I CO 50/16

Izba Cywilna2016-11-25

Skład orzekający: Dariusz Dończyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy powód podaje miejsce swojego zamieszkania w Polsce, mimo czasowego pobytu za granicą w celach zarobkowych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie jest właściwy do oznaczenia sądu, jeśli na podstawie okoliczności sprawy możliwe jest ustalenie miejsca zamieszkania powoda w rozumieniu art. 25 k.c. W sytuacji, gdy powód wskazuje adres w Polsce jako miejsce swojego stałego pobytu, mimo czasowego pobytu za granicą w celach zarobkowych, istnieją podstawy do ustalenia sądu właściwego miejscowo na podstawie art. 41 k.p.c. Potrzeba oznaczenia sądu przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 k.p.c. aktualizuje się dopiero przy braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania powoda na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Stan faktyczny
Powód w sprawie o rozwód wniósł do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego miejscowo. Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie, ponieważ powód nie przedstawił odpisu postanowienia Sądu Najwyższego wydanego w trybie art. 45 k.p.c. Powód podał, że jego miejscem zamieszkania jest W., mimo czasowego pobytu za granicą w celach zarobkowych, i że przebywa tam z zamiarem stałego pobytu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił wniosek powoda o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I CO 50/16 POSTANOWIENIE Dnia 25 listopada 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa M. Z. przeciwko A. Z. o rozwód, sygn. akt VI C […] Sądu Okręgowego w W. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2016 r., wniosku powoda o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, oddala wniosek. 2 UZASADNIENIE M. Z. - będący powodem w sprawie przeciwko pozwanej A. Z. o rozwód wniesionej do Sądu Okręgowego w W., sygn. akt VI C […] - wniósł o oznaczanie sądu właściwego miejscowo do rozpoznania tej sprawy. Podał, że postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. Sąd Okręgowy w W. na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. zawiesił postępowanie, gdyż powód nie przedstawił, zgodnie z zarządzeniem z dnia 29 lipca 2016 r., odpisu postanowienia Sądu Najwyższego wydanego w trybie art. 45 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuję: Zgodnie z art. 45 k.p.c., oznaczenie przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, następuje wówczas, gdy w myśl przepisów kodeksu nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej. Według natomiast art. 41 k.p.c., powództwo w sprawach ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłączenie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłączenie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd właściwy miejsca zamieszkania powoda (art. 41 in fine k.p.c.). Natomiast zgodnie z art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z wniesionego pozwu oraz dalszych pism procesowych przedkładanych w sprawie przez stronę powodową wynika, że powód przebywa poza granicami Rzeczpospolitej jedynie czasowo w celach zarobkowych. Nadto powód wskazał, że jego miejscem zamieszkania jest W. (ulica O. […] lok […]). W piśmie z dnia 25 sierpnia 2016 r. (k. 18-19) powód sprecyzował okoliczności dotyczące tej kwestii podając, że pod wyżej wskazanym adresem „z zamiarem stałego pobytu, nadal przebywa". Jednocześnie wyjaśnił, że jedynie czasowo pracuje w L.. Wobec takich twierdzeń powoda możliwe jest dokonanie ustaleń pozwalających na wskazanie miejsca jego zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. 3 Ustaleniu miejsca zamieszkania powoda w W. nie niweczy - ze względu na wynikającą z art. 28 k.c. zasadę, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania - ani to, że w pozwie powód wskazał adres zamieszkania w L. ani też to, że według twierdzeń zawartych w pozwie strony po zawarciu małżeństwa wspólnie zamieszkały w L., skoro do tych okoliczności powód odniósł się bardziej szczegółowo w kolejnym piśmie procesowym, w którym wyjaśnił, którą miejscowość traktuje jako swoje aktualne, miejsce zamieszkania. W sprawie, która zawisła przed Sądem Okręgowym, istnieją więc podstawy umożliwiające oznaczenie sądu właściwego miejscowo na podstawie art. 41 k.p.c. Dopiero przy zanegowaniu możliwości ustalenia miejsca zamieszkania powoda na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w oparciu o kryteria zawarte w art. 25 k.c. aktualizowałaby się potrzeba oznaczenia właściwego sądu przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 k.p.c. Z tych względów, orzeczono, jak w sentencji. aw jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 177 § 1 pkt 6 KPCart. 45 KPCart. 41 KPCart. 41art. 25 KCart. 28 KC§ 1 pkt 6

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy