III CO 183/24

III CO 183/24 POSTANOWIENIE 18 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 18 marca 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M. T. przeciwko R. T. o rozwód, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu postanowieniem z 7 lutego 2024 r., I C 133/24, o oznaczenie sądu właściwego, odmawia oznaczenia sądu. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu przedstawił na podstawie art. 45 k.p.c. Sądowi Najwyższemu akta sprawy z powództwa M. T. przeciwko R. T. o rozwód celem oznaczenia sądu właściwego do wytoczenia powództwa w sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W sprawie o rozwód właściwość miejscową należy ustalić zgodnie z art. 41 k.p.c. Stanowi on, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sądem, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w tym okręgu ma jeszcze miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest III CO 183/24 2 sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda. Oznaczenie przez Sąd Najwyższy, w trybie art. 45 k.p.c., sądu właściwego do rozpoznania powództwa będzie uzasadnione dopiero w razie jednoznacznego stwierdzenia, że nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej sądu na podstawie art. 41 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 26 stycznia 2022 r., III CO 125/22). W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że żadna ze stron nie ma miejsca zamieszkania ani zwykłego pobytu w Polsce. Z uzasadnienia pozwu wynika, że małżonkowie aktualnie zamieszkują w Niemczech. Jednocześnie oświadczono w nim, że powód posiada w Polsce zwykłe miejsce pobytu w S. i podano stosowny adres. Z uwagi na tę okoliczność konieczne jest zweryfikowanie przez Sąd Okręgowy, czy w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy ustalenia właściwości miejscowej na zasadach ogólnych, a w szczególności, czy powód nie posiada miejsca zwykłego pobytu w rozumieniu art. 41 k.p.c., które było ostatnim wspólnym miejscem zamieszkania stron w Polsce. W braku jednoznacznego ustalenia niewystępowania przesłanki zwykłego pobytu (art. 41 zd. 1 in fine k.p.c.) nie ma podstaw do oznaczenia sądu właściwego w trybie określonym w art. 45 k.p.c. (zob. postanowienia SN z 27 kwietnia 2021 r., II CO 34/21, z 29 października 2021 r., IV CO 232/21, z 27 lutego 2023 r., III CO 1254/22, z 11 stycznia 2024 r., III CO 1098/23). Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [SOP] [ał]