I CR 136/62
WyrokIzba Cywilna1963-02-13
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownikowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli praca ta nie została zlecona przez pracodawcę ani nie była wykonywana za jego wiedzą i zgodą?Ratio decidendi
Pracownikowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych tylko wtedy, gdy praca ta została wykonana na polecenie lub przynajmniej za wiedzą pracodawcy. Wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych z własnej inicjatywy, bez zlecenia i wiedzy pracodawcy, nie uprawnia do żądania dodatkowego wynagrodzenia.Stan faktyczny
Powód dochodził od pozwanej spółdzielni wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Pozwana zaprzeczyła, aby powód pracował w godzinach nadliczbowych, a także podniosła zarzut braku zlecenia takiej pracy przez władze spółdzielni, co zgodnie ze statutem pozbawiało pracownika prawa do dodatkowego wynagrodzenia. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, uznając, że powód nie uzyskał zgody ani zlecenia na pracę w godzinach nadliczbowych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, utrzymując w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Tyszka (sprawozdawca). Sędziowie: F. Szczepański, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniego B. przeciwko Spółdzielni Pracy Konstrukcyjno-Prototypowej w W. o 79.022,24 zł, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 7 października 1961 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od pozwanej 79.022,24 zł tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych za okres od 15 lipca 1956 r. do 30 marca 1958 r.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zaprzeczając temu, aby powód pracował u niej w godzinach nadliczbowych. Ponadto zarzuciła, że nie zlecała powodowi pracy w godzinach nadliczbowych, co w myśl art. 13 jej statutu pozbawiałoby powoda prawa do dodatkowego wynagrodzenia za taką pracę, nawet gdyby była ona wykonywana.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, przy czym w uzasadnieniu wyroku przytoczył, co następuje: "Sąd, nie wnikając w to, czy powód istotnie pracował poza godzinami, ustalił, że nie uzyskał on na taką pracę zgody ani zlecenia władz zwierzchnich Spółdzielni. Okoliczności tej powód nie zaprzeczył, rzutuje zaś ona w sposób istotny na zasadność jego roszczenia. Skoro bowiem praca wykonywana była bez akceptacji władz zwierzchnich Spółdzielni, to w myśl artykułu 13 jej statutu powodowi nie przysługuje z tytułu tej pracy żadne wynagrodzenie. Dlatego też Sąd Wojewódzki powództwo oddalił".Powód w rewizji domaga się uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest nieuzasadniona.Pracownikowi należy się dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych tylko wówczas, gdy pracę tę wykonywał na polecenie lub chociażby za wiedzą pracodawcy.W wypadku, gdy pracownik wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych bez polecenia pracodawcy i bez potrzeby wynikającej z warunków pracy, lecz z własnej inicjatywy i dla własnej korzyści lub wygody, to dodatkowego wynagrodzenia za taką pracę żądać nie może.Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że pozwana nie zlecała powodowi pracy w godzinach nadliczbowych. Z okoliczności sprawy nie wynika także, aby powód wykonywał taką pracę chociażby za wiedzą i milczącą zgodą zarządu pozwanej oraz aby potrzeba takiej pracy powoda wynikała z warunków pełnionych przez niego funkcji intendenta.Skarżący słusznie wywodzi, że polecenie wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych może mieć także formę ustną, lecz nawet w rewizji skarżący nie podaje, kto mianowicie z członków Zarządu pozwanej bądź innych jego zwierzchników polecił mu ustnie pełnienie takiej pracy lub też wiedział o niej i godził się na to.Należy ponadto zauważyć, że jak wynika z zeznań zbadanych świadków, powód - wbrew przyjętej u pozwanej praktyce - nie wpisywał się do książki kontroli pracy w godzinach nadliczbowych (u portiera), jak czynili to inni pracownicy, którym taką pracę zlecono (św. A., R., B. i L.), ani też nie żądał w swoim czasie zapłaty za taką pracę, uczynił zaś to dopiero po zwolnieniu go z pracy, co również przemawia za słusznością stanowiska Sądu Wojewódzkiego.Z tych względów rewizja podlega oddaleniu (art. 383 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II PK 160/17 2018-10-03Czy dodatkowe świadczenia wypłacane pracownikowi, nieprzewidziane w umowie o pracę, mogą być uznane za wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, nawet jeśli ich nazwy wskazują na inny charakter, a pracodawca nie…
- III PK 157/18 2019-10-29Czy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli pracodawca nie wydał polecenia ich wykonania?
- III PZP 48/71 1972-01-14Czy pracownikowi zajmującemu samodzielne stanowisko pracy, który nie otrzymuje dodatku funkcyjnego ani ryczałtu za pracę w godzinach nadliczbowych, należy się wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych wykonywaną w…
- II PK 350/12 2013-06-24Czy pracownikowi zajmującemu stanowisko kierownicze, objętemu zadaniowym systemem czasu pracy, przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli praca ta wynika z wadliwej organizacji pracy pr…
- I PKN 667/99 2000-05-26Czy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, jeśli pracodawca nie wyraził na nią wyraźnego polecenia, a jedynie wiedział o jej wykonywaniu?
Powołane przepisy
art. 13art. 383 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.