I CR 171/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Świeboda.Sędziowie SN: J. Niejadlik (spr.), M. Zychowicz.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 1985 r. sprawy z powództwa Jana P. przeciwko Gminnej Spółdzielni "S." w B. i Zakładom Chemicznym "O." w. J. o należność pieniężną na skutek rewizji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia z dnia 5 września 1984 r., sygn. akt I C (...),oddala obie rewizje.Uzasadnienie faktycznePozwane Zakłady Chemiczne są producentem środka o nazwie "pyramin", przeznaczonego do przedsiewnego oprysku gleby przygotowanej pod uprawę buraka cukrowego. Wytwarzają one również preparat "gesaprim", niszczący wschodzące rośliny buraka, przeznaczony do odchwaszczenia kukurydzy. Na zewnątrz odróżnia od siebie te środki tylko nazwa wypisana na etykiecie naklejonej na worku, poza tym mają one bowiem identyczne opakowania. Ich sprzedaż prowadziła m.in. pozwana Spółdzielnia. W kwietniu 1982 r. sprzedała ona powodowi Janowi P. dwa pięciokilogramowe worki z etykietą, na której była wypisana nazwa "pyramin" oraz wskazany sposób użycia tego preparatu. Okazało się po ich otwarciu, że w jednym worku był proszek koloru białego, zaś w drugim brunatno-żółtego. W kilkanaście dni po opryskaniu roztworem z nich gleby i zasiewów, okazało się, że wschodzące rośliny buraka usychają. Powód wówczas dokonał powtórnego zasiewu, ale rośliny z tego zasiewu również pousychały. Utrzymała się zaś kukurydza, którą następnie powód zasiał na tym gruncie. Wyniki badań analitycznych próbek gleby i resztek nabytego preparatu, przeprowadzonych przez Instytut Ochrony Roślin w P. - wykazały, że preparat koloru białego to "gesaprim", niszczący rośliny buraka cukrowego. Okazało się, że w workach z etykietą z wypisanej na nią nazwą "pyramin", ale bez wskazania daty produkcji, numeru partii towaru i uwidocznienia znaku kontroli jakości, przyjmowała pozwana Spółdzielnia do magazynu i sprzedawała w rzeczywistości "gesaprim".Biegły z zakresu rolnictwa Edward S. wyjaśnił, że utracone przez powoda korzyści sięgają kwoty 353.602 zł.W wyroku z dnia 5 września 1984 r. zasądził więc Sąd Wojewódzki od pozwanej Spółdzielni (art. 471 k.c.) i od pozwanych Zakładów Chemicznych (art. 415 k.c.) na rzecz powoda odszkodowanie w tej kwocie 353.602 zł.Pozwani zaskarżyli to orzeczenie. Tak pozwana Spółdzielnia (art. 368 pkt 1 k.p.c.), jak i pozwane Zakłady Chemiczne (art. 368 pkt 1 i 4 k.p.c.) wnosili o zmianę wyroku w części uwzględniającej i o oddalenie w stosunku do niego powództwa.Rewizje są bezzasadne.Pozwani nie kwestionują w swych rewizjach szkody doznanej przez powoda. Nie zwalczają też ustalenia, że do zniszczenia uprawy buraka cukrowego doszło na skutek opryskania jej roztworem środka chemicznego noszącego nazwę "gesaprim", zakupionego przez powoda w opakowaniu z etykietą wskazującą, że w tym opakowaniu znajduje się poszukiwany przez niego preparat "pyramin", przeznaczony do oprysku gleby przygotowanej pod buraki cukrowe. Nie zaprzeczają zatem skarżący, że szkoda powoda jest skutkiem opryskiwania gleby na ten cel przeznaczonej środkiem chemicznym, zakupionym w opisanym na opakowaniu jako "pyramin". Ich zarzut, iż dowolnie ustalił Sąd Wojewódzki, że dokonał on tego zakupu w punkcie sprzedaży pozwanej Spółdzielni, odpierają zaś zeznania powoda. Skoro tę okoliczność można było wykazywać wszelkimi dowodami, to nie było - zwłaszcza gdy w podobnych okolicznościach i inni ponieśli szkody - żadnych przeciwskazań do dania w tym przedmiocie wiary zeznaniom powoda. Zarzucana w obu rewizjach dowolność zatem nie zachodzi.Przez sprzedanie mu środka chemicznego w opakowaniu z etykietą wskazującą, że zamknięte opakowanie zawiera "pyramin", odnośny pracownik pozwanej Spółdzielni zapewnił powoda, że nabywa od tej Spółdzielni zapotrzebowany "pyramin". Dostarczenie przez sprzedawcę innej rzeczy niż zamówiona nie uzasadnia rękojmi, jako że nie jest jednoznaczne z dostarczeniem rzeczy dotkniętej wadą fizyczną (art. 556 k.c.). Oznacza to, iż na treść rozstrzygnięcia nie mogła rzutować okoliczność, że powód nie powiadomił we właściwym czasie sprzedawcy o tym, że w rzeczywistości sprzedał mu jeden worek "gesaprimu". Okoliczność ta stanowiła bowiem niewykonanie zobowiązania uzasadniające odpowiedzialność w warunkach określonych w art. 471-479 k.c. Trudno się jednak zgodzić ze stanowiskiem pozwanej Spółdzielni, iż - wbrew odmiennemu poglądowi zaskarżonego wyroku - wykazała, że szkoda powoda jest następstwem okoliczności, za które ona nie ponosi odpowiedzialności. Treść art. 471 k.c. prowadzi przecież do wniosku, że od towarzyszących temu okoliczności zależy, czy zbywca sprzedający towar wyprodukowany przez inną osobę, nie odpowiada za szkodę doznaną przez kupującego wskutek błędnego oznaczenia tego towaru przez wytwórcę (orz. SN z dnia 16 lutego 1978 r., I CR 23/78, OSNCP 1979, nr 1, poz. 7). Niewadliwe ustalenia zaskarżonego wyroku wskazują, że pozwana Spółdzielnia przyjęła do sprzedaży pewną ilość worków zaopatrzonych w etykiety informujące, że opakowano w nie "pyramin", ale bez uwidocznienia na tych etykietach daty produkcji, numeru partii towaru i znaku kontroli jakości, a później się okazało, że wytwórca w te worki zapakował "gesaprim".To niedopatrzenie producenta nakładało na pozwaną Spółdzielnię powinność wstrzymania się ze sprzedażą do czasu ustalenia, czy i w tych workach znajduje się pełnowartościowy towar. Temu nakazowi jednak zadość nie uczyniła. Zaniedbania pozwanej Spółdzielni doprowadziły więc do tego, że sprzedała powodowi "gesaprim", opisany jako poszukiwany przez niego "pyramin". Uchybiwszy nakazowi powinności (art. 472 k.c.) starannego działania, nie może zatem ta Spółdzielnia skutecznie ponosić, że - mimo braku ku temu podstaw - uznał Sąd Wojewódzki, iż nie udowodniła, że szkoda powoda jest skutkiem okoliczności, za które ona nie ponosi odpowiedzialności. Przyjmując, że odpowiada ona za doznaną stąd szkodę powoda, nie naruszył więc Sąd Wojewódzki przepisu art. 471 k.c.Za daleko idą pozwane Zakłady Chemiczne zarzucając, iż obrazą prawa materialnego doszło od uwzględnienia - również w stosunku do nich - powództwa odszkodowawczego. Będąc ich producentem, Zakłady te paczkowały "pyramin" i "gesaprim" i zaopatrywały worki w wymagane etykiety. Ustalone orzecznictwo (uchwała z dnia 21 listopada 1980 r., III CZP 50/60 - OSNCP 1981, nr 11, poz. 205; orz. z dnia 6 sierpnia 1981 r., I CR 219/8 - OSNCP 1982, nr 2-3, poz. 37) umacnia zaś pogląd wyrażony przez Sąd Wojewódzki, że błędne oznakowanie wprowadzonego do obrotu środka chemicznego uzasadnia odpowiedzialność producenta za szkodę komukolwiek wskutek tego wyrządzoną, na podstawie przepisów normujących odpowiedzialność z czynów niedozwolonych. Pozwane Zakłady nie kwestionują ustalenia, że ich pracownicy wsypywali wyprodukowane preparaty do 5-kilogramowych worków, zawiązywali je, naklejali na nich etykiety uwidaczniające nazwę produktu, datę produkcji, numer partii towaru oraz znak kontroli jakości, następnie zaś umieszczali po 50 worków w termokurczliwej folii. Pozostaje poza sporem, że pozwana Spółdzielnia otrzymała od swego dostawcy worki z tymi preparatami po ich wyjęciu z tej termokurczliwej folii. Opakowanie u termokurczliwej folii było jednak opakowaniem zbiorczym. Nie może więc rewizja, skutecznie zwalczać poglądu, że zawiązane papierowe worki z doklejonymi etykietami, były oryginalnymi opakowaniami fabrycznymi wymienionych środków chemicznych. Można - w konsekwencji - zaaprobować pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż skarżące Zakłady nie obaliły domniemania, że worek z zawartością "gesaprimu", nabyty w pozwanej Spółdzielni przez powoda, ich pracownicy zaopatrzyli w etykietę informującą, że kupuje poszukiwany "pyramin" (art. 231 k.p.c.). Uznając, że - w tej sytuacji - za szkodę powoda odpowiadają również pozwane Zakłady Chemiczne, nie naruszył zatem Sąd Wojewódzki przepisu art. 415 k.c.Skarżący nie zakwestionowali wielkości szkody powoda. Nie może też pozwana Spółdzielnia czynić mu zarzutu z tego, że nie zlecił wyspecjalizowanej Spółdzielni Kółek Rolniczych opryskania gleby, jako że nie sposób wykonania tego oprysku był przyczyną szkody powoda. Mirosław D., który opryskiwał mu glebę przed zasiewem buraka cukrowego, zaś potwierdził, iż miał wiadomość z Wojewódzkiego Ośrodka Postępu Rolniczego, że "pyramin" może być białego koloru. Okoliczność, iż dostrzegłszy, że w otwartym worku znajduje się proszek białego koloru, nie odstąpił powód od oprysku gleby, nie może zatem świadczyć o tym, że swym postępowaniem wykazał on brak troski o własne mienie przed szkodą. Odmawiając zmniejszenia odszkodowania, nie naruszył więc Sąd Wojewódzki przepisu art. 362 k.c.