I CR 177/61

SentencjaSąd Najwyższy, z powództwa Stanisława M. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń, Inspektorat Powiatowy w Sochaczewie o 34 000 zł, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego z dnia 22 listopada 1960 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił powództwo wytoczone przez Stanisława M. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń o zasądzenie 34 000 zł z odsetkami tytułem odszkodowania za ubezpieczone budynki gospodarstwa rolnego, które uległy pożarowi 18 marca 1959 r.Uzasadnienie wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył, co następuje:Strona pozwana odmówiła wypłaty odszkodowania twierdząc, że budynki były niezamieszkałe i opuszczone. Z zeznań świadków i protokołu dochodzenia wynika, że powód w czasie okupacji opuścił swe gospodarstwo w O. w pow. sochaczewskim i zamieszkał w Żyrardowie (świadek Tomasz M.); do listopada 1958 r. na tym gospodarstwie mieszkała z mężem siostra powoda G. i jej mąż w okresie do 2 lutego 1959 r. zabierał z gospodarstwa pozostawione tam plony (świadek G.). Od 2 lutego 1959 r. co najmniej gospodarstwo było opuszczone przez właściciela. Niewiarogodne są zeznania świadka Tomasza M. i P., że G. wyprowadzili się w marcu 1959 r., gdyż przeczy im świadek G., który najlepiej wie, kiedy wyprowadził się. Opuszczeniu gospodarstwa nie przeczy, że Tomasz M. miał je doglądać, gdyż mieszkał od niego o 112 km i nie mógł go zatem dozorować, a ponadto przeczy temu materiał dowodowy i fakt, że nieznana jest przyczyna pożaru. Z tych względów zdaniem Sądu Wojewódzkiego powództwo ulega oddaleniu z-mocy § 3 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozp. z 20 września 1957 r. Dz. U. z 1957 r. Nr 52, poz. 254).W rewizji Stanisław M. domaga się uchylenia powyższego wyroku z uwzględnieniem kosztów procesu, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu błędne uznanie, że zabudowania powoda były opuszczone, chociaż G. mógł zaglądać do gospodarstwa po 2 lutym 1959 r., aby zabierać swe ruchomości, i dlatego zeznanie świadka P. jest wiarygodne, chociaż powód i jego brat lub sąsiad J., który doglądał je, prawdopodobnie zachodzili do gospodarstwa, aby je pokazać tym, którzy chcieli je kupić, a Tomasz M. nawet je dozorował, pomimo że mieszkał o 1? k.m. od niego, pomimo, że nieznana jest przyczyna pożaru, oraz uznanie gospodarstwa za opuszczone, chociaż jego właściciel jest znany.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Z mocy § 11 ust. 1 rozporządzenia 20 września 1957 r. o obowiązkowym ubezpieczeniu budynków (Dz. U. z 1957 r. Nr 52, poz. 254) Państwowy Zakład Ubezpieczeń przestaje ponosić odpowiedzialność z tytułu ubezpieczenia, jeśli budynek, który uległ pożarowi, przeszedł do kategorii wyłączonych z obowiązku ubezpieczenia, to znaczy, zgodnie z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia, między innymi wówczas, gdy budynek został opuszczony przez właściciela i nie jest używany. Przepis ten jest zrozumiały, gdyż Państwowy Zakład Ubezpieczeń ponosiłby większe ryzyko ubezpieczenia od ognia, gdyby był obciążony odpowiedzialnością z tego tytułu, pomimo opuszczenia budynku przez właściciela. Mianowicie w takim przypadku budynek nie zajmowany stale przez właściciela (lub osobę przez niego wyznaczoną) łatwiej może paść pastwą pożaru, którego nikt w zarodku nie może ugasić. Ustawodawca uznał jednak, że mimo opuszczenia przez właściciela budynek korzysta z ubezpieczenia na wypadek pożaru, ale tylko jeżeli jest używany, gdyż to używanie, świadcząc o potrzebie istnienia budynku nawet opuszczonego, uzasadnia obciążenia Państwowego Zakładu Ubezpieczeń zwiększonym ryzykiem ubezpieczenia.W niniejszej sprawie zaskarżony wyrok ustala, że spalone budynki od 2 lutego 1959 r., a więc również w czasie pożaru 18 marca 1959 r. nie były używane, gdyż w powyższym dniu G. zabrał resztę pozostawionych w nich plonów. Tego ustalenia rewizja niczym nie podważa, gdyż fakt w niej powołany doglądania i zaglądania do budynków po 2 lutym 1959 r. nie przeczy temu, że od tego dnia nie były one używane, a twierdzeniu, że G. mógł po tej dacie zabierać jeszcze swe plony, przeczy jego własne zeznanie. Zaskarżony wyrok ustala też, że najpóźniej od 2 lutego 1959 r. powyższe budynki były opuszczone przez właściciela, gdyż G., którzy zajmowali je w jego imieniu, opuścili je w listopadzie 1958 r. pozostawiając w nich tylko plony, które stopniowo zabierali, ostatni raz 2 lutego 1959 r. Powyższe okoliczności wskazują, że w istocie budynki zostały opuszczone przez właściciela już w listopadzie 1958 r., gdyż od tego czasu nikt z jego ramienia już ich stale nie zajmował, a z wyżej przytoczonych przesłanek wynika, że budynkiem opuszczonym przez właściciela w rozumieniu § 3 ust. 1p. 2 powołanego na wstępie rozporządzenia jest budynek, którego nie zajmuje stale właściciel lub osoba przez niego wyznaczona. Faktowi zatem, że budynki od listopada 1958 r. i jeszcze w czasie pożaru były opuszczone przez właściciela, nie przeczą okoliczności powołane w rewizji, że P., J. i brat powoda lub sam powód zachodzili do nich niekiedy w celu doglądania lub pokazania kandydatom na nabywców, gdyż mimo to nikt tych budynków stale już nie zajmował w tym czasie. Tak samo ze względów wyżej wyłuszczonych bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność powołana w rewizji, że znany był właściciel budynków, gdyż mimo to mogły one być i były opuszczone w rozumieniu omawianego przepisu.Z tych względów rewizja ulega oddaleniu.