II CR 258/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: T. Byliński, J. Knap (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Maksymiliana H. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Dyrekcja Wojewódzka w K. o 40.000 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 8 czerwca 1956 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneMaksymilian H. żądał zasądzenia od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń sumy 40.000 zł tytułem odszkodowania za spalony w dniu 19 grudnia 1955 r. dom mieszkalny.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa z tej przyczyny, że powód nie ubezpieczył budynku, a tym samym nie należy mu się odszkodowanie od PZU.Sąd Wojewódzki w Kielcach wyrokiem z dnia 8 czerwca 1958 r. powództwo oddalił, wskazując w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia na brak podstawy prawnej uzasadniającej odpowiedzialność Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w razie spłonięcia budynku nie zgłoszonego do ubezpieczenia i nie zarejestrowanego z urzędu.W rewizji od tego wyroku powód wniósł o jego zmianę i o uwzględnienie roszczeń pozwu.Skarżący twierdzi, że strona pozwana nie może się uchylić od obowiązku zapłaty odszkodowania za spalony budynek, albowiem nie dopełniła powinności zarejestrowania swego budynku podlegającego przymusowemu ubezpieczeniu w myśl art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 1952 r. o ubezpieczeniach państwowych (Dz. U. Nr 20, poz. 130).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Chociaż w myśl art. 4 ustawy z dnia 28 marca 1952 r. o ubezpieczeniach państwowych (Dz. U. Nr 20, poz. 130) ubezpieczenia obowiązkowe powstają z mocy samego prawa, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń musi poprzedzić dopełnienie formalności ubezpieczeniowej bądź to przez właściciela mienia podlegającego obowiązkowi ubezpieczenia przez zgłoszenie go do ubezpieczenia, bądź przez zarejestrowanie z urzędu przez własny organ zakładu względnie za pośrednictwem gromadzkiej rady narodowej.Zasadę tę statuują wyraźnie przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 1951 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 21, poz. 168). Na podstawie art. 34 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 1952 r. o ubezpieczeniach państwowych rozporządzenie to pozostaje w mocy do czasu wydania nowego aktu prawnego w wykonaniu cytowanej ustawy w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia budynków. Zgodnie z § 8 powołanego rozporządzenia odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się od godziny 12 w południe następnego dnia po zgłoszeniu budynku do ubezpieczenia lub zarejestrowaniu z urzędu przez organ zakładu. Wprawdzie na Zakładzie Ubezpieczeń ciąży obowiązek zarejestrowania z urzędu mienia podlegającego obowiązkowi ubezpieczenia, jeżeli obowiązku zgłoszenia nie dokonał właściciel, lecz z natury rzeczy może to nastąpić dopiero wówczas, gdy zakład skądkolwiek poweźmie wiadomość o fakcie nieobjęcia ubezpieczeniem budynku podlegającego obowiązkowi ubezpieczenia. Do przeprowadzenia zaś akcji mającej na celu rejestrację i sprawdzanie budynków nowo wzniesionych lub pominiętych dla objęcia ich ubezpieczeniem zakład jest obowiązany - stosownie do przepisu art. 7 rozporządzenia z dnia 28 marca 1951 r. - przynajmniej raz na dziesięć lat. Od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, to jest od 1 stycznia 1951 r., do dnia 19 grudnia 1955 r., w którym spłonął dom powoda, upłynęło niespełna pięć lat.W świetle omawianych przepisów powód, który zaniedbał ciążącego na nim z mocy § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28.III.1951 r. obowiązku zgłoszenia budynku do ubezpieczenia, nie może się skutecznie powoływać na to, że liczył na rejestrację swego budynku z urzędu i że pomimo niedokonania zgłoszenia uprawniony jest on do żądania odszkodowania za szkodę wyrządzoną mu przez pożar.W konsekwencji tych rozważań rewizję, jako nie usprawiedliwioną, należało na podstawie art. 383 k.p.c. oddalić.