I CR 218/81

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 16 lipca 1981 r. sprawy z powództwa Mariana G. przeciwko Wydawnictwu w W. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 24 343 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 29 kwietnia 1981 r., sygn. akt I C 488/81 oddala rewizję. Uzasadnienie faktycznePowód Marian G. wnosił o nakazanie pozwanemu Wydawnictwu zaniechania naruszania autorskich dóbr osobistych powoda i zasądzenie na jego rzecz kwoty 24 343 zł tytułem odszkodowania w związku z już dokonanymi naruszeniami tych praw. Powód twierdził, że pozwane Wydawnictwo odmawia wydania pracy powoda pt. “Podstawowe pojęcie psychofizjologii ogólnej, socjopsychologii pracy oraz teorii zarządzania przemysłem na tle facylityzowanej adaptacji twórczej w ewolucyjnym rozwoju człowieka". Pozwane Wydawnictwo wnosiło o oddalenie powództwa, zarzucając, że stron nie łączy żadna umowa wydawnicza uprawniająca powoda do dochodzenia zgłoszonych roszczeń. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Według ustaleń tego Sądu, powód jest autorem pracy o przytoczonym wyżej tytule, którą pragnie opublikować. W 1978 r. zwrócił się do pozwanego Wydawnictwa o jej opublikowanie, jednakże w dniu 12 stycznia 1978 r, otrzymał pisemną odpowiedź, że Wydawnictwo ma zapełnioną tekę redakcyjną na najbliższe lata. W następnym piśmie, z daty 22 lutego 1978 r., Wydawnictwo poinformowało powoda, że nie widzi możliwości włączenia pracy powoda do planu wydawniczego, gdyż teka redakcyjna jest zapełniona, a druk pozycji naukowych, na które już wcześniej zostały zawarte umowy, przesunięty został na dalsze lata. W kolejnym piśmie z dnia 17 lipca 1978 r. Wydawnictwo zawiadomiło, że jego stanowisko wobec oferty powoda pozostaje nie zmienione. Treść tego oświadczenia została ponownie potwierdzona przez Wydawnictwo w dniu 4 marca 1981 r. Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Wojewódzki dokonał następującej oceny stanu faktycznego sprawy: Powód jako autor o przytoczonym w pozwie tytule mógłby skutecznie domagać się ochrony jego autorskich dóbr osobistych, gdyby te dobra zostały naruszone. W wypadku powoda nie zachodzi żaden z wypadków naruszenia jego autorskich dóbr osobistych, o jakich mowa w art. 52 Prawa autorskiego; nie opublikowanie pracy powoda wobec nie zawarcia umowy wydawniczej nie podpada pod żaden z punktów tego przepisu, w szczególności nie stanowi działania w inny aniżeli wymieniony w pkt. 1-6 art. 52 Prawa autorskiego sposób “z ujmą dla autorskich dóbr osobistych twórcy". Przyjęcie oferty wydawniczej autora lub też odmowa jej przyjęcia leży w sferze uprawnienia wydawnictwa i autor nie ma żadnych środków prawnych, aby zmusić wydawnictwo do zawarcia z nim umowy. Odmowa zawarcia umowy nie stanowi więc ujmy dla autorskich dóbr twórcy, o jakiej mowa w art. 52 pkt 7 Prawa autorskiego. W stosunkach wydawniczych istnieje swoboda zawierania umów i odmowa zawarcia umowy nie uzasadnia również roszczeń odszkodowawczych. Z przytoczonych względów powód nie może skutecznie domagać się uwzględnienia zgłoszonych roszczeń. Powództwo zatem, jako pozbawione podstaw prawnych, podlega oddaleniu. W rewizji powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa. Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji, Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje: Rewizja nie jest uzasadniona. Powód dopatruje się naruszenia autorskich dóbr osobistych (art. 52 pkt 7 Prawa autorskiego) w tym, że pozwane Wydawnictwo nie przyjęło jego oferty zawarcia umowy wydawniczej na wydanie pracy pt. “Podstawowe pojęcie psychofizjologii ogólnej, socjopsychologii pracy oraz teorii zarządzania przemysłem na tle facylityzownej adaptacji twórczej w ewolucyjnym rozwoju człowieka". W związku z powyższym stanowiskiem stwierdzić należy, że prawo autorskie nie dopuszcza roszczenia o zawarcie umowy wydawniczej. Należy podzielić pogląd Sądu Wojewódzkiego, że przyjęcie oferty wydawniczej autora lub też odmowa jej przyjęcia leży w sferze uprawnień Wydawnictwa i autor nie ma żadnych środków, aby zmusić Wydawnictwo do zawarcia z nim umowy. Odmawiając zatem zawarcia umowy wydawniczej, strona pozwana nie naruszyła autorskich dóbr osobistych powoda. Zachowanie pozwanej było bowiem zgodne z prawem. Materiał procesowy sprawy nie daje również podstaw do przyjęcia odpowiedzialności opartej na treści art. 24 kc Podnoszony w rewizji zarzut naruszenia art. 38 Prawa autorskiego nie może wchodzić w rachubę, gdyż postanowienia tego artykułu odnoszą się do sytuacji, gdy umowa wydawnicza została zawarta, to zaś w sprawie nie miało miejsca. Obowiązek natomiast uzasadnienia przez wydawcę przyczyn nie przyjęcia utworu, przewidziany w § 24 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 1979 r. w sprawie zasad zawierania umów wydawniczych o wydanie utworów w formie książkowej oraz zasad i stawek wynagrodzenia za te utwory (Dz. U. Nr 3, poz. 8) w stanie faktycznym sprawy także nie wchodzi w grę z braku umowy wydawniczej. Te same argumenty przemawiają za niezastosowaniem § 24 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. W konsekwencji rewizja jako nieuzasadniona podlega oddaleniu (art. 387 kpc).