I CR 267/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: R. Czarnecki, T. Szymanek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leona G. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Państwowej Komunikacji Samochodowej w W. - Oddział IX w G. i Wacławowi J. o odszkodowanie, na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 12 listopada 1963 r.,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną tym wyrokiem kwotę zł 49.821 obniżył do sumy zł 34.821 z %; oddalił w pozostałej części rewizję pozwanego i w całości rewizję powoda.Uzasadnienie faktycznePowód domaga się zasądzenia od pozwanych solidarnie odszkodowania twierdząc, że wskutek zderzenia samochodu będącego własnością pozwanego PKS a prowadzonego przez pozwanego kierowcę Wacława J. z kolejką wąskotorową żona powoda poniosła śmierć.Pozwane Przedsiębiorstwo uznało powództwo co do zasady, kwestionując tylko wysokość żądania. Pozwany J. nie składał żadnych oświadczeń. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanych solidarnie 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną i 19.821 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z pogrzebem, utratą i zniszczeniem garderoby, oddalił zaś dalej idące roszczenie z tytułu zadośćuczynienia oraz w całości żądanie renty. Odpowiedzialność pozwanego Przedsiębiorstwa wynika z art. 153 § 1 k.z., pozwanego zaś J. z art. 134 k.z. w związku z art. 7 k.p.c. Wysokość odszkodowania Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków i złożonych przez powoda dokumentów.Śmierć żony -według ustaleń Sądu - wpłynęła ujemnie na sytuację życiową powoda, a okoliczność ta uzasadnia przyznanie mu zadośćuczynienia w kwocie 30.000 zł.Wyrok powyższy w części oddalającej roszczenie powoda o dalszą kwotę zadośćuczynienia (zł 20.000) skarży powód i jako podstawę rewizyjną przytacza naruszenie prawa materialnego.Na tej samej podstawie oparta jest rewizja pozwanego Przedsiębiorstwa, które wnosi o zmianę wyroku w części zasądzającej roszczenie z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę moralną i o oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja pozwanego Przedsiębiorstwa wywodzi, że powód pracował za życia żony, nie był na jej utrzymaniu i że pracuje również obecnie, wobec czego żądanie zadośćuczynienia za krzywdę moralną na podstawie art. 166 k.z. nie może być uwzględnione.Przytoczone przez rewidującego argumenty nie mają mocy przekonywającej. Zasadnicza przesłanka przyznania zadośćuczynienia i jego wysokości została wyczerpująco sformułowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W myśl założeń tego orzecznictwa przyznanie zadośćuczynienia za krzywdę moralną spowodowaną śmiercią osoby bliskiej zależne jest od pogorszenia się sytuacji życiowej uprawnionego. Tak więc powód może pracować i zarabiać, ale jeżeli jego sytuacja życiowa ulega pogorszeniu w związku ze śmiercią żony, to ma on prawo domagać się skutecznie zadośćuczynienia za krzywdę moralną. Pogorszenie sytuacji życiowej powoda polega nie tylko na tym, że uszczuplone zostały dochody przeznaczone na prowadzenie gospodarstwa domowego, ale że na skutek śmierci żony został on pozbawiony pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i utracił długoletnią towarzyszkę życia, która stanowiła dla niego cenną podporę życiową. W myśl uchwały Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28.I.1957 r. I CO 37/56 daje to podstawę do uwzględnienia roszczenia z art. 166 k.z. Krzywdę z powodu osamotnienia odczuwa powód tym bardziej, że przyczyną śmierci jego żony były poważne zaniedbania ze strony pozwanego Wacława P.Obliczenie jednak odszkodowania w sposób mechaniczny - jak sugeruje rewizja powoda nie jest dopuszczalne. Kwota 15.000 zł będzie - zdaniem Sądu Najwyższego - stosownym zadośćuczynieniem przyznanym za doznaną przez powoda krzywdę moralną. Stopień pogorszenia sytuacji życiowej powoda nie jest bowiem taki, żeby dawał podstawę do uwzględnienia jego roszczenia w wysokości zasądzonej przez sąd pierwszej instancji.Orzeczenie w stosunku do pozwanego J. oparte jest na art. 381 k.p.c.Rewizja powoda nie zawiera uzasadnionych podstaw, wobec czego na zasadzie art. 383 k.p.c. ulega ona oddaleniu.Rewizję pozwanego Sąd rozpoznał na podstawie art. 386 k.p.c.