I CR 30/62

WyrokIzba Cywilna1962-03-26

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odrzucenie rewizji przez sąd drugiej instancji, który uznał, że zaskarżona część orzeczenia nie istnieje, jest zgodne z prawem, gdy sąd pierwszej instancji orzekł o współwłasności, co stanowiło oddalenie dalej idącego żądania powoda?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że odrzucenie rewizji przez Sąd Wojewódzki było błędne. Orzeczenie sądu pierwszej instancji o współwłasności stanowiło jednocześnie oddalenie żądania powoda co do wyłącznej własności spadkodawcy w części przekraczającej połowę majątku. W związku z tym rewizja powoda zaskarżała istniejące orzeczenie, a jej odrzucenie przez Sąd Wojewódzki stanowiło naruszenie art. 376 k.p.c. i pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w instancji rewizyjnej.
Stan faktyczny
Powód F. B. domagał się ustalenia wyłącznej własności nieruchomości przez K. B. Sąd Powiatowy ustalił współwłasność tej nieruchomości między K. B. a jego żoną U. B. po 1/2 części. Sąd Wojewódzki odrzucił rewizję powoda, uznając, że zaskarżona część orzeczenia nie istnieje. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie art. 376 k.p.c. i interesu Państwa Ludowego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w celu rozpoznania rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa F. B. przeciwko A. B. i U. B. o ustalenie własności na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości wniesionej z urzędu od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 18 listopada 1960 r., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku w celu rozpoznania rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Białymstoku z dnia 7 czerwca 1960 r.Uzasadnienie faktyczneW sprawie o dział spadku po K. B. w związku z zarzutem, że majątek wskazany jako spadek stanowił wspólną własność spadkodawcy i jego żony U. B., wnioskodawca F. B. został odesłany na drogę postępowania spornego w celu ustalenia prawa własności spadkodawcy.Powód zatem w niniejszym powództwie żądał ustalenia, że scalona kolonia rolna o powierzchni 7 ha i 7.226 m2 położona we wsi K., oznaczona w rejestrze pomiarowym gruntów tejże wsi nr 38, wraz z zabudowaniami stanowiła wyłączną własność K. B., zmarłego w 1942 r.Sąd Powiatowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 7 czerwca 1960 r. ustalił, że przedmiotowa kolonia stanowi współwłasność K. B. i U. B. z prawem każdego z nich do 1/2 części.Sąd Wojewódzki w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 listopada 1960 r. (powinno być postanowienie) odrzucił rewizję powoda, przyjmując, że skoro Sąd Powiatowy nie orzekł o oddaleniu żądań powoda co do części przekraczającej połowę majątku, rewizja zaskarża nie istniejącą część orzeczenia, a zatem jako prawnie niedopuszczalna podlega odrzuceniu.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją nadzwyczajną w dniu 9 stycznia 1962 r. Minister Sprawiedliwości wnosząc o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w celu rozpoznania rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego z dnia 7 czerwca 1960 r.Skarżący zarzuca pogwałcenie art. 376 k.p.c. i naruszenie interesu Państwa Ludowego.Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Stanowisko Sądu Wojewódzkiego zajęte w orzeczeniu z dnia 18 lutego 1960 r. jest błędne. O braku orzeczenia co do części roszczenia powoda można byłoby mówić wtedy, gdyby Sąd Powiatowy ustalił prawo własności K. B. do połowy przedmiotowego gospodarstwa, a nic nie powiedział o drugiej połowie i nie oddalił dalej idącego żądania powoda.Sąd Powiatowy zaś w swoim wyroku ustalił prawo własności do całego gospodarstwa, tylko inaczej niż tego żądał powód, bo orzekł, że gospodarstwo to stanowi współwłasność K. B. i U. B. po połowie. Ta część orzeczenia, która ustala prawo współwłasności U. B. jest zarazem oddaleniem żądania powoda co do ustalenia prawa własności K. B. w tej części.Powód wnosząc rewizję zaskarżył istniejące orzeczenie o ustaleniu prawa współwłasności U. B., które on kwestionował. Sąd Wojewódzki zatem odrzucając rewizję naruszył art. 376 k.p.c.Pozbawienie powoda instancji rewizyjnej z naruszeniem przepisów prawa, narusza również interes Państwa Ludowego i uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy w celu rozpoznania rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego.Za sprzeczne bowiem z interesem Państwa Ludowego uznać należy bezpodstawne odrzucenie przez Sąd Wojewódzki rewizji i uniemożliwienie przez to stronie obrony jej praw w instancji rewizyjnej.Do sprawy jako następcy prawni zmarłej U. B. wchodzą wskazani przez A. B. jego spadkobiercy: A. B., M. W. i J. O.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 376 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.