III CRN 338/70

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Rejonowego Przedsiębiorstwa Melioracyjnego w J. przeciwko Stefanowi Ch. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 września 1969 r., uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Lubaniu z dnia 13 czerwca 1969 r. i przekazał sprawę temuż Sądowi Powiatowemu dla nadania biegu rewizji pozwanego.Uzasadnienie faktycznePozwany Stefan Ch. nie dołączył odpisu do swej rewizji od wyroku Sądu Powiatowego w Lubaniu Śl. z dnia 17 kwietnia 1969 r., ani z góry nie uiścił od niej wpisu. Toteż przewodniczący w powyższym Sądzie zarządzeniem z dnia 20 maja 1969 r. wezwał pozwanego do uzupełnienia rewizji w ciągu 7 dni pod rygorem jej odrzucenia przez dołączenie jej odpisu oraz przez uiszczenie kwoty 246 zł wpisu. W dniu 27 maja 1969 r. zarządzenie to zostało wykonane, ale w jaki sposób, nie wiadomo, gdyż w aktach sprawy nie ma odpisu wezwania skierowanego do pozwanego. Pozwany w dniu 31 maja 1969 r. potwierdził otrzymanie wezwania i w dniu 4 czerwca 1969 r. pocztą przekazał kwotę wpisu. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 1969 r. C 718/68 Sąd Powiatowy w Lubaniu odrzucił rewizję pozwanego, "albowiem w zakreślonym przez Sąd terminie nie została ona uzupełniona przez dołączenie jej odpisu" (k. 49).Sąd Wojewódzki we Wrocławiu postanowieniem z dnia 15 września 1969 r. III Cz 262/69, oddalił zażalenie pozwanego wniesione na wymienione wyżej postanowienie Sądu Powiatowego.Powyższe postanowienie Sądu Wojewódzkiego i poprzedzające je postanowienie Sądu Powiatowego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, wnosząc o ich uchylenie i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Lubaniu dla nadania biegu rewizji pozwanego.Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z tym wnioskiem, mimo że rewizja nadzwyczajna została złożona po upływie terminu z art. 421 § 2 k.p.c.Skarżący trafnie zarzucił, że istotne zastrzeżenie nastręcza stwierdzenie sądów, że pozwany wezwany został przez Sąd Powiatowy do nadesłania odpisu rewizji. Nie znajduje ono bowiem uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy.Wbrew stanowisku sądów dowodu takiego wezwania pozwanego nie stanowi zwrotne poświadczenie odbioru z dnia 27 maja 1969 r. (k. 45).Stwierdza ono jedynie, że w dniu 27 maja 1969 r. zostało wysłane do pozwanego pismo sądu, którego treść jednak nie jest znana. Brak bowiem w aktach odpisu tego pisma, jak również na wymienionym zawiadomieniu brak niezbędnej adnotacji o treści pisma, które było przesłane przy wymienionym zwrotnym poświadczeniu odbioru.Nie wiadomo więc, czy Sąd Powiatowy w Lubaniu zadośćuczynił przepisowi § 73 wówczas obowiązującej instrukcji sądowej (zarządzenie Ministra Sprawiedliwości nr 104/54/Or, z dnia 24 września 1954 r.), według którego w skierowanym do strony wezwaniu o usunięcie braków należało zamieścić pełny tekst zarządzenia przewodniczącego, a w razie potrzeby - dołączyć odpis zarządzenia.W konkretnej sytuacji zatem, gdy pozwany na wezwanie Sądu Wojewódzkiego (k. 61 i 62) oświadczył w piśmie z dnia 14 września 1969 r. (k. 63), iż nie może odnaleźć oryginału wezwania do usunięcia braków rewizji, nie było uzasadnionej podstawy do przyjęcia, że pozwany w zakreślonym przez Sąd terminie nie uzupełnił braków, a tym samym do odrzucenia jego rewizji w oparciu o przepis art. 372 k.p.c. Nie należało bowiem do obowiązków pozwanego wykazanie, jakiej treści wezwanie otrzymał, lecz rzeczą sądów było wykazanie tej treści i bezbłędne ustalenie, że pozwany do treści tej nie zastosował się w pełni. Również bowiem do stosunków prawno-procesowych daje się odnieść zasada, której cywilno-prawnym wyrazem jest art. 6 k.c., iż wyciągnięcie niekorzystnych dla strony skutków prawnych z wytworzonego stanu rzeczy zależy od uprzedniego niewadliwego ustalenia, że stan ten jest wynikiem uchybienia procesowego strony.Naruszenie tej zasady pociągnęło za sobą naruszenie przepisów art. 3 § 2, art. 130 § 1 i art. 372 k.p.c. oraz interesu PRL, co trafnie zarzucono w rewizji nadzwyczajnej. Nieuzasadnione bowiem pozbawienie strony możliwości rewizyjnej kontroli orzeczenia sądowego godzi nie tylko w zasadę dwuinstancyjności naszego postępowania cywilnego, lecz również w ochronę praworządności.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy z mocy art. 422 § 2 k.p.c. postanowił jak w sentencji.