I CR 34/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Ignatowicz. Sędziowie SN: Ł. Grygołajtys (sprawozdawca), A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krystiana I. przeciwko Śródmiejskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. o przyjęcie w poczet członków Spółdzielni na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 11 listopada 1981 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zobowiązał pozwaną Spółdzielnię do przyjęcia w poczet członków Spółdzielni małoletniego Krystiana Olgierda M. w związku z przysługującym mu spółdzielczym prawem do lokalu nr (...) w domu przy ulicy (...) (...) w W., w pozostałej zaś części powództwo oddalił. Według ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego rodzice powoda Stanisław i Barbara I. w 1971 r. otrzymali spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr (...) w domu przy ulicy (...) w W., przekształcone w 1976 r. na własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu. W 1977 r. został orzeczony rozwód rodziców powoda. W 1978 r. złożyli oni wniosek o przydzielenie w zamian dotychczas posiadanego lokalu typu M-4 dwóch lokali - M-3 i M-2. W lipcu 1979 r. pozwana Spółdzielnia przydzieliła matce powoda mieszkanie typu M-3 przy ulicy (...) 30 m. (...), w którym to lokalu Barbara I zamieszkała. Ojciec powoda wyraził zgodę na otrzymanie przydziału lokalu nr (...) przy ulicy (...) i przydział taki został dokonany przez Spółdzielnię w październiku 1979 r. Ojciec powoda pozostał jednak nadal w dotychczasowym mieszkaniu, gdyż przydzielony mu lokal został opróżniony przez dotychczasowych lokatorów dopiero w dniu 5.I.1981 r. Ojciec powoda zginął w wypadku samochodowym w dniu 22.II.1980 r.Małoletni powód nabył z mocy dziedziczenia ustawowego spadek po ojcu w całości. Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenie małoletniego powoda znajduje uzasadnienie w przepisie § 6 ust. 4 statutu pozwanej Spółdzielni. Przepis art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach i ich związkach nie stoi na przeszkodzie przejściu na powoda spółdzielczego prawa do lokalu, gdyż warunek zamieszkania w lokalu dotyczy uzyskania prawa do lokalu z pierwszego przydziału Spółdzielni, nie zaś uzyskania przydziału innego lokalu w zamian za zrzeczenie się uprawnień do lokalu dotychczas zajmowanego.W rewizji od tego wyroku pozwana zarzuca naruszenie art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach i ich związkach. Rewizja zawiera wniosek o zmianę wyroku i oddalenie powództwa bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji zmierzają do wykazania, że spółdzielcze prawo do lokalu, o które chodzi w sprawie, nie może być nabyte w drodze dziedziczenia, skoro w myśl art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z dnia 17 lutego 1961 r. przeniesienie spółdzielczego prawa do lokalu uwarunkowane jest zamieszkaniem członka spółdzielni w przydzielonym lokalu. Stan faktyczny, podany w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego, jest niesporny. Wynika z niego, że rodzicom małoletniego powoda przysługiwało spółdzielcze prawo do lokalu typu M-4 o treści określonej w art. 135 § 3 ustawy o spółdzielniach oraz że dokonali oni zamiany tego lokalu na dwa odrębne mieszkania, tzw. własnościowe, w tej Spółdzielni. matka powoda otrzymała przydział i zamieszkała z małoletnim powodem w lokalu typu M-3; ojciec powoda otrzymał przydział lokalu typu M-2, lecz nie zamieszkał w nim, gdyż lokal był zajęty przez innego członka Spółdzielni.Stosownie do art. 147 § 2 ustawy o spółdzielniach prawo ojca powoda do lokalu powstało i stało się jednocześnie ograniczonym prawem rzeczowym z chwilą przydziału. Ojciec powoda zmarł przed zamieszkaniem w lokalu i prawa do spadku po nim nabył w całości z mocy ustawy małoletni powód. Według przepisów art. 147 § 1 ustawy o spółdzielniach wszystkie majątkowe prawa członka spółdzielni budowlano-mieszkaniowej są dziedziczne; powód nabył prawo do lokalu typu własnościowego i w związku z tym ma roszczenie w stosunku do Spółdzielni o przyjęcie w poczet członków.Obowiązek spółdzielni przyjmowania spadkobierców wynika wprost z postanowienia § 6 ust. 4 statutu, który stwarza dla powoda podmiotowe prawo żądania przyjęcia w poczet członków Spółdzielni. Przepis art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach nie ma w sprawie zastosowania, chociaż z innych przyczyn niż przytoczone przez Sąd Wojewódzki. Wykładnia gramatyczna i logiczna uzasadnia wniosek, że zakaz przeniesienia spółdzielczego prawa do lokalu przed zamieszkaniem członka w przydzielonym m u lokalu odnosi się do nabycia prawa do lokalu na podstawie czynności prawnej, nie zaś w drodze dziedziczenia (art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z dnia 17 lutego 1961 r.).Za powyższym poglądem przemawia przede wszystkim treść art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach ustanawiającego pod warunkiem nieważności zakaz przeniesienia spółdzielczego prawa do lokalu przed zamieszkaniem członka. Sformułowanie to wskazuje, że zawarte w przepisie art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach ograniczenie dotyczy wyłącznie czynności prawnych rozporządzających, których celem i bezpośrednim skutkiem jest przeniesienie prawa majątkowego. zakres przepisu nie obejmuje przejścia praw majątkowych członka spółdzielni budowlano-mieszkaniowej na jego spadkobierców.Słuszność wysuniętej tezy potwierdza cel przepisu, jakim jest zapobieganie spekulacji lokalami spółdzielczymi, która nie występuje w wypadku dziedziczenia. Również ze społecznego punktu widzenia nie znajduje uzasadnienia pozbawienie spadkobierców prawa do dziedziczenia spółdzielczego prawa do lokalu i ograniczenie ich uprawnień do wierzytelności z tytułu wkładu. ustawodawca w żadnym z przepisów ustawy o spółdzielniach nie wprowadził ograniczenia praw spadkobierców. Stosownie do art. 922 § 1 k.c. spadkobierca wstępuje w ogół praw majątkowych zmarłego członka spółdzielni budowlano-mieszkaniowej, a zatem służą mu te same prawa majątkowe, które miał spadkodawca. Niemożność pełnej realizacji przez spadkobiercę powyższych praw prowadziłaby w konsekwencji do nieuzasadnionego pozbawienia spadkobiercy jednego ze składników spadku.Z omawianych względów wobec bezzasadności zarzutu naruszenia art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach i ich związkach sąd Najwyższy z mocy art. 387 k.p.c. oddalił rewizję.