I CR 349/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN. T. Miłkowski.Sędziowie SN: S. Dmowski, T. Żyznowski (spr.).Protokolant: H. Janota.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 1982 r. sprawy z powództwa Marii T. przeciwko Bazylemu T. o unieważnienie małżeństwa na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 28 lipca 1982 r.oddala rewizję i nie obciąża pozwanego kosztami postępowania za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktycznePowódka wnosiła o unieważnienie małżeństwa zawartego z pozwanym (będącym w złej wierze) dnia 8 września 1979 r. z powodu choroby psychicznej współmałżonka.Pozwany zakwestionował twierdzenia o istnieniu choroby, dowodząc, że o jego stanie zdrowia powódka była informowana przed zawarciem związku małżeńskiego.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, orzekając, że żaden z małżonków nie pozostawał w złej wierze oraz orzekł o opłatach i kosztach procesu. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia dokonał m.in. następujących ustaleń i ich oceny prawnej. Pozwany Bazyli T. cierpi na przewlekłą chorobę psychiczną, schizofrenię urojeniową, którą był dotknięty już w chwili zawierania małżeństwa. Jest to choroba nieuleczalna, cechuje ją bezkrytycyzm co zrodziło u pozwanego przekonanie, że jest on zdrowy, zwłaszcza że w okresie remisji prowadzi normalny tryb życia. Także powódka nie wiedziała o chorobie męża przed ślubem; powzięła o niej wiadomość po zawarciu związku małżeńskiego. Nie pozostawała zatem w złej wierze.W osobiście sporządzonej rewizji skarżący Bazyli T. nadal kwestionował istnienie choroby psychicznej oraz polemizował z ustaleniami jakoby powódka nie wiedziała o jego chorobie, dowodząc, że pozostawała ona w złej wierze.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję pozwanego Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Opinia biegłych, lekarzy psychiatrów, w sposób jednoznaczny określa chorobę pozwanego jak i jej dotychczasowy przebieg. Stanowiła ona dostateczną podstawę do ustalenia istnienia choroby psychicznej w dacie zawarciu małżeństwa. Stwierdzony stan zdrowia skarżącego jest istotną i nieusuwalną przeszkodą w realizacji istoty i celu małżeństwa. Zagraża prawidłowemu funkcjonowaniu tego związku (art. 12 § 1 k.r.o.). Krytyczna ocena odmiennych twierdzeń i zarzutów skarżącego, co do jego stanu zdrowia, jest zrozumiała zarówno w świetle powołanej opinii psychiatrycznej jak i obranej - w toczących się między stronami sprawach - linii obrony. Mianowicie w równolegle rozpoznawanym sporze o zaprzeczenie ojcostwa, jako przeszkodę wyłączającą współżycie fizyczne, skarżący wielokrotnie przytaczał swoja chorobę (schizofrenię). W przedmiotowej zaś sprawie, dowodząc własnej sprawności psycho-fizycznej przed i po zawarciu związku małżeńskiego, jednocześnie twierdził, że o swoim stanie zdrowia dokładnie poinformował powódkę. Przytoczone w tym zakresie przez powoda fakty i dowody stanowiły przedmiot ustaleń i oceny Sądu orzekającego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odpowiadającego wymogom określonym w art. 328 § 2 k.p.c. Skarżący nie podważył tych ustaleń, bądź w żaden inny sposób nie wykazał ich wadliwości. Odmienne zatem jego twierdzenia są wyrazem jednostronnego i nacechowanego subiektywnymi odczuciami stanowiska strony w procesie, zmierzającej do wykazania (lub wręcz narzucenia) własnych racji. Zrozumiałym jest, że takie przeświadczenia nie mogą być rozstrzygającymi o treści poczynionych ustaleń i tym samym o wyniku sporu.Nie nasuwa także wątpliwości dokonana w świetle art. 20 § 2 k.r.o. ocena prawna tych ustaleń. Przepis ten zawiera autentyczną na wykładnię pojęcia złej wiary. Za będącego w złej wierze można uznać tylko wówczas małżonka, gdy w chwili zawarcia małżeństwa wiedział on o okolicznościach stanowiących podstawę jego unieważnienia. Tylko zatem pozytywna wiedza o okolicznościach stanowiących określone zakazy zawarcia małżeństwa uzasadniałaby przypisanie powódce złej wiary w rozumieniu powołanego przepisu. Ponieważ niewadliwe ustalenia Sądu orzekającego wykluczają posiadanie tego rodzaju wiadomości przez powódkę; powyższy zarzut okazał się tak bezzasadnym. W rezultacie rewizja podlega na podstawie art. 387 k.p.c. oddaleniu. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. Powód wykazał, że jedynym jego środkiem utrzymania jest renta inwalidzka w wysokości 4.150 zł miesięcznie, co w zestawieniu z jego sytuacją osobistą i życiową usprawiedliwia taką treść orzeczenia.