I CR 394/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: F. Błahuta (sprawozdawca), F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stefana D. przeciwko Spółdzielni Przemysłu Artystycznego B. w W. o 37.632 zł, po rozpoznaniu rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 21 października 1959 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie kwoty 2.688 zł z 8% od dnia 25 czerwca 1958 r. oraz w części orzekającej o kosztach procesu i opłatach sądowych; przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy do ponownego rozpoznania; oddalił rewizję strony pozwanej.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 19 marca 1957 r., utrzymanym w mocy przez Sąd Wojewódzki dla m. Warszawy orzeczeniem z dnia 7 stycznia 1958 r., powód został przywrócony do pracy w pozwanej Spółdzielni, która jednak mimo tego prawomocnego wyroku nie dopuściła powoda do pracy. Opierając się na tym stanie faktycznym, powód żądał w niniejszej sprawie zasądzenia od pozwanej kwoty 37.632 zł tytułem wynagrodzenia utraconego z winy pozwanej za okres 14 miesięcy. Następnie powód rozszerzył żądanie do kwoty 45.696 zł.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, że stosunek pracy ustał wskutek wypowiedzenia go przez pozwaną przed dniem 7 stycznia 1958 r.Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda kwotę 5.106 zł z 8% od dnia 25 czerwca 1958 r. i koszty procesu, a resztę powództwa oddalił. W wyroku tym ustalono, że powód po przywróceniu go do pracy wspomnianym wyżej wyrokiem zgłosił gotowość przystąpienia do pracy 20 stycznia 1958 r., spotkał się jednak z odmową pozwanej. Pozwana nie wypowiedziała stosunku pracy, który trwał, i wobec gotowości powoda do pracy a niemożności jej wykonania wyłącznie z winy pozwanej, należy się powodowi - zgodnie z przepisem art. 10 pkt 2 dekretu z dnia 18.I.1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy (Dz. U. Nr 2, poz. 11) - wynagrodzenie za okres 3 miesięcy, tj. kwota 8.064 zł (2.688 zł x 3), z której jednak potrącić trzeba kwotę 2.958 zł zarobioną przez powoda w innym zakładzie pracy (C.P.L.iA.).Wyrok zaskarżyły obie strony; powód w części oddalającej powództwo o zasądzenie kwoty 2.958 zł potrąconej przez Sąd Wojewódzki z kwoty 8.064 zł, a pozwana w części uwzględniającej powództwo.Powód zarzuca w rewizji, że do potrącenia kwoty 2.958 zł nie było podstawy, gdyż po pierwsze powód nie był zatrudniony w C.P.L.iA. na podstawie umowy o pracę, lecz wykonywał prace eksperymentalne z mocy zawartej umowy o dzieło, a po drugie otrzymana od C.P.L.iA. kwota była w istocie tylko zwrotem wydatków, a nie wynagrodzeniem.Pozwana zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu nierozważenie dołączonej do akt sprawy korespondencji stron i akt procesu o przywrócenie do pracy. Zdaniem skarżącej, z materiału tego wynika, że pozwana wypowiedziała powodowi stosunek pracy zarówno przed, jak i po przywróceniu powoda wyrokiem sądowym do pracy. Ponadto pozwana podnosi, że powód za późno zgłosił się do pracy i że w C.P.L.iA. zarobił nie 2.958 zł, lecz 15.000 zł lub co najmniej 9.000 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji pozwanej nie zasługują na uwzględnienie. Wskutek przywrócenia powoda do pracy prawomocnym wyrokiem sądowym z dnia 7.I.1957 r. zawiązał się z tym dniem na nowo stosunek pracy między stronami. Powoływanie się pozwanej na rzekome wypowiedzenie umowy o pracę przed dniem 7.I.1957 r. nie może mieć żadnego znaczenia. Pozwana, jak wynika z akt poprzedniego procesu, rozwiązała dnia 31 sierpnia 1956 r. umowę o pracę z powodem bez przewidzianej prawem przyczyny. Wskutek tego rozwiązania, choć bezprawnego, stosunek pracy ustał, nie mógł więc być przed restytuowaniem go wypowiedziany. Dopiero na mocy wyroku z dnia 7.I.1957 r. stosunek ten odżył i z tą chwilą mógł on być wypowiedziany lub rozwiązany bez wypowiedzenia.Wbrew odmiennemu stanowisku rewizji dołączona do akt korespondencja stron nie wykazuje, by pozwana wypowiedziała powodowi umowę o pracę. W szczególności na zgłoszenie przez powoda gotowości podjęcia pracy (po wyroku przywracającym do pracy) pozwana pismem z dnia 3.II.1958 r. odpowiedziała, że odmownie załatwia ofertę powoda o podjęcie pracy, o którą umowa została dawno rozwiązana. W następnym piśmie z dnia 7.III.1958 r. pozwana odpisała powodowi, że "sprawę pomiędzy Spółdzielnią a Obywatelem uważamy za całkowicie wyczerpaną i na żadne dalsze listy Obywatela reagować w ogóle nie będziemy". W ostatnim wreszcie piśmie pozwanej z dnia 28.III.1958 r. czytamy: "co do poruszanego przez Obywatela żądania przyjęcia do pracy, to powołując się na wypowiedzenie umowy o pracę, co niejednokrotnie czyniono podczas procesu - jaki toczył się na skutek powództwa Obywatela - nasze oświadczenie, oraz na pismo nasze do Obywatela z 3.II.1958 r. i 7.III.1958 r. raz jeszcze oświadczamy, że umowa o pracę, która niegdyś była zawarta między naszą Spółdzielnią a Obywatelem, została formalnie rozwiązana, a nowej nasza Spółdzielnia nie ma zamiaru z Obywatelem zawierać". Treść powyższych oświadczeń pozwanej nie może być uznana za wypowiedzenie stosunku pracy po 7.I.1958 r. Pozwana stoi stale na stanowisku, że umowa o pracę została już przed dniem 7.I.1958 r. formalnie rozwiązana i nie odżyła. Stanowisko to jest oczywiście błędne i sprzeczne z treścią poprzedniego prawomocnego wyroku przywracającego powoda do pracy.Konsekwencje tego stanowiska musi ponieść pozwana i nie wolno domagać się od powoda, by w treści powyższych pism pozwanej dopatrzył się wypowiedzenia dokonanego po 7.I.1958 r.W oświadczeniach pozwanej z 3.II.1958 r., 7.III.1958 i 28.III.1958 roku nie ma wypowiedzenia. Można by co najmniej dopatrzyć się w nich rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, które to rozwiązanie nie mogłoby jednak odnieść żadnego skutku ze względu na nieprzytoczenie przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy (art. 9 cyt. dekretu z 18.I.1956 r.).Bezzasadne są również pozostałe zarzuty rewizji pozwanej. Powód został przywrócony do pracy z chwilą prawomocności wyroku (7.I.1958 r.). Zgłoszenie się powoda do pracy dopiero 20.I.1958 r., jeżeli nawet zwłoka nie była usprawiedliwiona, nie rozwiązało umowy o pracę. Spóźnione a nie usprawiedliwione zgłoszenie może natomiast stanowić ciężkie naruszenie podstawowego obowiązku pracowniczego, uprawniające do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Skoro pozwana nie rozwiązała umowy z powodu spóźnionego zgłoszenia się, powoływanie się na spóźnienie nie ma żadnego znaczenia dla wyniku sprawy.Co do ostatniego zarzutu rewizji pozwanej należy stwierdzić, że sprzeczne z treścią zebranego materiału jest twierdzenie pozwanej, jakoby powód zarobił w C.P.L.iA. po dniu 7.I.1953 r. kwotę wyższą od 2.958 zł. Jest to twierdzenie dowolne. W tym stanie rewizja pozwanej ulega oddaleniu (art. 383 k.p.c.).Jeżeli chodzi o rewizję powoda, zasługuje ona na uwzględnienie co do uchylenia zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo o kwotę 2.958 zł. Sąd Najwyższy nie podziela poglądu skarżącego, że z wynagrodzenia należnego powodowi od pozwanej za czas po 7.I.1958 r. nie wolno w ogóle potrącić tego, co powód zarobił z mocy umowy o dzieło. Nie ma istotnego znaczenia okoliczność, że powód zatrudniony był w C.P.L.iA. nie na podstawie umowy o pracę, lecz wykonywał dzieło za wynagrodzeniem. Istotne jest natomiast, czy świadczenie usług dla C.P.L.iA. stało się możliwe dla powoda tylko dzięki temu, że nie pracował u pozwanej. Jeżeli tak było, wynagrodzenie w kwocie 2.958 zł uzyskane od C.P.L.iA. należałoby potrącić, jeśli oczywiście zarobił je powód po dniu 7.I.1958 r. Ponieważ Sąd Wojewódzki z tego punktu widzenia nie rozważył kwestii potrącenia, a ponadto bez dostatecznego uzasadnienia przyjął, że kwotę 2.958 zł zarobił powód po dniu 7.I.1958 r., zaskarżony wyrok w części dotyczącej tej kwoty ulega uchyleniu w celu ponownego rozpoznania sprawy w tym zakresie (art. 384 k.p.c.).W zakończeniu należy podnieść, że Sąd Wojewódzki błędnie powołał się na art. 10 pkt 2 cyt. wyżej dekretu z 18.I.1956 r. Roszczenie powoda uzasadnione jest przepisem art. 455 k.z.