I CR 406/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Morawski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, S. Brzeziński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Katarzyny C. o dział spadku, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 8 października 1957 r., uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Biłgoraju z dnia 29 czerwca 1956 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w innym składzie Sądowi Powiatowemu w Biłgoraju.Uzasadnienie faktyczneZ uzasadnienia:Na wniosek Katarzyny C. Sąd podzielił spadek po Szczepanie T. (…).Sąd Wojewódzki oddalił rewizję, którą zaskarżyła powyższe postanowienie Katarzyna C. w imieniu własnym i swych małoletnich dzieci.Postanowienie Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją nadzwyczajną, złożoną dnia 8 kwietnia 1958 r., Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia Sądu Powiatowego w Biłgoraju z dnia 29 czerwca 1956 r. i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Biłgoraju do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia przepisu art. 152 § 3 post. spadk.Rewizję nadzwyczajną uznał Sąd Najwyższy za uzasadnioną. Już pobieżny rzut oka na plan gospodarstwa wykazuje, że składa się ono z pasków ziemi b. wąskich i b. długich; dalszy podział wzdłuż i stworzenie z 8 parcel 16 nowych musi być uznany za sprzeczny z interesem społeczno-gospodarczym. Ze wszech miar uzasadniona była opinia Pow. Zarządu Rolnictwa Prezydium PRN w B. z daty 18 kwietnia 1956 r., zgodnie z którą jedną z działek należało podzielić w poprzek, a pozostałe przydzielić w całości poszczególnym uczestnikom. Wprawdzie po wejściu w życie ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz. U. Nr 39, poz. 172) sądy nie są już obowiązane zasięgać opinii władz ziemskich co do żywotności gospodarstw rolnych mających powstać w wyniku podziału, nie oznacza to jednak, by ustawodawca zrezygnował z konieczności przestrzegania przy działach interesu społeczno-gospodarczego. Niewątpliwie, sposób podziału zalecony przez Zarząd Rolnictwa wymaga ocenienia przez biegłych poszczególnych części gruntów spadkowych, co przysporzy pracy Sądowi i podwyższy koszty działu wobec potrzeby wynagrodzenia biegłych. Ten dodatkowy koszt nie będzie jednak znaczny, jeżeli na biegłych powoła się miejscowych rolników - chłopów. Koszt ten skompensowany zostanie w niedługim czasie, jeśli się zważy, że proponowany przez Zarząd Rolnictwa podział zmniejszy liczbę koniecznych miedz i dróg, co zwiększy dochodowość gruntów.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy trzeba mieć na względzie, że zgodnie z przepisem § 3 art. 152 przy uskładaniu sched należy w miarę możności dążyć do tego, aby w skład każdej schedy wchodziła taka sama ilość nieruchomości. Po wejściu w życie powołanej ustawy znoszącej ograniczenie obrotu ziemią nie ma przeszkód do tworzenia - przy dziale - małych gospodarstw rolnych o charakterze raczej działki robotniczej. Nie ma zatem przeszkody do wydzielenia Antoniemu T. na jego schedę oddzielnych około 3 morgów gruntu. Należy tego uczestnika o tym pouczyć. Dopiero gdyby mimo tej możliwości żądał on pozostawienia go w niepodzielności z innym uczestnikiem działu, który również żądałby tego samego, nie byłoby przeszkód do uwzględnienia takiego żądania. Natomiast wobec niepodzielności z natury budynków należałoby zasądzić z tego tytułu spłatę tym uczestnikom., którzy ich nie otrzymują.Należy również mieć na względzie, że zgodnie z przepisem art. 153 Post. spadk. sposób podziału nieruchomości będących przedmiotem działu powinien być uwidoczniony na planie, co jednak w sprawie nie nastąpiło (…).