I CR 415/69
WyrokIzba Cywilna1969-12-05
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ograniczenie odpowiedzialności przewoźnika lotniczego na podstawie konwencji warszawskiej ma zastosowanie, gdy nie ustalono winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa po stronie przewoźnika, a jedynie prawdopodobną przyczynę wypadku?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy konwencji warszawskiej przewidują górną granicę odpowiedzialności przewoźnika lotniczego za szkody poniesione przez osoby przewożone. Ograniczenie to nie ma zastosowania w przypadku winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika, jednak dowód istnienia takiej winy obciąża poszkodowanego. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie taki dowód nie został przeprowadzony, a prawdopodobna przyczyna wypadku nie została ustalona, ograniczenie odpowiedzialności przewoźnika miało zastosowanie.Stan faktyczny
W wyniku katastrofy samolotu Czechosłowackich Linii Lotniczych zginęła jedna osoba, a inne doznały ciężkich obrażeń. Powódka dochodziła odszkodowania od przewoźnika. Sąd Wojewódzki zasądził część żądanej kwoty, ograniczając ją do górnego pułapu przewidzianego w konwencji warszawskiej. Powódka zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo, kwestionując zastosowanie ograniczenia odpowiedzialności i domagając się zwrotu kosztów leczenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w zakresie daty początkowej naliczania odsetek, a w pozostałej części oddalił rewizję powódki.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu 21 listopada 1969 r. sprawy z powództwa Marianny S. przeciwko Czechosłowackim Liniom Lotniczym droga Lotnisko-Ryzyne (CSRS) o 431.897 zł na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla W. z 6 czerwca 1969 r. II C 580/68, zaskarżony wyrok w ten tylko sposób zmienia, że odsetki od zasądzonej na rzecz powódki kwoty 258.376 zł zasądza poczynając od 20 czerwca 1968 r; poza tym rewizję oddala i zasądza od powódki na rzecz pozwanego 1.000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneW dniu 5 września 1967 samolot Czechosłowackich Linii Lotniczych Ił-18, pilotowany przez załogę CSA, rozbił się tuż po starcie z kanadyjskiego lotniska Gander. Samolotem tym odbywali podróż obywatele polscy: Marianna S. i Barbara K. wraz z 2 córkami: Iwoną Beatą i Mariolą Bogumiłą. W wyniku katastrofy zginęła Iwona Beata K., a pozostałe doznały bardzo ciężkich uszkodzeń ciała.W związku z powyższym w pozwie z 6 września 1968 r. domagają się odszkodowania od Czechosłowackich Linii Lotniczych po ostatecznym sprecyzowaniu: 1) Marianna S. w wysokości 519.861,40 zł, a 2) Barbara K. w wysokości 1.146.436 zł z odsetkami i kosztami procesu.Pozwane Linie Lotnicze zasady powództwa nie kwestionowały, a jedynie wysokość, z tym, że na rozprawie 29 maja 1969 r. uznały żądanie pozwu w stosunku do S. w kwocie zł 258.376, wnosząc o oddalenie powództwa w pozostałej części, w stosunku zaś do powódek K. zgłosiły wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza dla ustalenia skutków doznanych przez nich obrażeń ciała.Sąd Wojewódzki przeprowadziwszy oddzielną rozprawę w stosunku do Marianny S. zasądził na jej rzecz kwotę 258.376 zł, oddalając powództwo w pozostałej części. Wysokość zasądzonej kwoty Sąd Wojewódzki określił w granicach górnego pułapu odszkodowania przewidzianego w art. 22 konwencji warszawskiej w wysokości 250.000 złotych franków za szkody na osobie, 250 fr złotych za 1 kg bagażu oraz 5.000 fr zł za przedmioty osobiste, przy czym z kwoty tej potrącił dokonane przez pozwanego wypłaty na koszty leczenia i na poczet odszkodowania, wynoszące łącznie 156.025 (sumy 152.425 złotych i 3.600 zł - stanowiące równowartość 6.351 dolarów Stanów Zjednoczonych AP i 150 dolarów Stanów Zjednoczonych AP).Wyrok ten w części oddalającej powództwo zaskarżyła rewizją powódka, wnosząc o jego uchylenie co do oddalonego roszczenia w kwocie 173.000 zł i zarzucając niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy konwencji o przewozie lotniczym, podpisanej w Warszawie 12 października 1929 (Dz. U. z 1933 r. Nr 8, poz. 49), zmienionej protokołem haskim podpisanym 28 września 1955 (Dz. U. z 1963 r. Nr 33, poz. 189), przewidują górną granicę odpowiedzialności przewoźnika za wszelkie poniesione przez osoby przewożone szkody, w tym również i koszty leczenia. Wprawdzie, jak to trafnie zauważa skarżąca, ograniczenie odpowiedzialności nie ma zastosowania w razie wykazania po stronie przewoźnika lotniczego lub osób, którymi się posługuje, winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, przy czym dowód istnienia winy obciąża poszkodowanego. W sprawie jednak niniejszej dowód taki nie został przez powódkę przeprowadzony, a złożone przez pozwanych w postępowaniu rewizyjnym pismo Państwowej Inspekcji Lotniczej w Pradze z 30 października 1969 stwierdza, że prawdopodobna przyczyna wypadku nie została ustalona.W tych warunkach nie jest uzasadniony zarzut rewizji oparty na twierdzeniu, że w sprawie ograniczenia wysokości odszkodowania nie powinno mieć zastosowania, oraz że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił przyczyn wypadku.Powyższego zarzutu nie uzasadniają również wywody rewizji wskazujące na tendencję rozszerzenia odpowiedzialności przewoźnika lotniczego za szkodę, jakie przejawiają się w różnych ustawodawstwach, skoro w sprawie niniejszej mają zastosowanie postanowienia cytowanej wyżej konwencji, której tekst dotychczas nie uległ zmianie.Nie może również odnieść skutku zarzut nierozważenia przez Sąd Wojewódzki roszczeń powódki o zwrot kosztów leczenia w Polsce w wysokości 24.000 zł.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo wyczerpując pełną kwotę w granicach przewidzianego w konwencji limitu, uwzględnienie przeto dalszej kwoty przekraczającej górny pułap odpowiedzialności było niedopuszczalne i zarzucone uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.Chybiony jest również dalszy zarzut rewizji kwestionujący rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Wobec bowiem oddalenia powództwa w przeważającej części Sąd Wojewódzki władny był znieść wzajemnie koszty procesu na podstawie art. 100 k.p.c.Natomiast trafny jest częściowo ostatni zarzut rewizji dotyczący odsetek od zasądzonej kwoty (...).
Powiązane orzeczenia
- III CZP 44/91 1991-05-06Czy przewoźnik lotniczy ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za opóźnienie w przewozie towarów na podstawie art. 19 i 22 Konwencji Warszawskiej, niezależnie od zaistnienia szkody po stronie nadawcy lub odbiorcy?
- I CR 429/78 1980-01-04Czy protokół szkodowy sporządzony z udziałem odbiorcy i przedstawiciela przewoźnika, doręczony niezwłocznie lub w terminie 14 dni, jest równoznaczny ze sprzeciwem w formie pisma wymaganym przez art. 26 ust. 2 i 3 Konwenc…
- I CR 566/70 1971-01-18Czy spedytor i przewoźnik lotniczy ponoszą odpowiedzialność za szkodę powstałą w wyniku zwłoki w odbiorze towaru przez zagranicznego kontrahenta, spowodowaną zagubieniem lub niewłaściwym sporządzeniem dokumentów handlowy…
- II CSKP 1955/22 2023-12-14Czy przewoźnik ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikającą z wydania towaru odbiorcy przed potwierdzeniem zapłaty przez nadawcę, pomimo uzgodnienia takiego warunku w umowie przewozu, a jeśli tak, to na jakiej podstawie…
- II CSK 501/18 2019-12-20Czy umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika obejmuje szkodę wyrządzoną umyślnie przez podprzewoźnika, który podszył się pod inny podmiot, a przewóz był udokumentowany zbiorczo, a nie jednym listem prze…
Powołane przepisy
art. 22art. 100 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.