I CR 420/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN B. Czech.Sędziowie SN: F. Barczewska (spr.), T. Żyznowski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 1991 r. sprawy z powództwa Zespołu Opieki Zdrowotnej w K. przeciwko Młodzieżowej Spółdzielni Pracy w K. i z powództwa wzajemnego Młodzieżowej Spółdzielni Pracy w K. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej w K. o zapłatę na skutek odwołania powoda od orzeczenia Okręgowej Komisji Arbitrażowej w Warszawie z dnia 30 maja 1989 r., sygn. akt (...),uchyla zaskarżone orzeczenie w części odrzucającej wniosek o zapłatę kwoty 1.174.020 zł oraz w części oddalającej wniosek główny, a także orzekającej o kosztach (ust. I pkt 1, 3 i 4) i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w Kutnie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego.Uzasadnienie faktycznePowód - Zespół Opieki Zdrowotnej w K. wnosił o zasądzenie od pozwanej - Młodzieżowej Spółdzielni Pracy w K. kwoty 3.875.560 zł, twierdząc, że pozwana zajęła w budynku powoda lokal użytkowy o znacznie większej powierzchni niż ustalono w umowie, winna więc zapłacić za korzystanie z tej dodatkowej powierzchni za okres od dnia 1 października 1987 r. do 30 września 1988 r. kwotę 1.808.596 zł. Ponadto powód ponosił opłaty za energię elektryczną, z której korzystała pozwana, winna więc ma zwrócić z tego tytułu kwotę 2.248.962 zł. W toku postępowania powód ograniczył roszczenie do kwoty 3.406.877 zł, w tym z tytułu czynszu do kwoty 1.174.020 zł.Pozwana wnosiła o odrzucenie wniosku, zgłosiła wniosek wzajemny o zapłatę kwoty 597.164 zł tytułem wydatków poczynionych na remont lokalu. W toku postępowania rozszerzyła żądanie do kwoty 644.363 zł.Orzeczeniem z dnia 30 maja 1989 r. Okręgowa Komisją Arbitrażowa w W. odrzuciła wniosek powoda o zapłatę kwoty 1.174.020 zł, umorzyła postępowanie w części dotyczącej żądania zapłaty kwoty 470.683 zł, oddaliła roszczenie powoda głównego w pozostałej części, oddaliła powództwo wzajemne w całości. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja podniosła, co następuje: W dniu 1 lutego 1985 r. strony zawarły umowę o najem lokalu użytkowego po byłym Szpitalu Miejskim w K. Z aneksu podpisanego w dniu 10 lutego 1986 r. wynika, że przedmiotem najmu był lokal o powierzchni użytkowej 331,64 m2 i powierzchni składowej 54,15 m2. Powód twierdzi, że pozwany faktycznie zajął lokal o powierzchni 690 m2 użytkowej i 125,93 m2 powierzchni składowej. Zgodnie z treścią § 25 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 września 1983 r. w sprawie postępowania arbitrażowego (Dz. U. Nr 57, poz. 255 z późn. zm.) w związku z treścią art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165) wniosek w części dotyczącej kwoty 1.174.020 zł podlegał odrzuceniu, gdyż spory o wysokość czynszu i o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu rozstrzygają w formie decyzji terenowe organy administracji państwowej. Roszczenie o zapłatę kwoty 2.232.857 zł podlegało oddaleniu, jako nieudowodnione, a w części za okres od dnia 1 października 1987 r. do 24 października 1987 r. jako przedawnione. Jeśli chodzi o kwotę 470.683 zł, to postępowanie podlegało umorzeniu wobec cofnięcia wniosku.Roszczenie dochodzone pozwem wzajemnym w całości Komisja uznała za nieuzasadnione.Powód zaskarżył to orzeczenie w części odrzucającej i oddalającej wniosek główny wnosząc o zmianę orzeczenia i uwzględnienie wniosku w tym zakresie ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania pierwszej instancji. Skarżący zarzucił, iż Komisja błędnie przyjęła, że spór dotyczy wysokości czynszu, gdy w istocie jego wysokość jest niesporna, a przedmiotem roszczenia jest opłata za dodatkową powierzchnię. Odnośnie żądania zapłaty za zużytą energię elektryczną, to zdaniem skarżącego komisja nie wyjaśniła sprawy należycie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie zachodziła w sprawie niedopuszczalność drogi postępowania arbitrażowego, jak i nie zachodzi obecnie, po powierzeniu sądom prowadzenia spraw, które toczyły się w postępowania arbitrażowym (art. 8 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych, Dz. U. Nr 33, poz. 175) niedopuszczalność drogi sądowej. Wyłączenie z drogi sądowej przewiduje art. 19 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (tekst jedn.: Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165 z późn. zm.), przepis ten nie mógł mieć jednak zastosowania do strony pozwanej.Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 Prawa lokalowego powołanego wyżej czynsz najmu za lokale użytkowe ustalają strony według obowiązujących stawek (zmianę w tym zakresie wprowadził art. 11 ustawy z dnia 27 lutego 1989 r. o niektórych warunkach konsolidacji gospodarki narodowej oraz zmianie niektórych ustaw, Dz. U. Nr 10, poz. 57). W razie sporu o wysokość czynszu ustalanego według stawek, jak i sporu o wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego, rozstrzyga zgodnie z treścią art. 18 Prawa lokalowego w formie decyzji terenowy organ administracji. Jeżeli więc w sprawie o zapłatę wymienionych wyżej należności (ale nie między stronami objętymi dyspozycją art. 19 Prawa lokalowego) strona pozwana zakwestionuje wysokość czynszu czy wysokość wynagrodzenia, sąd winien strony odesłać na drogę postępowania administracyjnego, celem wydania decyzji, sam bowiem nie jest władny do czynienia w tym zakresie własnych obliczeń i ustaleń. Do czasu rozstrzygnięcia o wysokości czynszu w tym trybie postępowanie sądowe podlega zawieszeniu na mocy art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.Już więc z tych względów rozstrzygnięcie w przedmiocie odrzucenia wniosku nie było zasadne, należało więc uwzględnić żądanie strony powodowej o uchylenie orzeczenia w tym zakresie.Również skarżący trafnie kwestionuje oddalenie wniosku dotyczącego zwrotu opłat za zużytą energię elektryczną. W tym zakresie Komisja nie przeprowadziła żadnego postępowania i nie wyjaśniła istotnych w sprawie okoliczności, co słusznie podnosi powód. Komisja nie ustosunkowała się należycie do dowodu w postaci notatki z dnia 20 września 1988 r. sporządzonej z udziałem przedstawiciela pozwanej, a dotyczącej między innymi ustalenia mocy urządzeń elektrycznych, z których korzystała strona pozwana.Z okoliczności podniesionych w toku postępowania rewizyjnego wynika, że zaistniały nowe okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W dniu 1 października 1990 r. strony zawarły ugodę pozasądową obejmującą należności powoda od pozwanej z tytułu czynszu za okres do 30 września 1990 r. oraz z tytułu opłat za zużytą energię elektryczną za okres do 3 czerwca 1990 r. Ugoda pozasądowa zawarta przez strony nie wywołuje wprawdzie bezpośrednich skutków procesowych (chyba że powód cofnie pozew), ale może wywołać skutki materialnoprawne. W drodze ugody, jak i w drodze umowy, strony mogą załatwić sporną między nimi sprawę, wobec czego ugoda regulując stosunek prawny między stronami może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Oczywiście obowiązkiem Sądu będzie wyjaśnienie, czy pozwany uregulował należność objętą ugodą.Z tych wszystkich względów zaszła konieczność uchylenia orzeczenia w zaskarżonej części i przekazania sprawy na mocy art. 388 k.p.c. w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz. U. Nr 33, poz. 175) Sądowi Rejonowemu w Kutnie do ponownego, rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego (z tym że nie sądowi gospodarczemu, gdyż powód nie jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu art. 2 powołanej wyżej ustawy).