I CR 448/59
PostanowienieIzba Cywilna1960-05-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd rewizyjny jest związany poglądem prawnym wyrażonym w poprzednim orzeczeniu tego samego sądu w tej samej sprawie, jeśli później pojawiło się orzeczenie zwiększonego składu Sądu Najwyższego wyrażające odmienny pogląd?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że orzeczenie zwiększonego składu Sądu Najwyższego, nawet jeśli nie stanowi uchwały wpisanej do księgi zasad prawnych, ma autorytet opinii wyrażonej przez zwiększony skład orzekający. W związku z tym, sąd rewizyjny może odstąpić od związania poprzednio wyrażonym poglądem prawnym, jeśli w pełni podziela pogląd wyrażony przez zwiększony skład SN.Stan faktyczny
Powód dochodził roszczenia o zapłatę emerytury. Sąd Wojewódzki odrzucił pozew, powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym państwo przestało być dłużnikiem z tytułu cywilno-prawnej emerytury po wejściu w życie dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym, a zobowiązanie przeszło na instytucję ubezpieczeń społecznych. Powód wniósł rewizję, zarzucając obrazę przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, uznając zaskarżone postanowienie za trafne.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bohdana D. przeciwko Okręgowi Lasów Państwowych w L. o 50.000 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 7 maja 1959 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki odrzucił pozew Bogdana D. w sprawie niniejszej, powołując się w uzasadnieniu na orzeczenie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1958 r. 1 CR 259/58 wydane wprawdzie w sprawie toczącej się między innymi stronami, lecz opartej na tej samej podstawie prawnej i faktycznej. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że z chwilą wejścia w życie dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, a więc z dniem 1 lipca 1954 r., państwo zgodnie z art. 93 tego dekretu przestało być dłużnikiem powoda z tytułu cywilno-prawnej emerytury. Zobowiązanie to, straciwszy swój cywilno-prawny charakter, przeszło na instytucję ubezpieczeń społecznych, przeciwko której powód może wystąpić ze swym roszczeniem.Z uwagi więc na to, iż powód roszczenie swe winien dochodzić w drodze administracyjnej, należy uznać, iż w konkretnym przypadku zachodzi wypadek niedopuszczalności drogi sądowej, skutkujący odrzucenie pozwu w każdym stanie sprawy.Rewizję powoda od powyższego wyroku, opartą na zarzucie obrazy art. 371 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał za nieuzasadnioną z przyczyn następujących.Sąd Wojewódzki był w zasadzie związany odmiennym poglądem prawnym wyrażonym w wydanym w sprawie niniejszej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1956 r., którym po uchyleniu wyroku Sądu Wojewódzkiego sprawa została przekazana temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wyrażając pogląd odmienny Sąd Wojewódzki naruszył przepis art. 385 k.p.c. Stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 1955 r. IV. CO. 49/55 (OSN 1956/II poz. 58), sąd rewizyjny również jest związany poglądem prawnym wyrażonym w poprzednim swoim orzeczeniu, wydanym w tej samej sprawie. Już z tej przyczyny zaskarżone postanowienie mogłoby ulec uchyleniu.Sąd Najwyższy stanął jednak na stanowisku, że skoro w orzeczeniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wyrażony został pogląd odmienny, to chociaż orzeczenie to nie stanowi uchwały wpisanej do księgi zasad prawnych, ma jednak za sobą autorytet opinii wyrażonej przez zwiększony skład orzekający, a przy tym Sąd Najwyższy w składzie niniejszym pogląd ten w całości podziela, w związku z czym przypuszczać należy, że pogląd ten spotkałby się również z aprobatą zwiększonego składu Sądu Najwyższego w razie przedstawienia pytania prawnego do rozstrzygnięcia, i wobec tego uznał, że w tych warunkach orzeczenie Sądu Najwyższego 1 CR 259/58 traktować należy analogicznie, jak uchwałę zwiększonego składu wpisaną do księgi zasad prawnych i zwalniającą sąd rewizyjny od związania poprzednio wyrażonym swoim poglądem.Z tych przyczyn, uznając z motywów wyrażonych w cytowanym orzeczeniu Sądu Najwyższego zaskarżone postanowienie za trafne, Sąd Najwyższy rewizję z mocy art. 388 k.p.c. oddalił.
Powiązane orzeczenia
- 1 CO 44/56 1957-02-25Czy Sąd Najwyższy jako sąd rewizyjny, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jest związany wykładnią prawa zawartą w swoim poprzednim orzeczeniu, w którym uchylił orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do pono…
- III USKP 2/24 2024-02-28Czy zachodzą podstawy do wyłączenia sędziów Sądu Najwyższego od rozpoznania sprawy dotyczącej odwołania od decyzji o wysokości emerytury policyjnej?
- III UZP 1/07 2007-05-10Czy zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. może sprowadzać się do pytania o sposób rozstrzygnięcia konkretnej sprawy?
- III USKP 123/21 2022-04-26Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w kontekście odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o prawo do emerytury?
- II BU 1/13 2013-08-22Czy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego, dotycząca sposobu obliczenia emerytury, może zostać uwzględniona, jeśli nie wykazano oczywistego błędu sądu spowodowanego rażącym nar…
Powołane przepisy
art. 93art. 371 § 1 pkt 2art. 385 KPCart. 388 KPC§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.