I CR 459/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: T. Bukowski, Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Leszka W. przeciwko Spółdzielczemu Zrzeszeniu Budowy Domów Jednorodzinnych w J. w likwidacji o uchylenie decyzji likwidatora, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 1 października 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu orzeczenie o kosztach procesu za II instancję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 1.X.1979 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie oddalił powództwo Leszka W. przeciwko Spółdzielczemu Zrzeszeniu Budowy Domów Jednorodzinnych w J. w likwidacji o uchylenie decyzji likwidatora o wykluczeniu powoda z grona członków Zrzeszenia. Sąd Wojewódzki ustalił, że powód zalega z płatnością około 70.000 zł i nie wykazuje gotowości spłacenia tej kwoty bądź jednorazowo, bądź w krótkim czasie, co powoduje, że przedłuża się ze szkodą dla innych członków Zrzeszenia postępowanie likwidacyjne. Powód nie wywiązuje się ze swych zobowiązań finansowych, pomimo, że prowadzi warsztat napraw radiowo-telewizyjnych. Spłata przedstawia się w ten sposób, że komornik ściąga od powoda po 1.000 zł miesięcznie. Powód nie stawił się też u notariusza w celu sporządzenia aktu umowy przeniesienia własności, a to stanowi także w świetle statutu podstawę wykluczenia członka ze Zrzeszenia.Mając powyższe ustalenia faktyczne na uwadze, oraz fakt, że likwidator uzyskał z CZSBM upoważnienie do działania zamiast walnego zgromadzenia, Sąd Wojewódzki uznał, że wykluczenie powoda było zgodne z wymaganiami ustawy i statutu i że - tym samym - jego powództwo jest nieuzasadnione.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozpoznając żądanie powoda Sąd Wojewódzki miał wprawdzie na uwadze szczególną sytuację występującą w sprawie niniejszej, a polegającą na tym, że decyzję o wykluczeniu powoda powzięło nie walne zgromadzenie - jak tego wymaga § 25 statutu pozwanego Zrzeszenia - lecz likwidator (Sąd ten powołał się bowiem na upoważnienie likwidatora udzielone mu na podstawie art. 76 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach przez Centralny Związek), ale nie zbadał, czy zostały spełnione przesłanki takiej wyjątkowej kompetencji likwidatora. Przede wszystkim nie zażądał od niego upoważnienia danego mu jakoby przez Centralny Związek, a następnie, jaka jest treść tego upoważnienia.Artykuł 76 § 3 wymienionej ustawy istotnie stanowi, że w przypadku, gdy zwołanie walnego zgromadzenia lub rady (w danym przypadku chodzi o walne zgromadzenie) spółdzielni napotyka poważne trudności, centralny związek może upoważnić likwidatora do dokonania czynności, które wymagają uchwały rady lub walnego zgromadzenia. Względy na potrzeby praktyki nakazują taką wykładnię art. 76 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. z 1961 r. Nr 12, poz. 61; zm. Dz. U. z 1974 r. Nr 47, poz. 281), w myśl której centralny związek może udzielić upoważnienia nie tylko do dokonania określonej czynności, ale także do dokonywania pewnych innych czynności, jeżeli ma podstawę do sądzenia, że Spółdzielnia będzie z reguły (a nie tylko w pojedynczym wypadku) napotykała poważne trudności ze zwołaniem walnego zgromadzenia. Niezależnie jednak od tego, jaki zakres ma takie upoważnienie, w każdym wypadku likwidator może z niego - jak to wynika z brzmienia art. 76 § 3 - skorzystać tylko o tyle, o ile w konkretnym wypadku takie poważne trudności występują. Dowodzić tego można w każdy dostępny sposób, a jednym z dowodów może być fakt niedojścia do skutku walnego zgromadzenia, mimo jego uprzedniego zwołania. Tego, czy takie poważne trudności w zwołaniu walnego zgromadzenia, które by się zajęło sprawą wykluczenia powoda, występowały, Sąd Wojewódzki w ogóle nie badał.Powyższe uchybienia uzasadniają wniosek rewizji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Natomiast całkowicie bezpodstawne są zarzuty rewizji, zmierzające do wykazania, że brak było podstaw do wykluczenia powoda ze Zrzeszenia. W rzeczywistości zaleganie z zapłatą 70.000 zł i dopuszczenie do tego, że komornik ściąga tę kwotę w minimalnych ratach po 1.000 zł miesięcznie stanowi jawne działanie na szkodę spółdzielni, na tym bowiem cierpi ogół członków, gdyż postępowanie powoda uniemożliwia zakończenie likwidacji i nabycia przez członków własności domów. Jest to szczególnie rażące w sytuacji powoda, skoro wykonuje on intratny zawód.Jeżeli jednak wyjaśnienia powoda, złożone na rozprawie w Sądzie Najwyższym, okażą się zgodne z prawdą, to podstawa jego wykluczenia może odpaść. Powód mianowicie wyjaśnił, że zawarł porozumienie z likwidatorem, iż będzie spłacał należność w ratach po 5.000 zł i że już kwotę 20.000 zł spłacił, na dowód czego przedstawił trzy pokwitowania. Jeżeli te twierdzenia odpowiadają prawdzie i jeżeli powód będzie nadal wykonywał zawarte porozumienie, to - jak zaznaczono - podstawa jego wykluczenia odpadnie.Oczywiście wymaga to wyjaśnienia przez Sąd I instancji.Z zasad powyższych należało orzec z mocy art. 388 k.p.c. jak w sentencji.