I PR 5/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Szczurzewski.Sędziowie SN: J. Tyszka (spr.), K. Zieliński.Protokolant: R. Bzowska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 1968 r. sprawy z powództwa Spółdzielni Pracy Rybołóstwa Morskiego "A." w G. - w likwidacji przeciwko Janowi J. o 4.815 zł na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 6 września 1967 r., oddala rewizję i przyznaje powódce od pozwanego zwrot kosztów postępowania rewizyjnego w kwocie 150 zł.Uzasadnienie faktycznePowodowa Spółdzielnia, działająca przez swego likwidatora, żądała zasądzenia od pozwanego 4.815 zł tytułem wpłaty zadeklarowanych udziałów członkowskich.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zarzucając m.in., że nie był członkiem, powodowej Spółdzielni oraz, że brak jest uchwały walnego zgromadzenia Spółdzielni zobowiązującej członków do wcześniejszego wpłacania udziałów, niż to przewiduje statut (art. 60 § 2 ustawy o spółdzielniach i ich związkach).Sąd Wojewódzki, któremu Sąd Powiatowy przekazał, sprawę niniejszą w trybie art. 18 k.p.c., zasądził od pozwanego na rzecz powódki 2.994,10 zł, a w pozostałej części powództwo oddalił, przytaczając w uzasadnieniu wyroku, co następuje:Pozwany był członkiem powodowej spółdzielni, o czym świadczy jego deklaracja przystąpienia na członka.Pozwany płacił też udziały członkowskie, dokonując wpłat na kwotę 185 zł. W deklaracji pozwany określił swój udział w wysokości trzymiesięcznych poborów. W roku 1964 przeciętne miesięczne pobory pozwanego, wynosiły 1.059,70 zł.Strony nie łączyła umowa dzierżawy mimo, że treść jej odbiega od typowych umów, natomiast łączył je stosunek pracy.Członek spółdzielni w razie otwarcia, jej likwidacji, obowiązany jest wobec spółdzielni do uczestniczenia w pokrywaniu jej strat. W czasie likwidacji spółdzielni nie stosuje się art. 60 § 1 ustawy o spółdzielniach, i ich związkach (art. 80), zatym straty bilansowe likwidowanej spółdzielni pokrywa się ze wszystkich funduszów i z całego majątku spółdzielni bez zastosowania jakiejś kolejności, gdyby nawet statut ją przewidywał. Dochodzenie przez spółdzielnię znajdującą się w stanie likwidacji wniesienia zadeklarowanych udziałów członkowskich lub ich uzupełnienia, nie jest zdaniem Sądu uzależnione od tego, czy walne zgromadzenie podjęło uchwałę w przedmiocie sposobu pokrycia strat likwidowanej spółdzielni (art. 34 § 1 pkt 5) albo od tego, czy likwidator uzyskał upoważnienie do dokonywania czynności wymagających uchwały walnego zgromadzenia (art. 76 § 3).Z tych przyczyn Sąd Wojewódzki uznał zarzuty pozwanego "natury prawnej" za nieuzasadnione.Za trafny natomiast Sąd uznał zarzut pozwanego co do wysokości roszczenia. Pozwany zadeklarował tytułem udziałów wysokość swoich trzymiesięcznych poborów, a więc kwotę 3.179,10 (1059,70 x 3), a ponieważ wpłacił już na poczet udziałów 185 zł pozostaje kwota 2.994,20 zł, która podlegała zasądzeniu na podstawie art. 16 powyższej ustawy.Pozwany w rewizji od tego wyroku domaga się jego zmiany i oddalenia powództwa w całości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał rewizję za nieuzasadnioną przy czym zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że pozwany jest członkiem powodowej spółdzielni, albowiem przemawia za tym zarówno treść podpisanej przez niego deklaracji przystąpienia na członka z dnia 22 I 1964 r. znajdującej się w aktach sprawy jak i stwierdzony na tej deklaracji podpisami zarządu fakt przyjęcia go na członka przez radę, oraz dokonywanie przez pozwanego wpłat na poczet zadeklarowanych przez niego udziałów członkowskich.Świadczy to niewątpliwie o tym, że powodowa spółdzielnia uważała pozwanego za swego członka oraz, że również pozwany uważał się za jej członka. Wyrazem takiej zgodnej w tym względzie woli stron jest również treść wstępnej części zawartej przez nie umowy z dnia 22 IV 1964 r., w której członkostwo pozwanego zostało wyraźnie stwierdzone. Nie podanie zaś w deklaracji członkowskiej pozwanego daty decyzji rady o przyjęciu go na członka, nie pozbawia tej decyzji skuteczności prawnej.W tych warunkach nie można podzielić odmiennego poglądu wyrażonego w rewizji popartego argumentem, że pozwany nie odbył okresu kandydackiego wymaganego statutem, ani też nie został zwolniony przez walne zgromadzenie od odbywania tego okresu (§ 6, 7 i 9 statutu). Przyjęcie bowiem na członka spółdzielni przez organ do tego powołany osoby posiadającej warunki przewidziane w statucie, a tylko bez odbycia przez nią okresu kandydackiego, należy uznać pomimo to za ważne w sytuacji, gdy spółdzielnia - jak w dalszym przypadku - traktowała przyjętego przez cały czas jako swego członka, potwierdzając tym samym powyższą czynność tego organu.Podniesiona w rewizji kwestia charakteru prawnego powyższej umowy stron z dnia 22 IV 1964 r. nie ma dla rozstrzygnięcia sporu istotnego znaczenia, albowiem nawet w wypadku przyjęcia, zgodnie z poglądem rewizji, że była to umowa dzierżawy kontra, a nie umowa o pracę, pozostawałoby to bez wpływu na stosunek członkostwa pozwanego w powodowej spółdzielni.Z faktu zaś zawarcia tej umowy przez strony po przystąpieniu pozwanego do spółdzielni nie można wbrew poglądowi rewizji - wyprowadzać wniosku, że przez to "strony odstąpiły od zamiaru nawiązania stosunku członkowskiego", albowiem stosunek ten został nawiązany przez strony jeszcze przed zawarciem tej umowy i mógłby zostać rozwiązany tylko w sposób przewidziany prawem to jest przez wystąpienie, wykluczenie, bądź wykreślenie pozwanego ze spółdzielni, co nie nastąpiło.Rewizja nie kwestionuje ustaleń Sądu Wojewódzkiego, że pozwany nie wpłacił wszystkich zadeklarowanych udziałów członkowskich, jako też wysokości różnicy pozostałej do zapłacenia z tego tytułu. W tej sytuacji, gdy likwidator powódki wykazał złożonymi w postępowaniu rewizyjnym dokumentami, że jest uprawniony do dokonania czynności, które wymagają uchwały walnego zgromadzenia spółdzielni (art. 76 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach), to jest do żądania od członków wcześniejszego wpłacania zadeklarowanych przez nich udziałów, niż to przewiduje statut (art. 60 § 2 tejże ustawy), rewizja nie mogła być uwzględniona i podlegała oddaleniu.Z przytoczonych względów i na mocy art. 387 i 100 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.