I CR 55/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Kuryłowicz (spr.).Sędziowie SN: H. Ciepła, A. Gola.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 1983 r. sprawy z powództwa B.C. przeciwko skarbowi Państwa (Areszt Śledczy w B.) o odszkodowanie na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 15 grudnia 1982 r., sygn. akt I C 124/82., sprostowanego postanowieniem z dnia 10 stycznia 1983 r.obie rewizje oddala.Uzasadnienie faktycznePowód, odbywający karę pozbawienia wolności od dnia 24 września 1979 r. został w dn. 12 lutego 1980 r. umieszczony w szpitalu psychiatrycznym z objawami zespołu katatoniczno-paranoidalnego w przebiegu schizofrenii przewlekłej, której "ostry rzut" zawinili funkcjonariusze zakładu karnego. Na tej podstawie zostało przyznane powodowi odpowiednie zadośćuczynienie (art. 445 § 1 w zw. z art. 417 § 1 k.c.), w części zaś dotyczącej renty odszkodowawczej sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.Wyrokiem z dnia 15 grudnia 1982 r., sprostowanym postanowieniem z 10 stycznia 1983 r., zasądzona została na rzecz powoda renta odszkodowawcza w wysokości po 3.150 zł miesięcznie od lipca do grudnia 1980 r., po 3.350 zł miesięcznie za rok 1981, i po 5.100 zł miesięcznie, poczynając od stycznia 1982 r., z ustawowymi odsetkami od uchybionych terminów płatności, w pozostałym zaś zakresie powództwo zostało oddalone. Według dokonanych ustaleń - na podstawie w szczególności opinii biegłych lekarzy - stan choroby powoda umożliwiał zatrudnienie go w warunkach pracy chronionej, w następstwie zaś postępowania funkcjonariuszy pozwanego, które pogłębiło defekt psychiczny, powód stał się niezdolny do wykonywania jakiejkolwiek pracy nawet w tych warunkach. Wysokość w tej sytuacji renty odszkodowawczej (art. 444 § 2 k.c.) określa wysokość utraconych przez powoda zarobków, jakie mógłby uzyskać, pracując w spółdzielni inwalidów pracy chronionej (w 1980 r. - 2.800 zł, w 1981 r. - 3.200 i od 1982 r. - 6.700 zł miesięcznie, łącznie z rekompensatami). Nienależnie od tego powód wymaga stałej opieki i pomocy drugiej osoby, wartość zaś świadczeń w tym zakresie określa kwota 3.500 zł miesięcznie.Należna renta odszkodowawcza (z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej w warunkach pracy chronionej i ze względu na wzrost potrzeb w zakresie pomocy i opieki drugiej osoby wynosi zatem miesięcznie - kwotę 6.300 zł w 1980 r., kwotę 6.700 zł w 1981 r., i od 1982 r. kwotę 10.200 zł. Znaczne pogorszenie się stanu zdrowie powoda jest następstwem także samoistnego rozwoju choroby ("nie rozpoznanych czynników biologicznych"), pozwany odpowiada zatem tylko w połowie (art. 361 k.c. i 322 k.p.c.) za utratę przez powoda zdolności do "jakiegokolwiek zarobku" i za wzrost jego potrzeb stosownie do zakresu "traumatyzacji, jakiej powód był poddany w więzieniu".Wyrok zaskarżyły w drodze rewizji obie strony, kwestionując ocenę dowodów w sprawie co do zakresu odpowiedzialność pozwanego za szkodę i jej wysokości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ocena przeprowadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dowodów z opinii biegłych lekarzy, nie przekracza zastrzeżonych sądowi orzekającemu przez przepis art. 233 § 1 k.p.c. granic oceny swobodnej. Sąd ten wszechstronnie rozważył opinie wszystkich biegłych lekarzy zarówno co do skutków i zakresu samoistnego przebiegu choroby powoda, jak również skutków traumatyzacji ze strony funkcjonariuszy zakładu karnego, uzasadniającej odpowiedzialność pozwanego za szkodę (art. 417 i 444 § 2 k.c.), oraz wzajemny stosunek tych następstw na określenie zakresu odpowiedzialności pozwanego (w połowie). Niewadliwie ustalony na tej podstawie stan faktyczny sprawy jest zgodny z zebranym materiałem procesowym i nie wykazuje zarzucanych w obu rewizjach uchybień procesowych, m.in. niedostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, istotnych dla jej rozstrzygnięcia, zwłaszcza zaś potrzeby uzupełnienia postępowania dowodowego przez dopuszczenie dowodu z opinii poza już występującymi w sprawie 4 biegłymi - dalszych biegłych.Żadna z rewizji nie zawiera uzasadnionych podstaw zaskarżenia (także co do wysokości podlegającej naprawieniu szkody), zarzuty skarżących, oparte na własnej ocenie dowodów, nie podważają oceny sądu orzekającego, czyniącej zadość ustawowym wymaganiom w tym względzie i zgodnych z tą oceną ustaleń zaskarżonego wyroku.Przebieg choroby powoda i jej rozwój oraz skutki traumatyzacji były przedmiotem szczegółowej analizy biegłych i wydane w związku z tym opinie stanowiły dostateczną podstawę do ustalenia zarówno zakresu szkody, jak i zakresu obowiązku jej naprawienia przez pozwanego.Z tych względów należało, gdy skarżący nie podważyli niewadliwych ustaleń stanu faktycznego sprawy, obie rewizje stosownie do art. 387 k.p.c. oddalić, orzekając jak w sentencji.