I CR 56/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Tadeusza K. o uchylenie postanowienia o ubezwłasnowolnieniu, na skutek rewizji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 19 października 1961 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca Tadeusz K. wniósł o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 22 lutego 1957 r. co do jego całkowitego ubezwłasnowolnienia z powodu choroby psychicznej.Prokurator Wojewódzki w Poznaniu wniósł o oddalenie tego wniosku.Na podstawie opinii biegłego lekarza-psychiatry i po wysłuchaniu wnioskodawcy Sąd Wojewódzki ustalił, że wnioskodawca w dalszym ciągu dotknięty jest chorobą psychiczną z licznymi urojeniami, których krąg jeszcze się obecnie rozszerzył, te zaś pozbawiają go zdolności krytycznej oceny sytuacji własnej i różnych zjawisk życiowych. Na podstawie tych ustaleń Sąd Wojewódzki przyjął, że wnioskodawca w dalszym ciągu pozbawiony jest zdolności kierowania swym postępowaniem, co uzasadnia utrzymanie postanowienia o całkowitym jego ubezwłasnowolnieniu z powodu choroby psychicznej.Z powyższych przyczyn Sąd Wojewódzki w Poznaniu wniosek o uchylenie powyższego postanowienia oddalił postanowieniem z dnia 19 października 1961 r.Postanowienie to zaskarżył wnioskodawca, przy czym rewizję jego podpisała także jego matka, powołując się na to, że jest jego opiekunką.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji są nieuzasadnione, albowiem skarżący ogranicza się jedynie do gołosłownych twierdzeń, że wnioskodawca jest zdrowy psychicznie, nie podważa zaś opinii biegłego, która żadnych zastrzeżeń nie nasuwa. Pomimo to zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, gdyż wnioskodawca złożył w Sądzie Najwyższym nowy dowód, mianowicie zaświadczenie szpitala dla psychicznie chorych z dnia 29 marca 1962 r., z którego wynika, że leczył się on już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia oraz że opuścił szpital w stanie znacznej poprawy zdrowia i z zaleceniem kontynuowania rozpoczętej kuracji. W tych warunkach zachodzi konieczność ponownego zbadania wnioskodawcy.Ponadto należy zaznaczyć, że postępowanie przed Sądem I instancji jest dotknięte istotną wadą. Wnioskodawca jest dotychczas ubezwłasnowolniony, w związku z czym w sprawie niniejszej powinien on być - zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 57 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n. - reprezentowany przez swego opiekuna. Od zasady tej przepisy dekretu postępowania o ubezwłasnowolnieniu nie przewidują (tak jak to np. czynią art. 417 i 441 k.p.c.) wyjątku.Artykuł 19 § 1 tego dekretu stanowi jedynie, że do zgłoszenia wniosku o uchylenie ubezwłasnowolnienia jest uprawniony także sam ubezwłasnowolniony. Z przepisu tego wynika oczywiście, że ubezwłasnowolniony bierze osobiście udział w tym postępowaniu. Nie byłby natomiast uzasadniony wniosek, że wobec tego funkcje opiekuna jako przedstawiciela ubezwłasnowolnionego nie rozciągają się na postępowanie o uchylenie ubezwłasnowolnienia. Przeciwnie, w pełni logiczna jest zasada, w myśl której w postępowaniu o uchylenie ubezwłasnowolnienia bierze udział zarówno ubezwłasnowolniony osobiście, jak i jego opiekun. Wobec tego bowiem, że w postępowaniu tym chodzi o uchylenie ubezwłasnowolnienia, jest prawdopodobne, że ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej jest już sam zdolny reprezentować swoje interesy; z drugiej jednak strony - ponieważ nie można wyłączyć tego, że wniosek o uchylenie ubezwłasnowolnienia jest zgłoszony, mimo że stan choroby psychicznej ubezwłasnowolnionego nadal się utrzymuje - konieczne jest, żeby reprezentował go jego opiekun. Z tych przyczyn niezbędna jest w tym postępowaniu niejako podwójna reprezentacja interesów ubezwłasnowolnionego.Dodać wypada, że nie jest to jedyny wypadek takiej podwójnej reprezentacji. Podobną zasadę przyjmuje się przy wykładni art. 3 post. rodz., który przewiduje, że w postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do działania w postępowaniu dotyczącym jej osoby.Z zasad powyższych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.