I CR 58/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładów Mięsnych w G. przeciwko Centrali Handlowo-Technicznej Rzemiosła i Prywatnego Przemysłu - Oddział w P. o zapłatę, na skutek zażalenia Prokuratora Wojewódzkiego w P. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 1965 r., zaskarżone postanowienie uchylił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 stycznia 1965 r. oddalił powództwo Przedsiębiorstwa Państwowego Zakłady Mięsne w G. przeciwko Centrali Handlowo-Technicznej Rzemiosła i Prywatnego Przemysłu w P. o 145.468 zł.Przed sporządzeniem uzasadnienia wyroku, które stosownie do art. 328 k.p.c. miało nastąpić z urzędu, zmarł przewodniczący składu orzekającego, i stronom oraz biorącemu udział w sprawie prokuratorowi doręczono tylko sentencję wydanego w sprawie wyroku.Wniosek prokuratora o doręczenie wyroku z uzasadnieniem Sąd Wojewódzki - postanowieniem z dnia 15 kwietnia 1965 r. - oddalił, uzasadniając swą odmowę tym, że wobec śmierci przewodniczącego nie ma możliwości sporządzenia uzasadnienia na piśmie. W myśl bowiem art. 330 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku w sprawie rozpoznawanej z udziałem ławników podpisuje tylko przewodniczący, nie mogą zatem sporządzić uzasadnienia sami ławnicy, w razie bowiem złożenia przez nich podpisów zabraknie podpisu przewodniczącego. Zdaniem zaś Sądu Wojewódzkiego przepis art. 330 § 1 k.p.c. zezwala na zaznaczenie w wyroku przyczyny braku podpisu sędziego jedynie w sprawach rozstrzygniętych w składzie trzech sędziów zawodowych.Postanowienie Sądu Wojewódzkiego zaskarżył prokurator zażaleniem, w którym twierdzi, że wobec śmierci przewodniczącego kompletu sądzącego uzasadnienie powinien sporządzić i podpisać w jego zastępstwie inny Sędzia tego samego Sądu.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 324 § 1 k.p.c. narada poprzedzająca wydanie wyroku, która kończy się spisaniem jego sentencji, obejmuje dyskusję i głosowanie nie tylko nad treścią mającego zapaść rozstrzygnięcia, lecz także nad jego zasadniczymi powodami. Podpisanie zatem sentencji przez cały skład sądu (art. 324 § 3 k.p.c.) oznacza uzgodnienie zarówno samego rozstrzygnięcia, jak i zasadniczej treści uzasadnienia wyroku.Jest oczywiste, że dotyczy to każdego składu sądu, a więc również kompletów sądzących w pierwszej instancji, które z reguły - obok sędziego zawodowego jako przewodniczącego - składają się z ławników ludowych. Wynika to zresztą nie tylko z przepisów k.p.c., lecz przede wszystkim z art. 49 Konstytucji oraz z wyraźnej treści art. 2 ustawy z dnia 2.XII.1960 r. o ławnikach ludowych w sądach powszechnych, według której ławnicy mają równe z sędziami obowiązki i uprawnienia w zakresie orzekania, a w szczególności wykonują czynności sędziego w toku rozprawy, narady i wydania orzeczenia. Nie ulega zaś wątpliwości, że wydanie orzeczenia obejmuje także jego uzasadnienie.Dlatego też nie byłaby zgodna z prawem taka wykładnia art. 330 § 2 k.p.c., która by w przepisie tym, przewidującym podpisywanie tylko przez przewodniczącego uzasadnienia wyroku w sprawach rozstrzyganych z udziałem ławników, dopatrywała się ograniczenia uprawnień ławników ludowych. Omawiany przepis zmierza bowiem jedynie do ułatwienia sporządzania uzasadnień i jest wyrazem przekonania ustawodawcy, że uzgodnione już co do zasadniczej treści z ławnikami powody rozstrzygnięcia przewodniczący kompletu sądzącego przedstawi w sposób właściwy w sporządzonym na piśmie uzasadnieniu wyroku.Jeśli zatem, jak w danym wypadku, wskutek śmierci przewodniczącego sporządzenie przez niego uzasadnienia nie jest możliwe, to nie tylko nie ma żadnych przeszkód, ale istnieją wręcz wszelkie podstawy do tego, by uzasadnienie sporządzili pozostali członkowie składu orzekającego, tj. ławnicy, przedstawiając w formie pisemnej znane im z przebiegu narady i uzgodnione przez cały komplet sądzący powody rozstrzygnięcia.Należy zaznaczyć, że wbrew poglądowi zaskarżonego postanowienia nie przemawia przeciwko temu treść art. 330 § 1 k.p.c., gdyż przepis ten dotyczy zupełnie innego zagadnienia. W rozważanej bowiem sytuacji nie zachodzi potrzeba stwierdzenia przyczyny braku podpisu przewodniczącego, jako okoliczności na terenie Sądu Wojewódzkiego ogólnie znanej bądź mogącej być stwierdzoną przez organy administracji sądowej.Niemożliwość sporządzenia uzasadnienia wyroku zachodziłaby więc jedynie wtedy, gdyby żaden z ławników, którzy brali udział w rozpoznawaniu sprawy, nie mógł go opracować, gdyż nie jest usprawiedliwiony pogląd skarżącego, że uzasadnienie mógłby sporządzić którykolwiek z sędziów Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu. W takiej sytuacji, gdy uzasadnienie i doręczenie nastąpić ma z urzędu, bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego należałoby liczyć od daty doręczenia sentencji wyroku z podaniem przyczyn niemożności sporządzenia uzasadnienia.Gdyby natomiast sąd odmówił żądaniu sporządzenia uzasadnienia (nawet w sytuacji, w której doręczenie powinno nastąpić z urzędu), to termin do wniesienia środka odwoławczego dla strony, która zażądała sporządzenia uzasadnienia, rozpocząłby bieg od chwili uprawomocnienia się postanowienia o odmowie.Z tych zasad Sąd Najwyższy na mocy art. 397 § 2 w związku z art. 390 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.