I CR 61/65

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marianny B. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Wojewódzkiej w Zielonej Górze i Gorzowskim Zakładom Włókien Sztucznych w Gorzowie Wlkp. o zwolnienie od egzekucji - na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 4 grudnia 1964 r. - uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo w stosunku do pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego Zakładu Włókien Sztucznych "Stilon" w Gorzowie Wlkp. i postępowanie w tym zakresie umorzył; oddalił rewizję w pozostałej części.Uzasadnienie faktyczneW toku śledztwa przeciwko byłemu mężowi powódki Mieczysławowi B., Prokurator Wojewódzki w Zielonej Górze postanowieniem z dnia 16.III.1962 r. nr 2 Ds 8/62 zabezpieczył - w trybie art. 3 ustawy z dnia 21.I.1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11 z późniejszymi zmianami) - roszczenie i kary pieniężne. W wykonaniu tego postanowienia Skarbowy Urząd Komorniczy Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy dokonał w dniu 7.IV.1962 r. zabezpieczenia u powódki ruchomości opisanych w "protokóle zabezpieczenia ruchomości". Nadto Sąd Powiatowy dla Warszawy-Pragi postanowieniem z dnia 28.V.1962 r. Zd. nr 573/62 złożył do Zbioru Dokumentów Rep. Zd. nr 5710 wniosek tegoż Prezydium w przedmiocie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości położonej w W.W dniu 1.VI.1963 r. powódka wniosła pozew przeciwko Skarbowi Państwa (Prokuratura Wojewódzka dla m.st. Warszawy i Prezydium Stołecznej Rady Narodowej w Warszawie) oraz Przedsiębiorstwu Państwowemu Zakłady Włókien Sztucznych "Stilon" w Gorzowie Wlkp., w którym żądała uwolnienia od egzekucji powyższej nieruchomości oraz ruchomości wymienionych w protokóle zabezpieczenia (z wyjątkiem ruchomości pod poz. 1, 11 i 13). Twierdziła przy tym, że nie pozostaje w bliskim stosunku z Mieczysławem B., gdyż rozwód ich małżeństwa został orzeczony jeszcze w 1953 r., a zabezpieczone ruchomości i nieruchomość powódka nabyła w okresie późniejszym.Wyrokiem z dnia 4.XII.1964 r. nr II C 355/63 Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy uznał, że powódka mimo orzeczenia rozwodu pozostawała nadal w bliskich stosunkach z Mieczysławem B., uwzględnił powództwo co do nieruchomości i ruchomości, odnośnie których z mocy art. 7 § 1 cyt. ustawy domniemanie z art. 6 § 1 nie ma zastosowania oraz oddalił powództwo co do pozostałych ruchomości uznawszy, że powódka nie udowodniła pochodzenia środków potrzebnych do nabycia tych ruchomości.Od wyroku tego w części oddalającej powództwo, powódka wniosła rewizję i zarzucając naruszenie art. 242 § 1 i 336 § 2 dawnego k.p.c. żądała jego zmiany i uwzględnienia powództwa w całości, bądź też uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pogląd Sądu Wojewódzkiego, że powódka powinna być uznana za "osobę będącą w bliskim stosunku" ze skazanym jest prawidłowy. Stosunek między podejrzanym (oskarżonym lub skazanym) a osobą trzecią może być oceniony jako bliski - w rozumieniu art. 6 i art. 11 cytowanej ustawy - gdy na tle całokształtu okoliczności konkretnego przypadku usprawiedliwia to rodzaj i stopień istniejących między tymi osobami powiązań osobistych. Wprawdzie małżeństwo powódki ze skazanym zostało rozwiązane przez rozwód jeszcze w 1953 r., jednakże trwające nadal przez wiele lat ich wspólne zamieszkiwanie, przeprowadzenie się powódki i skazanego do domu zbudowanego przez powódkę, a wreszcie przejście powódki w 1959 r. do pracy w przedsiębiorstwie, w którym jej były mąż pełnił funkcje administracyjne, wskazują na to, że między powódką a skazanym zachodził tego rodzaju stosunek "bliskości", o którym mowa w art. 6 § 1 cytowanej ustawy.Trafnie również Sąd Wojewódzki ustalił, że powódka nie udowodniła pochodzenia środków potrzebnych do nabycia tych ruchomości, co do których powództwo oddalono (art. 6 § 4 cytowanej ustawy). Własne dochody powódki nie pozwalały - przy ciążących na niej obowiązkach - na zakup tych ruchomości. Zeznania świadka K. o pomocy finansowej udzielonej powódce w okresie zakupu tych rzeczy są bardzo ogólnikowe.Na rozprawie rewizyjnej ustalono, że Zakłady Włókiennicze "Stilon" wniosły pozew przeciwko Mieczysławowi B. o odszkodowanie, dopiero w dniu 3.XII.1964 r., a więc po upływie terminu z art. 5 cytowanej ustawy.W tym stanie rzeczy należało w stosunku do tych Zakładów - wobec upadku zabezpieczenia - uchylić wyrok w części oddalającej powództwo i postępowanie w tym zakresie umorzyć (art. 361 § 1 i art. 387 dawnego k.p.c.), w pozostałej zaś części oddalić rewizję i zasądzić na rzecz Skarbu Państwa (Prezydium Stołecznej Rady Narodowej) koszty postępowania rewizyjnego (art. 383 i 97 dawnego k.p.c.).