I CR 64/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Bukowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: H. Dąbrowski, J. Niejadlik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu spraw z powództwa Teodora C. przeciwko Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)" w L. o uchylenie uchwały na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 2 czerwca 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktyczneEmilia C. zamieszkiwała od 1963 r. w przydzielonym jej mieszkaniu spółdzielczym typu lokatorskiego w domu nr (...) przy ulicy (...) w L. Zmarła w dniu (...). W związku z tym jej mąż Teodor C. wystąpił w dniu 1.III.1978 r. do Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)" w L. z wnioskiem o przyjęcie go w poczet członków i przyznanie spółdzielczego prawa do lokalu po zmarłej żonie.Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, że w mieszkaniu spółdzielczym zamieszkiwała Emilia C. z osobami sprawującymi nad nią opiekę w czasie choroby, a powód miał mieszkanie w swym własnym domu na gospodarstwie rolnym. Gospodarstwo to po śmierci żony "zbył na rzecz swego wnuka" i ubiega się o przekształcenie lokatorskiego prawa Emilii C. na prawo na warunkach własnościowych, aby je potem odpłatnie zbyć.Wyrokiem z dnia 2.VI.1980 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Powód bowiem nie zamieszkiwał w mieszkaniu swej żony Emilii C. Miał wtedy mieszkanie w swoim gospodarstwie rolnym, które dopiero po wygaśnięciu członkostwa żony przekazał następcy - swemu wnukowi Andrzejowi C.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powoda opartą na podstawach rewizyjnych przewidzianych w punktach pierwszym i czwartym art. 368 k.p.c., Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja zasługuje na uwzględnienie.Trafny jest zarzut naruszenia przepisu art. 145 ustawy o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. z 1961 r. Nr 12, poz. 61 z późn. zm.). Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę tego, że gdy chodzi o realizację pierwszeństwa uzyskania przyjęcia do spółdzielni i uzyskania spółdzielczego prawa do lokalu po byłym członku tej spółdzielni, jego małżonek jest zwolniony z przesłanki wspólnego z nim zamieszkiwania, jeżeli spółdzielcze prawo do lokalu, o które się ubiega, stanowiło przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej. Z punktu widzenia tej zasady sprawa nie została należycie wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia (art. 316 § 1 k.p.c.). Zagadnienie, kiedy wspólność małżeńska obejmuje spółdzielcze prawo do lokalu, zostało wyjaśnione w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 30.XI.1974 r. III CZP 1/74 (OSNCP 1975, z. 3, poz. 37).W związku z wyrażoną w art. 136 § 1 ustawy o spółdzielniach zasadą, że osoba fizyczna może mieć prawo tylko do jednego lokalu mieszkalnego, wymagało wyjaśnienia, czy powód nie ma drugiego mieszkania. Należy jednak wbrew odmiennemu stanowisku Sądu Wojewódzkiego mieć na uwadze to, że sam fakt przekazania gospodarstwa rolnego z domem mieszkalnym następcy w trybie art. 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) po śmierci małżonka, który - będąc członkiem spółdzielni mieszkaniowej - zajmował na podstawie przydziału spółdzielczego mieszkanie, nie pozbawia pozostałego przy życiu małżonka prawa pierwszeństwa przyjęcia do spółdzielni i uzyskania tego lokalu na podstawie art. 145 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61 z późn. zm.). W takim postępowaniu małżonka nie można dopatrywać się działania in fraudem legis.Z tych przyczyn zachodzi potrzeba poczynienia dalszych ustaleń faktycznych w celu wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności i dlatego Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 388 § 1 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. jak w sentencji.