I CR 65/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Kuryłowicz. Sędziowie SN: B. Bladowski (sprawozdawca), M. Sychowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego - PZL (...) przeciwko Centralnemu Biuru Rozrachunków Zagranicznych Polskich Kolei Państwowych w B. i Ministerstwu Handlu Zagranicznego - Centralny Zarząd Inżynierii o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 4 grudnia 1984 r.uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo w stosunku do Centralnego Biura Rozrachunków Zagranicznych Polskich Kolei Państwowych w B. i w części rozstrzygającej o kosztach procesu pomiędzy powódką i tym pozwanym i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz orzekania o kosztach postępowania rewizyjnego w pozostałym zakresie rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanych kwoty 428.000 zł z odsetkami tytułem odszkodowania za zanieczyszczenie przesyłki przewożonej koleją za międzynarodowym listem przewozowym, składającej się z prętów aluminiowych, które importowane były dla powódki przez Ministerstwo Handlu Zagranicznego z ZSRR, a które zanieczyszczone zostały białym proszkiem w wagonie kolejowym na trasie od granicy Państwa.Obaj pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, przy czym Centralne Biuro Rozrachunków Zagranicznych PKP w B. zarzuciło, że powódka nie dopełniła umownego obowiązku powołania rzeczoznawcy w celu oceny szkody, Centralny Zarząd Inżynierii przy MHZ zaś zarzucił, że jako importer nie ponosi odpowiedzialności za uszkodzenie przesyłki powstałe już w kraju.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił i obciążył powódkę kosztami procesu, a w uzasadnieniu stwierdził, że obrona obu pozwanych jest skuteczna, w szczególności zaś, że niewywiązanie się powódki z wymienionego wyżej zobowiązania - zawartego w tzw. protokole handlowym - uniemożliwiło ustalenie wysokości szkody, a w konsekwencji wyrównanie tej szkody przez PKP.Powódka w rewizji od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przytoczyła zaś zarzuty rewizyjne przewidziane w art. 368 pkt 3 i 4 k.p.c.Pozwane Biuro wniosło o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja powódki nie jest zasadna w części dotyczącej pozwanego Ministerstwa Handlu Zagranicznego, jak to bowiem trafnie stwierdził Sąd Wojewódzki, odpowiedzialność tego pozwanego za ewentualne uszkodzenie przesyłki nie może sięgać poza chwilę przekazania jej z ZSRR do kraju, do rąk przewoźnika wymienionego w międzynarodowym liście przewozowym. Zauważyć w związku z tym trzeba, że powódka, jako odbiorca przesyłki, przystąpiła do umowy przewozu z chwilą zgłoszenia się po jej odbiór, od tej zatem chwili wykonywała samodzielnie, we własnym imieniu, wszelkie uprawnienia nadawcy (wysyłającego), m.in. przy wniesieniu reklamacji (art. 28 § 1 SMGS, art. 785 w związku z art. 775 k.c.).Natomiast uzasadniona jest rewizja w części dotyczącej pozwanej Kolei.Jednakże błędny jest wyrażony w rewizji pogląd, że w świetle okoliczności sprawy brak było podstawy do przyjęcia, iż to powódka była zobowiązana do powołania rzeczoznawcy w celu określenia zakresu szkody i wysokości należnego jej odszkodowania. Działając we własnym imieniu (o czym wyżej była mowa) powódka w treści protokołu handlowego, zgodnie przy tym z art. 25 § 1 SMGS, zobowiązała się do powołania rzeczoznawcy, a z zobowiązania tego nie wywiązała się bez żadnej uzasadnionej przyczyny, zaprzeczając w sprawie niniejszej gołosłownie istnienia tego jej zobowiązania umownego. Chybiony jest przy tym pogląd skarżącej, że wymienionemu obowiązkowi uczyniła ona zadość przez fakt sporządzenia i przedstawienia PKP - w następstwie wniesienia reklamacji - tzw. kalkulacji wynikowej, w której jednostronnie wyliczyła ona swoją szkodę, przytaczając na uzasadnienie jej wysokości jedynie specyfikację ogólnych kosztów "segregacji i oczyszczenia prętów".Trafnie natomiast wywodzi skarżąca, że ewentualne wątpliwości co do przyczyny powstania oraz wysokości szkody mogły i powinny zostać usunięte na drodze dopuszczenia i przeprowadzenia przez sąd meriti dowodu z opinii odpowiedniego biegłego. Takich zaś możliwości przy rozpoznaniu sprawy sąd ten nie wziął w ogóle pod uwagę, co uznać trzeba za istotne uchybienie obowiązkowi wyjaśnienia podstawy faktycznej powództwa; tym bardziej że ani umowa o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej (art. 29 § 1 i 2 SMGS), ani - mające subsydiarne zastosowanie - przepisy kodeksu cywilnego nie wyłączają uprawnienia odbiorcy przesyłki dochodzenia, na drodze sądowej, odszkodowania za jej uszkodzenie w wypadku - takim, jak w sprawie niniejszej - gdy odbiorca nie wykonał swojego zobowiązania co do wcześniejszego powołania rzeczoznawcy (tj. w toku postępowania reklamacyjnego).W tym stanie rzeczy wyrok w części oddalającej powództwo w stosunku do PKP uchylono i przekazano sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania; natomiast rewizję w pozostałym zakresie oddalono (art. 388 § 1, art. 208 § 2, art. 387 k.p.c.).