IV CR 89/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: T. Bielecki, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Emilli P. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym - Centralne Biuro Rozrachunków Zagranicznych w B. o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 18 listopada 1981 r.oddalił rewizję, nie obciążając powódki kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowódka Emilia P. wniosła o zasądzenie od strony pozwanej kwoty 177.296 zł tytułem reszty należności za zgubione i skradzione jej rzeczy przesłane z Bułgarii do Polski.Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 listopada 1981 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. W uzasadnieniu wyroku m.in. ustalił i wskazał, iż powódka, obywatelka i mieszkanka Bułgarii, zawarła związek małżeński z obywatelem polskim J.K. W związku z decyzją zamieszkania w Polsce, powódka swoje i swej rodziny rzeczy we wrześniu 1980 r. nadała do Polski przesyłką kolejową w Russe za listem przewozowym nr 27794. W liście przewozowym w rubryce "szczególne oświadczenie nadawcy" nie zadeklarowała wartości towaru nadanego do przewozu ani nie zamieściła oświadczenia "bez deklarowania wartości", jak tego wymaga art. 9 umowy o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej SMGS z dnia 1 listopada 1951 r. (Dziennik Taryf i Zarządzeń Komunikacyjnych - załącznik do Nr 15 z 1974 r. poz. 81). Po przybyciu przesyłki na dworzec Kaliski do Łodzi okazało się, że przesyłka powódki jest uszkodzona i brak w niej rzeczy o wartości - według oceny powódki - ok. 193.000 zł. Odszkodowanie za utraconą całkowicie przesyłkę w międzynarodowym przewozie kolejowym ustala się w sposób przewidziany w art. 24 SMGS. Odszkodowanie to obejmuje równowartość kwoty zadeklarowanej wartości. Skoro powódka nie dopełniła tego warunku, nie podając wartości przesyłki w liście przewozowym, odszkodowanie za utraconą przesyłkę oblicza się w wysokości 2,70 rubla za 1 kg (art. 24 § 1 SMGS). Powódka podała, że zaginęły jej z przesyłki rzeczy o wadze 130 kg, co przy przeliczeniu na ruble według kursu NBP, którego to przeliczenia powódka nie kwestionowała, należność za utracony bagaż wynosi 15.784 zł. Powódka powyższą kwotę otrzymała. Sąd Wojewódzki wskazał, iż powódka nie może obecnie domagać się odszkodowania wyższego, gdyż nie dopełniła warunku z art. 9 wskazanej umowy, którego dopełnienie jest niezbędną przesłanką otrzymania pełnego odszkodowania. Nie może powoływać się na fakt, iż list przewozowy wypełniała urzędniczka i że nie zwróciła ona powódce uwagi na konieczność wypełnienia rubryki "szczególne oświadczenia nadawcy". Powódka jest osobą wykształconą, nie pierwszy raz nadawała przesyłkę do przewozu i powinna orientować się w kwestiach dotyczących deklarowanej wartości przesyłki.Rozpoznając sprawę z rewizji powódki, która wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Do umowy o przewóz koleją rzeczy powódki z Russe (Bułgaria) do Łodzi Kaliskiej zawartej przez powódkę z kolejami bułgarskimi i w konsekwencji z kolejami krajów na trasie drogi przesyłki, mają zastosowanie postanowienia umowy o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej (SMGS) z dnia 1 listopada 1951 r. (Dziennik Taryf i Zarządzeń Komunikacyjnych - załącznik do Nr 15 z 1974 r., poz. 81). Skarżąca bezskutecznie - z powołaniem się na przepis art. 385 k.c. - wywodzi, iż wobec trudności zapoznania się z tekstem tej umowy - nie mogą jej obciążać negatywne skutki niezadeklarowania w liście przewozowym wartości przesyłanych rzeczy ani też niewypełnienie rubryki "szczególne oświadczenia nadawcy" przez wpisanie oświadczenia "bez podania wartości". Powyższe wywody są chybione wobec błędnego utożsamiania postanowień cytowanej umowy o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej jako źródła prawa z regulaminem, o którym mowa w art. 385 k.c.W myśl art. 2 § 1 cytowanej umowy (SMGS) przewóz przesyłek pomiędzy wymienionymi w niej krajami odbywa się na warunkach ustalonych w tej umowie. Zgodnie z postanowieniem tego przepisu, umowa ta wiąże koleje, nadawców i odbiorców.Odszkodowanie za całkowite lub częściowe zaginięcie m.in. rzeczy domowych (art. 9 pkt 9 SMGS), jak to prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, oblicza się według zasad określonych w art. 24. Zgodnie z postanowieniami tego przepisu za brak rzeczy, których wartości - jak w danym przypadku - nie zadeklarowano, kolej wypłaca odszkodowanie w wysokości 2,70 rubli za 1 kg. Według dokonanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie kwestionowanych w rewizji ustaleń, powódka otrzymała - po stosownym przeliczeniu - odszkodowanie ustalone zgodnie z przytoczonymi zasadami. Sąd Wojewódzki prawidłowo zatem uznał, iż żądanie przez powódkę wyższego dochodzonego w niniejszej sprawie odszkodowania jest nieuzasadnione.Chybione są bowiem również dalsze wywody rewizji, jeśli podniesiono w nich, iż powódka własnoręcznie nie wypełniała treści listu przewozowego, lecz uczyniła to urzędniczka kolei bułgarskich. Zgodnie z postanowieniem art. 6 § 1 SMGS, jednocześnie ze zgłoszeniem do przewozu nadawca powinien na każdą przesyłkę złożyć na stacji nadania wypełniony list przewozowy. Przepis ten m.in. stanowi, iż podpis nadawcy może być wydrukowany. Nie jest zatem konieczne, by złożony na stacji nadania list przewozowy był wypełniony przez samego nadawcę i przez niego podpisany. Przy uwzględnieniu postanowień art. 6 § 1 umowy o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej (SMGS) usprawiedliwiona jest zatem ocena, iż za treść oświadczeń zamieszczonych w liście przewozowym co do danych, których wskazanie należy do obowiązków nadawcy, m.in. co do deklarowania wartości towaru bądź zaniedbania złożenia oświadczenia w tym przedmiocie (art. 9) nadawca ponosi odpowiedzialność także wtedy, gdy list przewozowy za jego zgodą lub na jego prośbę wypełnił pracownik kolejowy.Z powyższych przyczyn rewizję powódki jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, należało oddalić. Sąd Najwyższy zatem z mocy art. 387 k.p.c. orzekł jak w sentencji.