I CR 75/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, A. Wypiórkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zofii H. przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "Domy Spółdzielcze" w W. o 161.089 zł, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 18 listopada 1969 r.,uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka nabyła po zmarłej Annie G. w drodze dziedziczenia ustawowego prawa do lokalu spółdzielczego nr 35 w budynku pozwanej Spółdzielni, położonym w W. przy al. 3 Maja. Spółdzielcze prawo powódki do tego lokalu wygasło, ponieważ powódka nie złożyła w terminie jednego roku, licząc od daty śmierci spadkodawcy wniosku o przyjęcie jej w poczet członków pozwanej Spółdzielni. Wymieniony lokal zajmowany jest przez Przedsiębiorstwo Państwowe - Miejski Handel Detaliczny Artykułami Chemicznymi z siedzibą w W., tj. przez osobę nie będącą członkiem pozwanej Spółdzielni.Oddalając powództwo o zapłatę kwoty 161.089 zł tytułem równowartości prawa powódki do lokalu spółdzielczego, Sąd Wojewódzki powołał się na treść postanowień statutu pozwanej, według których zapłata równowartości spółdzielczego prawa do lokalu nie może nastąpić przed opróżnieniem lokalu przez osobę go zajmującą lub przed przydzieleniem lokalu na rzecz innego członka. Ponieważ lokal nr 35 zajmowany jest przez MHD, Sąd Wojewódzki uznał powództwo o zapłatę dochodzonej kwoty za nieuzasadnione.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powódki, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Stosownie do postanowień § 35 statutu pozwanej Spółdzielni, na który powołał się Sąd Wojewódzki, wypłaty kwot należnych byłemu członkowi lub jego spadkobiercom z tytułu wkładu budowlanego nie można domagać się przed upływem 3 miesięcy od daty opróżnienia lokalu zajmowanego przez byłego członka i osoby jego prawa reprezentujące. Przepis ten uzależnia więc wypłatę wkładu budowlanego od zwrotu lokalu.Błędny jest pogląd wyrażony w rewizji, że § 35 statutu nie odnosi się do lokali użytkowych. Pogląd taki nie tylko nie wynika z treści postanowień statutowych, lecz przeciwnie, okoliczność, że § 34 i 35 statutu obok spadkobierców członka wymieniają "następców osoby prawnej", skoro według § 5 ust. 6 tegoż statutu osoba prawna może ubiegać się tylko o przydział lokalu użytkowego, wskazuje wyraźnie na to, że zasady wyrażone w § 35 odnoszą się także do lokali użytkowych spółdzielni.Jak wynika z wyjaśnień powódki złożonych na rozprawie rewizyjnej, MHD zajmuje sporny lokal na podstawie umowy najmu zawartej ze spadkodawczynią powódki, mógłby on być zatem uważany za osobę reprezentującą prawa powódki w rozumieniu § 35 ust. 4 pkt 2 statutu. Z twierdzeń jednak powódki wynika również, że od chwili śmierci spadkodawczyni czynsz za lokal MHD wpłaca do depozytu sądowego, a wobec utraty przez powódkę praw do lokali, czynsz ten przypada pozwanej Spółdzielni. W tych warunkach pozwana Spółdzielnia weszła w stosunku do MHD w prawa wynajmującego, których powódka została z kolei pozbawiona i wskutek tego nie ma możności usunięcia najemcy i opróżnienia lokalu.W sytuacji gdy lokal użytkowy będący przedmiotem spółdzielczego prawa osoby fizycznej został przez tę osobę oddany na podstawie umowy najmu w posiadanie osoby prawnej, a następnie na skutek wygaśnięcia prawa spółdzielczego do tego lokalu spółdzielnia wstępuje w prawa wynajmującego i pobiera od najemcy czynsz za lokal, uznać należy, że nastąpiło wydanie lokalu w posiadanie spółdzielni równoznaczne z jego opróżnieniem w rozumieniu § 35 ust. 4 pkt 2 statutu wzorcowego spółdzielni budowlano-mieszkaniowej i stanowiące stosownie do powyższego postanowienia statutu przesłankę wypłaty byłemu członkowi lub jego spadkobiercom kwot należnych z tytułu równowartości spółdzielczego prawa do lokalu.W świetle powyższych rozważań zaskarżony wyrok oparty na błędnych przesłankach nie może być utrzymany, a ponieważ dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest dokonanie ustaleń dotyczących wysokości dochodzonego roszczenia, należało z mocy art. 388 § 1 k.p.c. wyrok ten uchylić i sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.