I CR 791/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Anny W., Zbigniewa P., Józefa Ż., Henryka C. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "P." o unieważnienie uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 27 kwietnia 1960 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki na skutek powództwa wytoczonego 23 stycznia 1960 r. przez Annę W., Zbigniewa P., Józefa Ż. i Henryka C. unieważnił uchwałę nadzwyczajnego walnego zgromadzenia członków Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "P." w W. z 29 grudnia 1959 r. w przedmiocie rozdziału garaży oraz zasądził koszty procesu na rzecz powodów. Żądania swoje powodowie opierali na tym, że pozwana Spółdzielnia, prócz domków, wybudowała 8 boksów samochodowych, które uchwałą walnego zgromadzenia z 14 listopada 1959 r. zostały przydzielone poszczególnym członkom Spółdzielni, a w ich liczbie powodom, którzy wpłacili za nie po 15 000 zł i mieli je wykończyć. Ponieważ garaży było mniej niż reflektantów na nie, więc zwołano nadzwyczajne walne zgromadzenie, które uchwałą z dnia 29 grudnia 1959 r. powołało komisję dla ponownego rozdziału garaży, co zdaniem powodów nie było dopuszczalne wobec prawomocności uchwały poprzedniej. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku przytoczył, co następuje: okoliczności faktyczne przytoczone przez powodów nie są sporne. Uchwała poprzednia walnego zgromadzenia w przedmiocie rozdziału garaży stała się prawomocna, gdyż nie była zaskarżona i na mocy art. 52p. 1 ustawy o spółdzielniach i § 33 statutu Spółdzielni obowiązuje wszystkich członków i może ulegać zaskarżeniu tylko w drodze powództwa, które nie było wytoczone. Ponadto uchwała ta jest materialnie prawomocna i kwestia przez nią załatwiona nie może być ponownie rozpatrywana przez walne zgromadzenie. Nie mogli też powodowie zostać pozbawieni uprawnień, które nabyli na podstawie pierwszej uchwały.W rewizji Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "P." w Warszawie domaga się uchylenia lub zmiany powyższego wyroku i oddalenia powództwa z zasądzeniem kosztów procesu, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 3 przep. ogólnych prawa cyw., art. 51 ust. 2, art. 52 ust. 2 ustawy o spółdzielniach i art. 236 § 1 k.p.c. przez dowolne uznanie, że uchwała walnego zgromadzenia z 14 listopada 1959 r. w przedmiocie rozdziału garaży stała się prawomocna, gdyż w 1959 r. Jan K. wytoczył przeciw niej powództwo (II C 1236/59), w którym powodowie zgłosili interwencję uboczną w dniu ostatniej rozprawy w niniejszej sprawie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut rewizji nie może być uwzględniony, gdyż mylne wprawdzie było ustalenie zaskarżonego wyroku o prawomocności uchwały walnego zgromadzenia w przedmiocie przydziału garaży członkom Spółdzielni 14 listopada 1959 r., skoro w dacie wydania wyroku była ona zaskarżona w trybie powództwa przez Jana K., lecz na rozprawie w Sądzie Najwyższym złożono odpis wyroku prawomocnego wydanego w tej ostatniej sprawie, który stwierdza, że powództwo Jana K. zostało oddalone i wskutek tego ustalenie o prawomocności uchwały walnego zgromadzenia z 14 listopada 1959 r. w chwili obecnej stało się już prawidłowe. Dlatego mylne ustalenie w tej kwestii w zaskarżonym wyroku nie może uzasadniać jego uchylenia (art. 371 § 1p. 4 k.p.c. a contrario).Podnoszony na rozprawie w Sądzie Najwyższym zarzut, że wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego każda uchwała walnego zgromadzenia spółdzielni może być zmieniona przez inne walne zgromadzenie nie może być uznany za słuszny, chociaż skarżąca Spółdzielnia zasadnie kwestionuje wykładnię pojęcia prawomocności takich uchwał w zaskarżonym wyroku. Prawomocność uchwał walnego zgromadzenia spółdzielni nie jest pojęciem identycznym z pojęciem prawomocności wyroków sądowych określonym w art. 366 k.p.c. (prawomocność formalna) i w art. 367 k.p.c. (prawomocność materialna), z którą identyfikuje ją Sąd Wojewódzki. Z art. 52 ustawy z dnia 29 października 1920 r. o spółdzielniach (Dz. U. z 1950 r. Nr 25, poz. 232), a mianowicie z zestawienia ust. 1 tego art. z dalszymi jego ustępami, wynika tylko, że prawomocną w rozumieniu tych przepisów jest uchwała walnego zgromadzenia spółdzielni nie zaskarżona w terminie przewidzianym w ust. 2 powyższego art. i że prawomocność ta oznacza, iż uchwała staje się obowiązująca dla wszystkich członków spółdzielni oraz oczywiście dla jej zarządu (art. 36 ust. 1 ustawy powyższej). Nie wiąże ona jednak w zasadzie samego walnego zgromadzenia, a tym bardziej sądów i urzędów, jak to postanawia w stosunku do orzeczeń sądowych art. 366 k.p.c. i oczywiście z żadnego przepisu ustawy o spółdzielniach nie wynika prawomocność materialna uchwał walnego zgromadzenia przewidziana tylko dla wyroków sądowych w art. 367 k.p.c. ze względów państwowych, które nie mogą zachodzić w stosunku do uchwał walnego zgromadzenia spółdzielni. Jednak nie wszelkie uchwały walnego zgromadzenia spółdzielni mogą być dowolnie zmieniane przez następne walne zgromadzenie. Wynika to z art. 16 ust. 1 powyższej ustawy o spółdzielniach, który przewiduje wykonywanie w drodze uchwał na walnym zgromadzeniu praw przysługujących ogółowi członków w sprawach spółdzielni. W drodze uchwał tych nie mogą więc być realizowane prawa, których ogół członków spółdzielni nie posiada. Ogół zaś członków spółdzielni budowlano-mieszkaniowej nie posiada uprawnienia pozbawienia któregokolwiek ze swych członków spółdzielczych praw do lokalu, który został danemu członkowi przydzielony, chyba, że to prawo w pewnych okolicznościach przewiduje ustawa o spółdzielniach lub statut Spółdzielni (np. art. 149 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach Dz. U. z 1961 r. Nr 12, poz. 61) lub że dany członek wyrazi na to swoją zgodę. W przeciwnym razie spółdzielnia budowlano-mieszkaniowa nie mogłaby spełniać należycie swego zadania zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swych członków przez zapewnienie im używania przydzielonego każdemu z nich określonego lokalu. Powyższy pogląd jest zgodny z wyraźnym przepisem art. 148 § 3 nowej ustawy o spółdzielniach z roku 1961. Jeżeli więc walne zgromadzenie spółdzielni w zasadzie nie może pozbawić swego członka przydzielonego mu lokalu, to te same względy przemawiają też za uznaniem, że walne zgromadzenie spółdzielni nie może pozbawić swego członka przydzielonego mu garażu, jeżeli wypełnił on swoje zobowiązania z tytułu wkładu budowlanego również za lokal garażu. Uchwała zatem walnego zgromadzenia spółdzielni jest nieważna, jeżeli uchyla poprzednią uchwałę dotyczącą przydziału garażu danemu członkowi spółdzielni. Powyższemu poglądowi nie przeczy art. 49 ust. 3 lit. c ustawy o spółdzielniach z roku 1920, gdyż nawet, gdyby doszło do zwołania walnego zgromadzenia w celu powzięcia uchwały, której nie może ono powziąć, uchwała nie stałaby się ważna.Z powyższego wynika, że zgodny z prawem jest pogląd Sądu Wojewódzkiego mylnie tylko uzasadniony, że uchwała walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 29 grudnia 1959 r. nie jest ważna, o ile uchyla uchwałę walnego zgromadzenia z dnia 14 listopada 1959 r. w przedmiocie przydziału garaży określonym członkom Spółdzielni, i rewizja ulega oddaleniu z zasądzeniem kosztów procesu żądanych przez powodów.