I CSK 136/20

Sygn. akt I CSK 136/20 POSTANOWIENIE Dnia 9 września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz w sprawie z wniosku P. przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Starosty P. i Gminy B. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 września 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt V Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz Gminy B. kwoty po 3.750 (trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Postanowieniem z 19 września 2019 r. Sąd Okręgowy w W. w sprawie z wniosku P. z udziałem Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę P. zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej i Gminy B. o stwierdzenie zasiedzenia na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w P. z 11 grudnia 2017 r. oddalił apelację oraz ustalił, że 2 uczestnicy postępowania ponoszą koszty postępowania w instancji odwoławczej związane ze swym udziałem w sprawie. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiódł Wnioskodawca, zaskarżając je w części objętej pkt I, tj. w zakresie oddalającym apelację Skarżącego. Skargę kasacyjną oparł na podstawie kasacyjnej naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, którego uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał istnienie istotnego zagadnienia prawnego. Istotne zagadnienie prawne zostało przez Skarżącego sformułowane następująco: „czy uzyskanie posiadania nieruchomości na podstawie umowy zawartej jedynie w formie pisemnej między jednostką państwową a organizacją społeczną, po uzyskaniu aprobaty właściwego organu administracji publicznej, przenoszącej majątek jednostki państwowej na rzecz organizacji społecznej, w tym prawa użytkowania nieruchomości, bez oświadczenia właściciela - Skarbu Państwa w formie aktu notarialnego, w stanie prawnym obowiązującym w dniu 14 listopada 1984 r., w świetle art. 3 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (t.j. z dnia 7 lipca 1969 r. Dz. U. Nr 22, poz. 159) oraz w związku z art. 245 k.c., oznacza, że podmiot, który uzyskał w ten sposób posiadanie, mógł stać się w ten sposób jedynie posiadaczem zależnym? Czy też może uzyskać posiadanie samoistne?” Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji, a ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę P. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi - o jej oddalenie, w obu przypadkach - o zasądzenie od Wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik Gmina B. wniosła o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, zaś w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o 3 oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Postępowanie kasacyjne nie zostało ukształtowane jako trzecioinstancyjne postępowanie w sprawach indywidualnych, a zatem jako zwyczajne postępowanie odwoławcze od orzeczeń wydanych w sprawach rozpoznawanych przez sądy II instancji. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach badania wniosku o skargi kasacyjnej do rozpoznania ocenia tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie ujęte przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku, nie zaś podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Wykazanie spełnienia co najmniej jednej z powyższych przesłanek i ich uzasadnienie spoczywa na Skarżącym, który każdorazowo - w zależności od występującej w jego ocenie przesłanki oraz treści przepisów i wskazywanych problemów - powinien zawrzeć odpowiednie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wywód ten powinien odpowiadać standardom wymaganym od profesjonalnego pełnomocnika, zaś rolą Sądu Najwyższego rozpoznającego wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest podejmowanie próby dekodowania, a tym bardziej samodzielnego poszukiwania okoliczności i motywów, które mogłoby uzasadniać przyjęcie skargi. 4 Jednocześnie należy przypomnieć, że w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, iż wskazanie przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., tj. istnienie istotnego zagadnienia prawnego, nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., sygn. akt II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., sygn. akt III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Oznacza to w szczególności, że sformułowane w treści skargi kasacyjnej zagadnienie prawne nie powinno mieć waloru kazuistycznego, w szczególności takiego, który służyć ma w istocie przede wszystkim uzasadnieniu polemicznego stanowiska skarżącego w konkretnej sprawie. Zagadnienie to bowiem powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienie SN z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt III CZP 119/08, niepublikowane). Przedstawione przez Skarżącego w niniejszej sprawie zagadnienie nie spełnia powyższych wymagań uznania za istotne w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego. Stanowi wyłącznie wątpliwości Wnioskodawcy, które można rozstrzygnąć w drodze zwykłej wykładni prawa, nie przesądzają one zatem za przyjęciem skargi do rozpoznania. Ponadto ma charakter kazuistyczny i jest w istocie oceną wykładni prawa polemiczną w stosunku do tej, którą w konkretnej sprawie dokonał Sąd meriti. Ponadto samo sformułowanie motywów uzasadnienia (poprzez przytoczenie fragmentów motywów z orzecznictwa oraz przepisów), nie wsparte w stanowiącym odrębną część skargi kasacyjnej i podlegającym samodzielnej ocenie uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (w ramach przedsądu) pogłębioną analizą wskazującą na występowanie okoliczności skutkujących uznaniem istnienia istotnego zagadnienia prawnego, a jedynie lakonicznymi komentarzami, nie jest wystarczające dla 5 uznania występowania w sprawie takiego zagadnienia, a tym bardziej jego należytego umotywowania. Jednocześnie ani treść wskazanego zagadnienia, ani jego uzasadnienie, nie mogą sprowadzać się do kwestionowania stanowiska Sądów meriti, nie powinny stanowić próby rozszerzania zakresu przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (w szczególności poprzez alternatywne jej powołanie we wniosku o przyjęcie do rozpoznania, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie). Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przesądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz z art. 39821 k.p.c. jw