I CSK 247/13
WyrokIzba Cywilna2013-12-18
Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd powszechny ma kognicję do oceny wygaśnięcia prawa użytkowania powstałego na podstawie orzeczenia administracyjnego, które nie zostało zakwestionowane w trybie administracyjnym, a także czy utrata tytułu prawnego do nieruchomości przez Skarb Państwa powoduje automatyczną utratę tytułu przez posiadacza zależnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że wskazane w niej zagadnienia prawne nie uzasadniają jej rozpoznania. Stwierdzono, że sąd powszechny jest władny ocenić tytuł prawny do nieruchomości, nawet jeśli pierwotnie wynikał on z orzeczenia administracyjnego, zwłaszcza gdy Skarb Państwa nigdy nie był właścicielem nieruchomości i nie mógł ustanowić prawa użytkowania. Ponadto, utrata tytułu prawnego przez Skarb Państwa nie powoduje automatycznej utraty tytułu przez posiadacza zależnego, jeśli Skarb Państwa nigdy nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości.Stan faktyczny
Powództwo dotyczyło wydania nieruchomości i zapłaty. Pozwana spółdzielnia wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego. W skardze podniesiono zagadnienia prawne dotyczące kognicji sądu powszechnego do oceny wygaśnięcia prawa użytkowania oraz skutków utraty tytułu prawnego do nieruchomości przez Skarb Państwa dla posiadacza zależnego. Sąd Najwyższy rozpoznał kwestię przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powódki koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 247/13 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa A. S. przeciwko […] Spółdzielni […] w P. z siedzibą w G. z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej Skarbu Państwa - Starosty Powiatu P. o wydanie nieruchomości i zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 grudnia 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W skardze kasacyjnej pozwanej podniesiono występowanie na tle tej sprawy istotnych zagadnień prawnych mających uzasadnić przyjęcie jej do rozpoznania. Pierwsze zagadnienie dotyczy tego, czy sąd powszechny ma kognicję do uznania, że doszło do wygaśnięcia prawa użytkowania powstałego na podstawie orzeczenia administracyjnego, które w trybie administracyjnym nie zostało zakwestionowane. Zagadnienie to nie uzasadnia przyjęcia skargi do rozpoznania, ponieważ, co trafnie wytknięto w odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie powstaje na tle tej sprawy. Wydanie spółdzielni nieruchomości w zarząd i użytkowanie nastąpiło bowiem w 1960 r. na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego, a nie było wydane żadne orzeczenie administracyjne. Nawet jednak gdyby uznać, że do wydania orzeczenia administracyjnego doszło, to w chwili aktualnego wyrokowania nie można stwierdzić, że przyznało ono pozwanej prawo użytkowania. De lege w tej sprawie Skarb Państwa nigdy bowiem nie był właścicielem nieruchomości, nigdy nie doszło do utraty tytułu własności przez Skarb Państwa. Dekret o reformie rolnej wywoływał skutek nabycia własności ex lege, a stosowna decyzja administracyjna miała jedynie deklaratywny charakter, Stwierdzenie nieważności tej decyzji nie pozbawiało zatem Skarbu Państwa tytułu własności, lecz jedynie dowodziło, że konkretna nieruchomość nie podpadała pod dekret o reformie rolnej, zatem w ogóle nie doszło do wywarcia przewidzianego w nim skutku prawnego ex lege. Skoro zatem Skarb Państwa nie był właścicielem, to nie mógł ustanowić prawa użytkowania i sąd powszechny jest władny to ocenić. Drugie zagadnienie prawne wskazane w skardze kasacyjnej też nie uzasadnia przyjęcia jej do rozpoznania. Skarżący uważa, że Sąd Najwyższy powinien wypowiedzieć się w kwestii, czy utrata tytułu prawnego do nieruchomości powoduje automatyczną utratę tytułu prawnego do tej nieruchomości przez jej posiadacza zależnego, który swój tytuł
3 prawny wywodzi z relacji prawnej między nim a osobą, która tytuł prawny utraciła. To zagadnienie prawne nie powstaje na tle niniejszej sprawy, gdyż - jak wskazano wcześniej - w tej sprawie nie doszło nigdy do uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości przez Skarb Państwa, zatem w konsekwencji nie doszło też do utraty przezeń tytułu prawnego. Nie było więc tak, że Skarb Państwa miał tytuł prawny do nieruchomości w chwili, gdy powstawał tytuł do jej posiadania przez posiadacza zależnego. Skoro zatem posiadacz zależny de iure uzyskał posiadanie od osoby nieuprawnionej, takiej, która nie mogła udzielić mu żadnego tytułu, to jest oczywiste, że nie ma tytułu prawnego, który mógłby przeciwstawić roszczeniu windykacyjnemu właściciela. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. aw db
Powiązane orzeczenia
- III CSK 210/17 2017-11-28Czy postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości stanowi nabycie pierwotne, niezależne od tego, kto był poprzednim właścicielem lub czy był ujawniony w księdze wieczystej?
- I CSK 5709/22 2023-06-21Czy sąd cywilny może ustalić błąd w prawomocnej decyzji administracyjnej dotyczącej własności nieruchomości i na tej podstawie zmienić treść księgi wieczystej, pomijając procedurę administracyjną?
- III CSK 59/20 2021-02-24Czy w przypadku zmiany stanu prawnego nieruchomości skutkującej utratą prawa własności przez dotychczasowego właściciela, bez zmiany stanu posiadania nieruchomości, do rozpoczęcia biegu zasiedzenia niezbędne jest ponowne…
- IV CSK 196/18 2018-10-19Czy wadliwa decyzja administracyjna, której nieważność stwierdzono decyzją nadzorczą, skutkuje całkowitym wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego, czy tylko w części orzekającej o przejęciu nieruchomości przez Skarb Państw…
- II CSK 475/16 2017-01-24Czy wyrok stwierdzający nieważność umowy sprzedaży nieruchomości, na podstawie której dokonano wpisu prawa własności, może stanowić podstawę do wpisu prawa własności na rzecz osoby, która nabyła nieruchomość od pierwotne…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy