I CSK 2770/22
WyrokIzba Cywilna2022-11-18
Skład orzekający: Karol Weitz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek ubezpieczonego polegający na zabezpieczeniu dowodów na etapie likwidacji szkody, przenoszący na niego obowiązki w tym zakresie, może być dopuszczalny w ramach swobody umów (art. 353[1] k.c.) w umowie ubezpieczenia, zwłaszcza gdy taki obowiązek nie jest wprost ujęty w treści umowy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione przez skarżącego zagadnienie prawne nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398[9] § 1 pkt 1 k.p.c. Wskazano, że kwestia dopuszczalności przeniesienia na ubezpieczonego obowiązków związanych z zabezpieczeniem dowodów na etapie likwidacji szkody, zwłaszcza gdy nie są one wprost ujęte w umowie, została już dostatecznie wyjaśniona w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Ponadto, Sąd Najwyższy potwierdził, że ciężar dowodu w zakresie wykazania odpowiedzialności pozwanego za powstanie szkody spoczywa na powodzie, zgodnie z art. 6 k.c., a fakt zawarcia umowy ubezpieczenia nie zmienia tego rozkładu ciężaru dowodu.Stan faktyczny
Powód M. P. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku, który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego, w tym dotyczących swobody umów, odpowiedzialności kontraktowej oraz rozkładu ciężaru dowodu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powód domagał się również zwolnienia od kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 2770/22 POSTANOWIENIE Dnia 18 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Karol Weitz w sprawie z powództwa M. P. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 listopada 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt XII Ga 783/21, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego UZASADNIENIE Wyrokiem z 17 listopada 2021 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił apelację powoda M. P. od wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku z 31 maja 2021 r. W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 805 k.c. oraz art. 353 k.c., art. 805 § 4 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie, art. 471 k.c. w zw. z art. 805 § 1 k.c. oraz art. 827 § 1 i 2 k.c., a także art. 354 § 1 k.c. i art. 355 § 1 i 2 k.c.
2 poprzez ich niezastosowanie jak również naruszenie art. 6 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanych na rzecz powodów kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz o zwolnienie powoda od kosztów sądowych w całości ze względu na brak możliwości ich poniesienia bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powoda M. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 17 listopada 2021 r. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał, iż w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wyrażające się w potrzebie oceny dopuszczalności w ramach swobody umów (art. 353 1 k.c.) takiego ukształtowania stosunku umowy ubezpieczenia, który przenosi na ubezpieczonego powstanie obowiązków na etapie likwidacji szkody, polegających na zabezpieczeniu dowodów, takich jak zebranie dokumentacji naprawy czy zabezpieczenie uszkodzonych części, na potrzeby przyszłego postępowania likwidacyjnego czy sądowego, a w szczególności jeżeli obowiązek taki nie jest ujęty wprost w treści umowy ubezpieczenia.
3 Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa, na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 24 maja 2016 r., I CSK 666/15). Skarżący formułując przytoczone pytanie jako zagadnienie prawne nie spełnił powyższych wymagań. Argumentacja prawna powołana przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz przedmiot przedstawionego zagadnienia, nie pozwala stwierdzić, aby zagadnienie to mogło być uznane za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 KPC. Zostało ono poza tym dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowej judykaturze Sądu Najwyższego. Nie istnieje zaś potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy na ten temat wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2022 r., I CSK 1150/22). Nie ma racji powód, kwestionując trafne stanowisko Sądu II instancji, że to właśnie na nim spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania odpowiedzialności pozwanego za powstanie szkody. Fakt związania stron umową ubezpieczenia, która miałaby być źródłem obowiązku pozwanego wypłaty odszkodowania za szkodę, nie skutkuje bowiem odmiennym rozkładem ciężaru dowodu, co do wystąpienia przesłanek kontraktowej odpowiedzialności odszkodowawczej, aniżeli rozkład wynikający z generalnej zasady wyrażonej w art. 6 k.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 1997 r., II CKN 534/97). Z tych wszystkich względów należało uznać, iż wniesiona skarga kasacyjna nie jest również oczywiście uzasadniona i odmówić przyjęcia jej do rozpoznania (art. 3989 § 2 KPC).
4 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. [as al]
Powiązane orzeczenia
- IV CSK 715/16 2017-06-21Czy w świetle przepisów dotyczących odpowiedzialności ubezpieczyciela i dowodów, na ubezpieczycielu czy ubezpieczającym spoczywa ciężar udowodnienia, jakie części (oryginalne czy nieoryginalne) były zamontowane w pojeźdz…
- I CSK 196/18 2018-07-12Czy skarga kasacyjna od wyroku sądu drugiej instancji dotycząca modyfikacji wysokości świadczenia ubezpieczyciela z umowy ubezpieczenia w związku z wyczerpaniem sumy gwarancyjnej, oparta na zarzutach dotyczących rozkładu…
- II CSK 681/18 2019-06-25Czy postanowienia dobrowolnej umowy ubezpieczenia, które uzależniają udzielenie ochrony ubezpieczeniowej lub jej zakres od spełnienia określonych obowiązków przez ubezpieczonego, niezależnie od zachowania przez niego nal…
- IV CSK 14/21 2021-09-03Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy zarzuty dotyczą wykładni niejasnych postanowień umowy ubezpieczenia i przerzucenia ciężaru dowodu, a Sąd Apelacyjny dokonał własnej oceny tych kwestii?
- II CSK 475/18 2019-03-13Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną od wyroku sądu drugiej instancji, który oddalił apelację pozwanego ubezpieczyciela, gdy skarżący powołuje się na oczywiste naruszenie prawa, w tym przepi…
Powołane przepisy
art. 65 § 1 KCart. 805 KCart. 353 KCart. 805 § 4 KCart. 3851 § 1 KCart. 471 KCart. 805 § 1 KCart. 827 § 1art. 354 § 1 KCart. 355 § 1art. 6 KCart. 3989 § 1 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy