I CSK 291/20
WyrokIzba Cywilna2021-04-16
Skład orzekający: Anna Owczarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest zastosowanie art. 5 k.c. z urzędu przez sąd orzekający, bez podniesienia przez pozwanego zarzutu nadużycia prawa podmiotowego w sprawie o zapłatę z tytułu umowy między profesjonalnymi podmiotami?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że zagadnienie prawne podniesione przez skarżącego zostało już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie. Zgodnie z tym orzecznictwem, zastosowanie art. 5 k.c. z urzędu jest dopuszczalne, o ile strona wywodząca z tej normy skutki prawne wykazała okoliczności faktyczne pozwalające na jego zastosowanie, przy czym prowadzenie postępowania dowodowego z urzędu w celu wykazania tych okoliczności stanowiłoby przekroczenie zasady dyspozycyjności.Stan faktyczny
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego powództwo o zapłatę. Skarżący podniósł, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności zastosowania art. 5 k.c. z urzędu bez zarzutu pozwanego. Sąd Najwyższy ocenił skargę pod kątem przesłanek przyjęcia jej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz pozwanej koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 291/20 POSTANOWIENIE Dnia 16 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa P. S.A. w W. przeciwko G. S.A. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 kwietnia 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 28 października 2019 r., sygn. akt VII AGa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 2.700,- (dwa tysiące siedemset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Strona powodowa P. S.A. z siedzibą w W. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 28 października 2019 r., którym oddalono jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 20 marca 2017 r., oddalającego w całości powództwo przeciwko G. S.A. z siedzibą w W. o zapłatę.
2 Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: Skarżący oparł skargę na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., podnosząc, że w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne, czy dopuszczalne jest zastosowanie art. 5 k.c. z urzędu przez sąd orzekający, bez podniesienia przez pozwanego odpowiedniego zarzutu nadużycia prawa podmiotowego w sprawie prowadzonej pomiędzy dwoma podmiotami profesjonalnymi o zapłatę z tytułu zawartej między tymi podmiotami umowy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. - zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12 - niepubl.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z dnia 24 października 2012 r., I PK 129/12 - niepubl.). Kolejnym niezbędnym elementem uzasadnienia tej przesłanki jest wskazanie przepisu prawa, który wzbudził poważne wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r., II PK 257/13, niepubl.), a także różnych możliwych sposobów jego interpretacji, wynikających z judykatury lub piśmiennictwa, w tym również zajęcia przez samego skarżącego stanowiska co do rozstrzygnięcia sprawy oraz przyczyn wadliwości zaskarżonego orzeczenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 54/12, niepubl.). Wymagania tego nie można zastąpić postawieniem samych pytań do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2011 r., I PK 52/11, niepubl.). Zagadnienie prawne sformułowane przez stronę skarżącą nie może stać się przyczyną przyjęcia skargi do rozpoznania. Sama skarżąca wskazała szereg orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, z których bezpośrednio wynika możliwość zastosowania art. 5 k.c. z urzędu. Sądy dokonały przy tym wyraźnego
3 rozgraniczenia pomiędzy prawną i faktyczną podstawą rozstrzygnięcia, podkreślając, że do zastosowania tego przepisu z urzędu może dojść wyłącznie wówczas, gdy strona, która wywodzi z tej normy skutki prawne, wykazała w sprawie okoliczności faktyczne pozwalające na jego zastosowanie. Przekroczeniem zasady dyspozycyjności byłoby bowiem dopiero prowadzenie z urzędu przez sąd postępowania dowodowego mającego na celu wykazać takie okoliczności. Na gruncie niniejszej sprawy jednak wszystkie okoliczności faktyczne wypełniające hipotezę art. 5 k.c. zostały wykazane przez pozwaną. Z tej przyczyny przedstawione zagadnienie należy uznać za rozstrzygnięte i nie budzące dalszych wątpliwości. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania orzekł zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. ke
Powiązane orzeczenia
- IV CSK 504/15 2016-01-27Czy skarga kasacyjna dotycząca zastosowania art. 5 k.c. może zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli podniesione zagadnienia prawne nie mają charakteru nowego i nie wymagają wyjaśnienia dla rozwoju prawa?
- V CSK 423/15 2016-01-22Czy zarzut przedawnienia roszczenia zgłoszonego przez przedsiębiorcę może być skutecznie podniesiony w oparciu o art. 5 k.c. (nadużycie prawa podmiotowego) bez konieczności wykazywania wyjątkowych okoliczności, a jedynie…
- V CSK 427/15 2016-01-27Czy zarzut przedawnienia roszczenia, podniesiony w celu uchylenia się od obowiązku prawnego, może zostać uznany za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. i w konsekwencji nieuwzględniony przez sąd?
- I CSK 554/13 2014-05-08Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną, gdy powód zarzuca naruszenie art. 5 k.c. w kontekście przedawnienia roszczenia, a wskazane przez niego zagadnienie prawne było już wielokrotnie wyjaśnia…
- II CSK 116/19 2019-08-08Czy w profesjonalnym obrocie prawnym i gospodarczym z udziałem przedsiębiorców dopuszczalne jest stosowanie art. 5 k.c. jako klauzuli generalnej oceny wykonywania praw podmiotowych?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 5 KCart. 390 § 1 KPCart. 3989 § 1art. 98 KPC§ 1§ 1 pkt 1§ 10 ust. 4§ 2 pkt 6
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy