I CSK 298/20

Sygn. akt I CSK 298/20 POSTANOWIENIE Dnia 23 października 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela w sprawie z powództwa J. K. przeciwko P. K. o ustalenie nieistnienia uchwały, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 października 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 2 stycznia 2020 r., sygn. akt I AGa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Powód J. K. złożył pozew przeciwko B. K. do Sądu Okręgowego w R. o ustalenie, że uchwała o rozwiązaniu Spółki „N.” Sp. Jawna z siedzibą w R. oraz o podziale majątku spółki zawartej w dniu 23 marca 2010 r. w formie aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszem B. C., Rep. A nr (...) i umowa o podział majątku po rozwiązaniu Spółki „N.” Sp. Jawna z siedzibą w R., zawarta 19 kwietnia 2010 r. w formie aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszem B. C., Rep. A nr (...) - nie istnieją w obrocie prawnym z uwagi na ich nieważność. Powód złożył także roszczenie ewentualne - ustalenia, że pomiędzy nim, a 2 pozwanym nie istnieje stosunek prawny wynikający z ww. umów, tj. z dnia 23 marca 2010 r. oraz 19 kwietnia 2010 r. opisanych wcześniej jako uchwały - które to umowy są nieważne. Wyrokiem z 8 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w R. oddalił powództwo. Wyrokiem z 2 stycznia 2020 r. Sąd Apelacyjny w (...) oddalił apelację powoda. W skardze kasacyjnej powód jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W sprawie Sąd pierwszej instancji i Sąd Apelacyjny w (...) błędnie uznały, że chwilę „wykrycia błędu” (którą należy utożsamiać z pewnością powzięcia wiadomości o błędzie) najpóźniej można utożsamiać z nieprawomocną decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R., który określił zobowiązanie podatkowe powoda, dlatego też niniejsza skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna. Stanowisko, jakie zaprezentowały sądy w sprawie poddaje w wątpliwość sens istnienia sądownictwa administracyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie skarżącego, orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych precyzyjnie wyjaśnia, że „wykrycie błędu”, o którym mowa w art. 88 § 2 k.c., należy rozumieć jako definitywne powzięcie wiadomości o błędzie, a nie możliwość uzyskania takiej wiedzy. Nie wystarczy sama możliwość wykrycia błędu, strona musi mieć pewność, że została wprowadzona w błąd, zatem dopiero decyzja należycie skontrolowana pod względem zgodności z prawem przez sądownictwo administracyjne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego) stanowi definitywne powzięcie wiadomości o błędzie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18, niepubl.). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny 3 środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100, z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07, niepubl.). W skardze kasacyjnej nie powołano argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadł wyrok oczywiście wadliwy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, z powołanych przez niego orzeczeń Sądu Najwyższego nie wynika, że pojęcie „wykrycia błędu” zrównane jest z „pewnością powzięcia wiadomości o błędzie”. O wykryciu błędu, w tym spowodowanego podstępnie, można mówić wtedy, jeżeli zaistnieje stan faktyczny, w którym każda racjonalnie postępująca i należycie dbająca o swoje interesy osoba zdałaby sobie sprawę, że składając oświadczenie woli, działała pod wpływem błędu. Innymi słowy, gdy dana osoba 4 poznała stan rzeczywisty co do okoliczności, która wpłynęła na treść czynności prawnej. Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. jw