I CSK 446/12
WyrokIzba Cywilna2013-01-22
Skład orzekający: Tadeusz Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone dopuszczalne jest wydanie przez sąd drugiej instancji orzeczenia reformatoryjnego, gdy sąd pierwszej instancji oddalił żądanie jedynie z powodu braku jednej z przesłanek dopuszczalności abuzywności, bez kontroli pozostałych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że postawione zagadnienie prawne nie jest istotne. Wyjaśniono, że polski model apelacji cywilnej zakłada pełną apelację, co oznacza, że sąd drugiej instancji ma kompetencje orzecznicze tożsame z sądem pierwszej instancji i ma prawo wydać własne rozstrzygnięcie, nawet jeśli zakres rozpoznawanych kwestii różni się od tego z pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji ma obowiązek odmiennie ocenić materiał i wydać własne rozstrzygnięcie.Stan faktyczny
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł pozew przeciwko BRE Bank S.A. o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Sąd pierwszej instancji oddalił żądanie, opierając się na braku jednej z przesłanek dopuszczalności abuzywności. Sąd Apelacyjny wydał orzeczenie reformatoryjne. Bank złożył skargę kasacyjną, kwestionując dopuszczalność orzeczenia reformatoryjnego sądu drugiej instancji w tej sytuacji.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego Banku na rzecz strony powodowej kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 446/12 POSTANOWIENIE Dnia 22 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Tadeusz Wiśniewski w sprawie z powództwa Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko BRE Bank S.A. z siedzibą w W. o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 stycznia 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; zasądza od pozwanego Banku na rzecz strony powodowej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2 Uzasadnienie Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżący opiera wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej na istnieniu zagadnienia prawnego związanego z koniecznością ustalenia, czy w postępowaniu o uznanie za niedozwolone postanowień wzorca umownego dopuszczalne jest wydanie przez sąd drugiej instancji orzeczenia reformatoryjnego w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji oddalił żądanie jedynie w oparciu o brak jednej z przesłanek dopuszczalności abuzywności bez kontroli pozostałych przesłanek. Postawione zagadnienie prawne nie może być uznane za istotne, gdyż sprawdza się ono do pytania o przyjęty w polskim prawie procesowym model apelacji cywilnej. Nie budzi zaś wątpliwości, że model ten polega na przyznaniu sądowi drugiej instancji tożsamych kompetencji orzeczniczych, co sądowi pierwszej instancji (apelacja pełna). Sąd drugiej instancji ma więc nie tylko prawo ale wręcz obowiązek odmiennie ocenić zebrany w sprawie materiał i wydać własne rozstrzygnięcie w sprawie. Oznacza to w oczywisty sposób, że zakres kwestii rozstrzyganych przez sąd drugiej instancji może różnić się od rozpoznawanego przez sąd drugiej instancji. Jedynie w razie, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznałby istoty sprawy, sąd drugiej instancji ma uprawnienie do uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 386 § 4 k.p.c.). W niniejszej sprawie nie można jednak było o tym mówić, gdyż sąd pierwszej instancji rozpoznał żądanie i zajął co do niego merytoryczne stanowisko uznając kwestionowane postanowienie umowne za niestanowiące klauzuli abuzywnej (k. 7 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego).
3 Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c. a contrario). O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- V CSK 269/19 2020-01-29Czy sąd drugiej instancji jest uprawniony do dokonania ustaleń faktycznych w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji odstąpił od tej czynności na skutek błędnej oceny okoliczności proceduralnych?
- I CSK 6001/22 2024-02-07Czy sąd apelacyjny, wydając orzeczenie reformatoryjne, może utrzymać w mocy wyrok zaoczny sądu pierwszej instancji, gdy sprzeciw został skutecznie złożony, przeprowadzono postępowanie dowodowe, a sąd drugiej instancji zi…
- III CSK 281/19 2020-02-27Czy sąd drugiej instancji może dokonywać zmiany ustaleń faktycznych w zakresie, który nie wynika z zarzutów naruszenia prawa procesowego podniesionych w apelacji?
- I CSK 3999/22 2023-01-10Czy sąd drugiej instancji może rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, gdy sąd pierwszej instancji wydał wyrok identyczny w stosunku do wyroku uchylonego wcześniej przez sąd drugiej instancji na skutek nierozpoznania istoty s…
- III CZ 144/24 2025-05-12Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, gdy sąd pierwszej instancji dokonał ustaleń faktycznych i oce…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 386 § 4 KPCart. 98 § 1art. 391 § 1art. 39821art. 13 § 2 KPC§ 1§ 4§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy