I CSK 739/16
WyrokIzba Cywilna2017-05-26
Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy domniemanie z art. 31 § 1 k.r.o. o wchodzeniu przedmiotów nabytych w czasie trwania ustawowego ustroju małżeńskiego do majątku wspólnego stosuje się, gdy nabycie dokonano dokumentem urzędowym (aktem notarialnym), z którego jednoznacznie wynika, że nabycie następuje do majątku osobistego, a drugi małżonek nie podejmuje działań w celu wyjaśnienia stanu prawnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 3989 § 1 k.p.c. Wskazano, że o przynależności rzeczy (praw) nabywanych w trakcie trwania ustawowego ustroju małżeńskiego decyduje przede wszystkim treść normy prawnej, a nie wola stron czy forma czynności prawnej. Nie ma podstaw do automatycznego wyłączenia domniemania z art. 31 § 1 k.r.o. tylko z powodu dokonania nabycia na podstawie aktu normatywnego i zawarcia w nim oświadczenia o przynależności do określonego majątku. Obalenie domniemania wymaga wykazania, że nabywana rzecz (prawo) wchodzi do majątku osobistego, a nie wspólnego, co w niniejszej sprawie nie zostało udowodnione.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o podział majątku wspólnego. Uczestnik złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego, kwestionując sposób rozstrzygnięcia kwestii przynależności do majątku wspólnego lub osobistego przedmiotów nabytych w czasie trwania małżeństwa. Skarżący podniósł, że nabycie nastąpiło aktem notarialnym, z którego wynikało nabycie do majątku osobistego, a drugi małżonek nie kwestionował tego faktu. Sąd Najwyższy rozważał, czy w takiej sytuacji stosuje się domniemanie z art. 31 § 1 k.r.o.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 2700 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 739/16 POSTANOWIENIE Dnia 26 maja 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z wniosku B. K. przy uczestnictwie M. K. o podział majątku wspólnego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 maja 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego w R. z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt V Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie uczestnik złożył skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał na występowanie na jej tle dwóch istotnych zagadnień prawnych, a także oczywistą zasadność skargi. Wszystkie te argumenty dotyczą merytorycznie jednej kwestii: sprowadza się ona do pytania, czy stosuje się domniemanie z art. 31 § 1 k.r.o. o wchodzeniu przedmiotów nabytych w czasie trwania ustawowego ustroju małżeńskiego do majątku wspólnego, jeżeli nabycia dokonano dokumentem urzędowym (aktem notarialnym), z którego jednoznacznie wynika, że nabycie następuje do majątku osobistego, a drugi małżonek nie podejmuje żadnych działań, aby wyjaśnić stan prawny (akceptuje takie nabycie). Kwestia ta jednak, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie jest wątpliwa. W świetle obowiązującego stanu prawnego o przynależności rzeczy (praw) nabywanych w trakcie trwania ustawowego ustroju małżeńskiego decyduje przede wszystkim treść normy prawnej, a nie wola stron ani forma czynności prawnej. Nie ma zatem normatywnych podstaw do automatycznego wyłączenia domniemania z art. 31 § 1 k.r.o. tylko w razie dokonania nabycia na podstawie aktu normatywnego i zawarcia w nim oświadczenia, do jakiego majątku dochodzi nabycie. Przyjęcie odmiennej wykładni byłoby niezmiernie niekorzystne i mogłoby skłaniać do nieuczciwości – łatwo by można decydować o tym, że nabycie następuje do majątku osobistego, a drugiemu małżonkowi na wypadek podziału majątku pozostawałoby wyłącznie roszczenie o zwrot nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty. Do takiego nakładu konieczna jest jednak wola obu małżonków - mogą zatem w drodze zawartej między sobą umowy przenieść rzeczy (prawa) z majątku wspólnego do majątku osobistego, lecz nie może się to dokonać mocą oświadczenia woli tylko jednego z nich, o którym drugi małżonek nie wiedział. Oczywiście dokonanie czynności prawnej formalnej, a także oświadczenie w akcie
3 notarialnym o nabyciu do majątku osobistego mogą w konkretnym przypadku ułatwić obalenie domniemania co do tego, że nabywana rzecz (prawo) wchodzi do majątku wspólnego, a nie majątku osobistego. W tej jednak sprawie Sądy rozważały tę kwestię i w kontekście całokształtu stanu faktycznego uznały, że do obalenia domniemania nie doszło. Lektura uzasadnienia nie dowodzi przy tym, aby w tym zakresie doszło do oczywiście nieprawidłowego wyłożenia czy zastosowania prawa, zatem skarga nie jest też oczywiście uzasadniona. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. aw jw
Powiązane orzeczenia
- IV CSK 570/17 2018-04-26Czy oświadczenie małżonków o przynależności nabytego przedmiotu do majątku wspólnego lub osobistego ma decydujące znaczenie dla kwalifikacji tego przedmiotu jako elementu konkretnej masy majątkowej?
- II CSKP 147/22 2022-09-29Czy sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, obalając domniemanie wspólności majątkowej małżeńskiej, mimo braku wystarczających dowodów i wadliwego uzasadnienia?
- III CZP 45/18 2018-10-19Czy rzecz nabyta w trakcie trwania małżeństwa, w którym obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, częściowo ze środków pochodzących z majątku osobistego jednego z małżonków, a częściowo z ich majątku wspólnego, wchodzi w…
- II CSK 363/11 2012-03-02Czy nabycie lokalu mieszkalnego przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej, przy użyciu środków pochodzących z majątku osobistego tego małżonka, stanowi nakład z majątku osobistego na majątek wspólny…
- IV CSK 804/15 2016-10-06Czy prawomocne orzeczenie sądu, które ustala, że nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej stanowiła ich majątek wspólny, wyłącza możliwość późniejszego rozliczenia nakładów z ma…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 31 § 1 KRO§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy