I CSK 911/25

I CSK 911/25 POSTANOWIENIE 20 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Trzebiatowski na posiedzeniu niejawnym 20 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku K.Ć. i A.S. z udziałem M.B., R.B., B.K. i J.B. o zniesienie współwłasności, na skutek skargi kasacyjnej J.B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z 8 października 2024 r., II Ca 1119/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu kończącym postępowanie. (M.K.) UZASADNIENIE Uczestniczka J.B. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z 8 października 2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania uzasadniła występowaniem istotnych zagadnień prawnych, potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, nieważnością postępowania i oczywistą zasadnością skargi. I CSK 911/25 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Jak wskazano powyżej skarżąca oparła wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na wszystkich wymienionych przesłankach. Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), jak i w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia SN: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r. I UK 271/11). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07 oraz z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10). Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane I CSK 911/25 3 przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (postanowienia SN: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 oraz z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07). Skarżąca przedstawioną problematykę ujęła w pytaniu: „Czy współwłaściciel nieruchomości budynkowej i jednocześnie posiadacz niewyodrębnionego w nim lokalu korzysta z domniemania prawnego ustanowionego w art. 339 k.c.?”. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie odmiennych ocen przedstawionych problemów oraz na to, że przepisy dotyczące tych kwestii nie doczekały się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Skarżąca nie powołała żadnego orzecznictwa, z którego wynikałyby rozbieżności odnośnie do przedstawionej problematyki. Nie jest rolą Sądu Najwyższego domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (postanowienia SN z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08 oraz z 14 grudnia 2004 r., II CZ 142/04). Skarżąca, powołując się na przesłankę potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, nie wskazała, które przepisy w jej ocenie wymagają wykładni i dlaczego. Uzasadnienia wniosku w tym zakresie sprowadza się do ogólnej charakterystyki instytucji zasiedzenia nieruchomości. Analiza wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, jego uzasadnienia, a także uzasadnień orzeczeń sądów obu instancji, nie daje podstaw do uznania, że rzeczywiście w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Skarżąca powołała się również na nieważność postępowania polegającą na pozbawieniu skarżącej możności obrony jej praw, jednak nie wskazała, w czym dokładnie ta niemożność obrony miałaby się przejawiać. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że niemożność obrony swych praw zachodzi wówczas, gdy w postępowaniu sądowym pozbawiono stronę, wbrew jej woli, całkowitej możności podejmowania lub świadomego zaniechania I CSK 911/25 4 czynności procesowych zmierzających do ochrony jej sfery prawnej (np. wyroki SN: z 9 stycznia 2001 r., II CKN 1211/00; z 28 stycznia 2004 r., IV CK 418/02; z 7 lipca 2005 r., II UK 271/04, OSNP 2006, nr 5-6, poz. 95 oraz postanowienie SN: z 8 marca 2002 r., III CKN 461/99 i z 17 lutego 2004 r., III CK 226/02). Podkreślenia wymaga, że pozbawienie strony możliwości obrony jej praw podlega ocenie przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności sprawy i dotyczy tylko przypadków, w których strona rzeczywiście była pozbawiona możliwości obrony i nie działała w postępowaniu w całości lub w jego istotnej części. Nie dochodzi natomiast do nieważności postępowania, jeżeli strona podjęła czynności w postępowaniu sądowym, a doznawała jedynie pewnych utrudnień w obronie swoich praw (postanowienia SN: z 27 września 2018 r., I UK 400/17, i z 9 czerwca 2022 r., III PSK 191/21). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, iż w sprawie doszło do nieważności postępowania. Natomiast zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (m.in. postanowienie SN z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienie SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). Przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżąca odnosi do nieważności postępowania, która jak wskazano powyżej, w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Natomiast treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie przedmiotowej skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje o jej oczywistej zasadności. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się rażącego naruszenia powołanych w niej przepisów, I CSK 911/25 5 widocznego prima facie. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). Zgodnie z art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji – a przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym (art. 39821 w zw. z art. 391 k.p.c.). Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ma obowiązek orzec także o kosztach postępowania kasacyjnego. Nie dotyczy to jednak sytuacji, w których nie dochodzi do definitywnego zakończenia sprawy – a więc tak, jak w niniejszym przypadku, mającego za przedmiot zaskarżenie skargą kasacyjną postanowienia częściowego. (M.K.) [SOP]