I CSK 917/25

I CSK 917/25 POSTANOWIENIE 20 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Trzebiatowski na posiedzeniu niejawnym 20 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.N. z udziałem M.S. o zniesienie współwłasności, na skutek skargi kasacyjnej M.S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z 25 lipca 2024 r., VI Ca 307/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu kończącym postępowanie. (M.K.) UZASADNIENIE Uczestniczka M.S. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z 25 lipca 2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania uzasadniła występowaniem istotnych zagadnień prawnych i oczywistą zasadnością tej skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I CSK 917/25 2 Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Jak wskazano powyżej skarżąca oparła wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na pierwszej i czwartej z wymienionych przesłanek. Należy wyjaśnić, że przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., rozumie się problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), jak i w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (postanowienia SN: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r. I UK 271/11). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07 oraz z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10). Skarżąca przedstawioną problematykę ujęła w pytaniach: „Czy za kauzę czynności prawnej uznać można: wolę zaspokojenia wspólnych potrzeb mieszkaniowych, w tym wieloletniego partnera, narzeczonego uczestniczki postępowania lub chęć scementowania czy utrzymania związku; czy ewentualna możliwość zidentyfikowania celu gospodarczego (motywacja) towarzysząca dokonaniu czynności prawnej stanowi kauzę tej czynności lub co najmniej I CSK 917/25 3 przesądza o jej istnieniu i charakterze?; czy brak kauzy, a co za tym idzie nieważność czynności prawnej, powinna być stwierdzana każdorazowo przez Sąd orzekający z urzędu?”. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie odmiennych ocen przedstawionych problemów oraz na to, że przepisy dotyczące tych kwestii nie doczekały się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Skarżąca nie powołała żadnego orzecznictwa, z którego wynikałyby rozbieżności odnośnie do przedstawionej problematyki. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (postanowienia SN z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08 oraz z 14 grudnia 2004 r., II CZ 142/04). Natomiast zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (m.in. postanowienie SN z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienie SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). W ocenie skarżącej skarga jest oczywiście uzasadniona wobec naruszenia art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 156 k.c. i 510 k.c. Skarżąca wskazała, że czynności prawne poprzedzające przeniesienie udziału we własności nieruchomości na M.N. były pozbawione kauzy, a więc jako takie nieważne, co czyni żądanie wniosku (zniesienie współwłasności nieruchomości) nieusprawiedliwionym co do zasady. I CSK 917/25 4 Okoliczności przedstawione przez skarżącą pozostają jednak w sprzeczności z ustaleniami Sądu, który stwierdził, że czynność dopisania M.N. do aktu notarialnego miała charakter czynności kauzalnych. Treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie przedmiotowej skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje o jej oczywistej zasadności. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się rażącego naruszenia powołanych w niej przepisów, widocznego prima facie. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). Zgodnie z art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji – a przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym (art. 39821 w zw. z art. 391 k.p.c.). Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ma obowiązek orzec także o kosztach postępowania kasacyjnego. Nie dotyczy to jednak sytuacji, w których nie dochodzi do definitywnego zakończenia sprawy – a więc tak, jak w niniejszym przypadku, mającym za przedmiot zaskarżenie skargą kasacyjną postanowienia częściowego. (M.K.) [SOP]