I CZ 115/17

Sygn. akt I CZ 115/17 POSTANOWIENIE Dnia 1 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Paweł Grzegorczyk SSN Monika Koba w sprawie z powództwa Gminy Z. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym S.A. w Warszawie o ustalenie i zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 1 grudnia 2017 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w R. z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I ACa …/16, uchyla zaskarżone postanowienie. 2 UZASADNIENIE Gmina Z. domagała się stwierdzenia nieważności umowy zawartej z Polskimi Kolejami Państwowymi S.A. w Warszawie o przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka nr 77/2, zasądzenia od pozwanej kwoty 88 401,20 zł z ustawowymi odsetkami i zasądzenia od pozwanej kosztów procesu. Wartość przedmiotu sporu została wskazana w pozwie na kwotę 88 401,20 zł. Po rozpoznaniu sprawy po raz kolejny Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 31 marca 2016 r. oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 10 721 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Apelacyjny w R., po rozpoznaniu apelacji powódki, w której wartość przedmiotu zaskarżenia została wskazana na kwotę 88 401,20 zł, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił nieważność umowy przeniesienia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu, zawartej w akcie notarialnym z dnia 16 października 2007 r., w części dotyczącej działki nr 71/2, oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2 210,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, oddalił apelację w pozostałej części, zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2 210,50 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w zakresie rozstrzygnięcia oddalającego jej apelację oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i w związku z tym podlegała odrzuceniu. Wskazał, że przedmiotem żądań wniesionego w sprawie pozwu było ustalenie w części nieważności umowy notarialnej oraz roszczenie pieniężne, a wartość przedmiotu sporu wskazana została na kwotę 88 401,20 zł. Podkreślił, że zarówno w pozwie, jak też w apelacji powódka oba dochodzone w sprawie roszczenia traktowała jako równoważne pod względem wartości. Uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż w wypadku zaskarżenia wyroku Sądu II instancji jedynie w części obejmującej rozstrzygnięcie o oddaleniu apelacji odnośnie roszczenia pieniężnego wskazana wcześniej wartość przedmiotu sporu i wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi nadal kwotę 88 401,20 zł, a nie sumę stanowiącą połowę tej kwoty (44 200,60 zł). Przyjął, że skoro dochodzona pozwem 3 kwota odpowiada wartości nieruchomości zbytej umową notarialną, odnośnie której ustalono nieważność, a więc jedno z żądań zostało przez Sąd Apelacyjny uwzględnione, należy wykluczyć, aby wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła nadal kwotę 88 401,20 zł. Powódka wniosła do Sądu Najwyższego zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego w R., zarzucając naruszenie art. 3986 § 2 w związku z art. 3982 § 1, w związku z art. 25 § 1 oraz art. 1262 § 1 (chyba chodziło o art. 1261 § 1) k.p.c., przez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy skarga spełniała wszelkie wymagania formalne, w szczególności w zakresie wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że wskazana przez powoda wartość przedmiotu sporu, która nie została sprawdzona przez sąd pierwszej instancji (art. 25 k.p.c.), pozostaje aktualna w postępowaniu apelacyjnym (art. 368 § 2 k.p.c.), a następnie w postępowaniu kasacyjnym (art. 368 § 2 w związku z art. 3984 § 3 i art. 39821 k.p.c.; por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2001 r., V CKN 391/01, „Izba Cywilna” 2002, nr 3, s. 54, z dnia 20 października 2008 r., I PZ 26/08, OSNP 2010, nr 5-6, poz. 67, z dnia 23 września 2010 r., III CZ 35/10, nie publ., z dnia 29 czerwca 2016 r., III CZ 25/16, nie publ. i z dnia 24 listopada 2016 r., III CZ 46/16, nie publ.). Nie oznacza oczywiście, że sąd II instancji lub Sąd Najwyższy nie mogą zweryfikować oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej, zwłaszcza jeżeli owa wartość została błędnie oznaczona lub celowo zawyżona przez stronę (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2015 r., V CZ 90/14, nie publ., z dnia 20 listopada 2014 r., V CZ 81/14, nie publ. i z dnia 20 stycznia 2017 r., I CZ 105/16, nie publ.). W niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu, a następnie zaskarżenia była od początku określona w kwocie 88 401,20 zł. Sąd Apelacyjny uznał, że skoro uwzględnił powództwo w części dotyczącej ustalenia nieważności umowy, a oddalił w zakresie żądania zapłaty, powódka zaś nadal w skardze kasacyjnej dochodzi żądania zapłaty, to wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej na kwotę 88 401,20 zł nie zasługuje 4 na akceptację. Stanowisko to jest nietrafne, zaś twierdzenie Sądu Apelacyjnego, że rozważana wartość wynosi połowę tej kwoty (44 200,60 zł), polega na oczywistym nieporozumieniu. Oznaczałoby to bowiem, że sąd II instancji w istocie decyduje za stronę, w jakiej wysokości zamierza ona dochodzić zapłaty w związku z wniesieniem przez nią skargi kasacyjnej. Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c.). kc jw