I CZ 176/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Kuryłowicz. Sędziowie: Z. Masłowski (sprawozdawca), R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa firmy Trade International, SA Panama, c/o Trade Geneva SA przeciwko armatorowi m/s "Grecian Valour" Olineres Compania Mariera SA, działającemu przez a) Bureau Mandatory Trident SA, 1200 Lausanne, Rue de Bourg 33, Suisse, b) Goulandris Bros. Ldt., 61 St. Mary Axe, London, o 350.235,12 zł na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 19 lipca 1971 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowodowa firma Trade International, SA Panama, c/o Trade Geneva SA żądała w pozwie zasądzenia od armatora m/s "Grecian Valour" Olineres Compania Mariera SA początkowo kwoty 350.000 zł jako równowartości 14.593,13 dol., a następnie, po ograniczeniu i sprecyzowaniu powództwa, kwoty 105.811,20 zł jako równowartości 4.408,80 dol., przy czym wyjaśniła, że sprzedała Centrali Rybnej "Rybex" większą partię mączki rybnej, którą pozwany na podstawie umowy przewozu na czas (Time Charter) zobowiązał się dostarczyć do Gdyni według konosamentów ratyfikowanych na Centralę Rybną "Rybex". W stosunku do ilości towaru zadeklarowanego i przyjętego do przewozu pozwany dostarczył o 668 worków mniej o wartości dochodzonej kwoty. Brak ten został stwierdzony przy wyładunku, przy czym "Rybex" złożył w stosunku do armatora na ręce kapitana statku we właściwym czasie reklamację i prawa swoje wynikające z konosamentu a przysługujące mu w stosunku do przewoźnika, to jest pozwanego, przelał na powódkę, która na podstawie cesji dochodzi ich w niniejszym pozwie.Pozwany zakwestionował jurysdykcję sądu polskiego, powołując się na zamieszczoną w umowie przewozu klauzulę arbitrażową, która przewiduje rozstrzyganie wszelkich sporów wynikających z tej umowy przez arbitraż w Londynie.Uwzględniając powyższy zarzut, Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem odrzucił pozew, natomiast co do kwoty 244.423,92 zł umorzył postępowanie. Sąd ten przyjął, że strony są związane klauzulą arbitrażową zamieszczoną w umowie przewozu.W zażaleniu na postanowienie odrzucające pozew powódka domaga się jego uchylenia, przy czym podnosi, że dochodzona kwota nie stanowi roszczenia wynikającego z umowy przewozu, lecz jest roszczeniem "Rybexu" scedowanym na powódkę. "Rybex" był odbiorcą ładunku na podstawie konosamentu i wobec stwierdzonych braków w towarze przysługiwało mu wobec pozwanego jako przewoźnika roszczenie odszkodowawcze, którego mógł dochodzić przed sądem polskim. Powódka przeto jako cesjonariusz również nie może być pozbawiona jurysdykcji sądu polskiego.Uzasadnienie prawneRozpoznając powyższe zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzutom strony skarżącej nie można odmówić słuszności. Kwestię jurysdykcji krajowej należy oceniać według stanu faktycznego, z którego powódka wywodzi dochodzone roszczenie. Skoro więc powódka w sprawie niniejszej twierdzi, że dochodzona w pozwie kwota stanowi wierzytelność "Rybexu" nabytą w drodze cesji, wymaga zbadania, czy sprawa o zasądzenie tej kwoty wszczęta przez "Rybex" należałaby do jurysdykcji krajowej, a jeżeli tak, to czy cesja tej wierzytelności na rzecz powódki miała wpływ na zmianę jurysdykcji.Jeżeli chodzi o pierwsze zagadnienie, to istnienie jurysdykcji krajowej nie ulega wątpliwości. W sprawie jest niesporne, że "Rybex" był odbiorcą ładunku dostarczonego do Gdyni na podstawie konosamentu. Stosownie do przepisu art. 122 § 3 kodeksu morskiego (opartego na Konwencji brukselskiej) konosament stanowi o stosunku prawnym pomiędzy przewoźnikiem a odbiorcą ładunku. W ramach więc tego stosunku "Rybexowi" jako odbiorcy przysługiwały przeciwko pozwanemu na podstawie art. 156 § 1 w związku z art. 139 kodeksu morskiego roszczenia o odszkodowanie z powodu częściowego braku ładunku.Ponieważ zobowiązanie pozwanego do wydania ładunku odbiorcy miało być i zostało wykonane w Gdyni, przeto na podstawie art. 1103 pkt 3 k.p.c. roszczenia odszkodowawcze "Rybexu" podlegały jurysdykcji krajowej.Ze sformułowania art. 1103 pkt 3 k.p.c. wynika, że poddanie jurysdykcji krajowej wymienionych w tym przepisie spraw nastąpiło wyłącznie na podstawie kryteriów przedmiotowych (cechy zobowiązania). W tych warunkach dokonanie przelewu wierzytelności na inną osobę nie może mieć wpływu na istnienie jurysdykcji krajowej.Podnoszony przez pozwanego zarzut, że odbiorca ładunku "Rybex" nie poniósł żadnej szkody i w stosunku do przewoźnika nie przysługiwało mu roszczenie, wobec czego nie mógł dokonać cesji, nie dotyczy kwestii jurysdykcji, lecz jest zarzutem merytorycznym i jeżeli się okaże prawdziwy, powództwo zostanie oddalone.Z tych przyczyn należało z mocy art. 397 k.p.c. uchylić postanowienie odrzucające pozew i orzekające o zwrocie kosztów procesu.