I CZ 236/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Świeboda.Sędziowie SN: J. Niejadlik, J. Gudowski (spr.).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 1990 r. sprawy z powództwa Spółdzielni Pracy "L." w O. przeciwko Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w S. o zapłatę na skutek zażalenia powódki od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 30 stycznia 1990 r. (...)postanawia:oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktycznePowodowa Spółdzielnia Pracy "L." w O. domagała się w pozwie z dnia 3 listopada 1989 r. zasadzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w S. kwoty 1.585.410 zł z ustawowymi odsetkami "od dnia zawiśnięcia procesu", stanowiącej cenę kupna 30 trumien.Pozwane Przedsiębiorstwo uznało powództwo, wnosząc zarazem o naliczenie odsetek od dnia 24 października 1989 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz od strony powodowej kosztów postępowania. Nie było - zdaniem pozwanego - powodów do wytoczenia powództwa, skoro żądanej należności nikt nigdy nie kwestionował. Pozwane Przedsiębiorstwo wstrzymało się jedynie z zapłatę ceny trumien, gdyż - wbrew umowie - nie miały one wystroju wewnętrznego i nie nadawały się do sprzedaży klientom. Po kilku monitach wystrój został dostarczony w dniu 24 września 1989 r. i w tym dniu pozwane Przedsiębiorstwo gotowe było uiścić cenę, lecz akurat zabrakło mu na koncie środków finansowych Tak więc - w ocenie pozwanego - zasadne jest żądanie od powoda kosztów procesu oraz określenie początku okresu odsetkowego na dzień 24 września 1989 r.Wyrokiem z dnia 28 grudnia 1989 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym przez Sąd Wojewódzki - Sąd Gospodarczy w В. zasądzono od pozwanego na rzecz strony podwodowej kwotę 1.535.410 zł ze 120 % od dnia 12 grudnia 1989 r., tj. od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, a także koszty postępowania w wysokości 103.058 zł.W dniu 19 stycznia 1990 r., powodowa Spółdzielnia złożyła wniosek o uzupełnienie powyższego wyroku przez zasądzenie odsetek także za okres od 11 września 1989 r. do 12 grudnia 1989 r. w wysokości 90 % oraz dalszej kwoty 152.000 zł "tytułem kosztów zastępstwa prawnego". W uzasadnieniu podała, że zarówno o kosztach, jak i o odsetkach, Sąd nie orzekł pomimo żądań w tym zakresie, a rozprawa nie odbyła się.Orzeczeniem z dnia 30 stycznia 1990 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym, któremu Sąd Wojewódzki nadał formę wyroku, oddalono wniosek powodowej Spółdzielni po stwierdzeniu, że o całości żądania orzeczono zgodnie z petitum pozwu.W środku odwoławczym określonym jako "zażalenie" strona powodowa zakwestionowała stanowisko Sądu Wojewódzkiego i - nie formułując żadnego formalnego wniosku - podtrzymała swe twierdzenie, że nierozstrzygnięcie o całości kosztów procesu i o odsetkach uzasadniało żądanie uzupełnienia wyroku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W procesie obowiązuje zasada, w myśl której Sąd orzeka w solennej formie wyroku tylko wtedy, gdy wymaga tego przepis kodeksu; w pozostałych wypadkach Sąd wydaje orzeczenie w postaci postanowień (art. 354 i 316 k.p.c.). Wyrok rozstrzyga stanowczo o istocie sporu, a więc o przedstawionym pod osąd stosunku materialnoprawnym, natomiast postanowienie dotyczy kwestii proceduralnych.Z kolei z przepisu art. 351 § 3 k.p.c. wynika, że szatę wyroku przybiera decyzja sądu podjęta po rozpoznaniu wniosku o uzupełnienie wyroku tylko wówczas, gdy rzeczywiście "uzupełnia" wyrok, a więc jest decyzją co do istoty sporu, wzbogacającą merytorycznie - orzeczeniem pozytywnym lub negatywnym - treść rozstrzygnięcia co do istoty sporu wydanego uprzednio. Takiego charakteru nie ma decyzja sądu oddalająca jedynie wniosek o uzupełnienie wyroku, w żaden sposób niedotycząca ani żądań pozwu, ani rozsądzonej materii, zgodnie z art. 354 k.p.c. powinna więc otrzymać kształt postanowienia.Zaskarżone orzeczenie Sądu Wojewódzkiego jest - jak wynika z jego sentencji - decyzją oddalającą wniosek powodowej Spółdzielni o uzupełnienie wyroku z dnia 28 grudnia 1989 r. Stanowi zatem, mimo błędnego oznaczenia, postanowienie, albowiem zgodnie z niekwestionowaną w praktyce sądowej regułą formę orzeczenia określa jego treść, a nie nadane mu znamiona zewnętrzne. W tej sytuacji strona powodowa trafnie tytułuje swój środek odwoławczy mianem "zażalenia", jak bowiem już wielokrotnie wyjaśniano o doborze i kwalifikacji środka odwoławczego decyduje charakter decyzji, przeciwko której został wymierzony.Po uznaniu zaskarżonego orzeczenie za postanowienie powstaje jeszcze pytanie, czy mimo braku ustawowego upoważnienia Sąd Wojewódzki mógł oddalić wniosek strony powodowej na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu art. 351 § 2 k.p.c. w zw. z art. 148 § 1 k.p.c. wynika bowiem jasno, że na posiedzeniu niejawnym można rozpoznać tylko wniosek dotyczący zwrotu kosztów lub natychmiastowej wykonalności, gdy tymczasem wniosek strony powodowej obejmował - obok kwestii kosztów - także żądanie odsetek.Odpowiadając na to pytanie należy odwołać się do przepisu art. 47917 k.p.c. i stwierdzić, że skoro sąd rozpoznający sprawę gospodarczą wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, to tym bardziej - także na posiedzeniu niejawnym - może orzec w przedmiocie wniosku o uzupełnienie tego wyroku, niezależnie od tego czy wyrok uzupełnia, czy wniosek w tym zakresie oddala. Stanowisko odmienne, oparte na zbyt surowej wykładni powołanych przepisów i tym samym odmawiające racji argumentom a maiori ad minus, jest trudne do przyjęcia, a zatem ostaje się pogląd, że wniosek o uzupełnienie wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 47917 k.p.c.) sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym niezależnie do ograniczeń wynikających z przepisów art. 351 § 2 w zw. z art. 148 § 1 k.p.c.Pozostaje problem zasadniczy, jakim jest ocena zaskarżonego postanowienia. Wypada ona pozytywnie, albowiem Sąd Wojewódzki słusznie przyjął, że wyrok z dnia 28 grudnia 1989 r jest zupełny, gdyż - obok należności głównej - obejmuje także żądane odsetki oraz koszty procesu. Zważyć należy, że powodowa Spółdzielnia domagała się zasądzenia odsetek "od dnia zawiśnięcia procesu" - ściślej: od dnia zawiśnięcia sporu - a więc od dnia doręczenia odpisu pozwu (art. 192 k.p.c.) i Sąd Wojewódzki wyszedł temu żądaniu naprzeciw. Zarzut jakoby początek okresu odsetek miał być określony inną wcześniejszą datą jest chybiony i nie uzasadnia wniosku o uzupełnienie wyroku uwzględniającego żądanie w całości.Jeżeli chodzi o koszty procesu, to również w tym zakresie w sentencji wyroku z dnia 28 grudnia 1989 r. znajduje się stosownie wyrzeczenie, a fakt, że Sąd Wojewódzki nie uwzględnił kosztów w takiej wysokości, w jakiej oczekiwała tego strona powodowa, nie stwarza oparcia dla wniosku o uzupełnienie. Zasadny jest bowiem pogląd, że każde orzeczenie o kosztach procesu - choćby w konkretnym wypadku nie uwzględniało w całości zgłoszonego wniosku lub przedstawionego spisu - kryje w sobie domniemanie oddalenia nieuwzględnionej części. W sytuacji jaka zaszła w niniejszej sprawie stronie powodowej służyła droga zażalenia na orzeczenie o kosztach procesu, a nie wniosek o jego uzupełnienie (роr. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 1972 r., III PZP 14/72, OSNCP 1972 r., nr 12, poz. 215).W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone postanowienie trafnie oddala chybiony wniosek o uzupełnienie wyroku, przeto należało po myśli art. 387 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. orzec jak w sentencji.