I CZ 37/64
PostanowienieIzba Cywilna1964-05-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spory o koszty procesu, wynikające z wadliwego wytoczenia powództwa przez jeden podmiot arbitrażowy przeciwko drugiemu, podlegają jurysdykcji sądów powszechnych, czy też są wyłączone na mocy dekretu o państwowym arbitrażu gospodarczym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił orzeczenie o kosztach procesu i odrzucił wniosek Spółdzielni o ich przyznanie. Stwierdził, że spory o prawa majątkowe, w tym spory o koszty procesu, pomiędzy jednostkami państwowymi a spółdzielniami, które podlegają wyłącznej jurysdykcji państwowych komisji arbitrażowych, są wyłączone spod orzecznictwa sądów powszechnych. Brak jest podstaw do czynienia wyjątku dla sporów o koszty procesu, gdyż również one dotyczą praw majątkowych.Stan faktyczny
Powódka Fabryka Urządzeń Technicznych wytoczyła powództwo przeciwko Jerzemu K. i Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska". Sąd Wojewódzki odrzucił pozew wobec Spółdzielni na podstawie art. 207 § 1 k.p.c., zasądził częściowo od Jerzego K., a w pozostałym zakresie powództwo oddalił lub umorzył, znosząc koszty procesu między stronami. Spółdzielnia złożyła zażalenie na orzeczenie o kosztach, domagając się ich zasądzenia od powódki.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił orzeczenie o kosztach procesu i odrzucił wniosek pozwanej Spółdzielni o przyznanie jej kosztów procesu.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Wasilkowska, W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Fabryki Urządzeń Technicznych w O. - Przedsiębiorstwo Państwowe przeciwko Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ł. o 129.078 zł, na skutek zażalenia pozwanej Spółdzielni na orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 14 lutego 1964 r.zaskarżone orzeczenie (pkt 5) w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach procesu pomiędzy powodowym Przedsiębiorstwem Państwowym a pozwaną Spółdzielnią uchylił i wniosek Spółdzielni o przyznanie jej kosztów procesu odrzucił.Uzasadnienie faktyczneW sprawie z powództwa Fabryki Urządzeń Technicznych - Przedsiębiorstwa Państwowego w O. przeciwko Jerzemu K. i Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ł. Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego wyrokiem z dnia 14 lutego 1964 roku odrzucił pozew w stosunku do Gminnej Spółdzielni, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia w tym względzie przepis art. 207 § 1 k.p.c. Tymże wyrokiem Sąd zasądził częściowo dochodzoną należność od pozwanego Jerzego K., częściowo zaś powództwo oddalił bądź postępowanie umorzył oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu.Pełnomocnik Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ł. zaskarżył powyższy wyrok zażaleniem w części orzekającej o kosztach, w którym wnosił o zasądzenie od Fabryki Urządzeń Technicznych w O. na rzecz pozwanej Spółdzielni kosztów procesu.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z mocy art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o państwowym arbitrażu gospodarczym (jedn. tekst: Dz. U. z 1961 r. Nr 37, poz. 195) spory podlegające rozpoznaniu w trybie przepisanym tym dekretem wyłączone są spod orzecznictwa sądów powszechnych. Wyłączenie to ma ten skutek, że pomiędzy podmiotami, których spory o prawa majątkowe poddane zostały wyłącznej jurysdykcji państwowych komisji arbitrażowych, nie mogą zapadać żadne rozstrzygnięcia sądowe obciążające jeden z takich podmiotów obowiązkami o charakterze majątkowym lub też odmawiające uwzględnienia wniosku w tej kwestii. Brak podstaw do tego, by czynić w tym zakresie wyjątek dla sporów o koszty procesu spowodowane wadliwym wytoczeniem powództwa przez jeden z "podmiotów arbitrażowych" przeciwko drugiemu takiemu podmiotowi, gdyż również co do takiego sporu, jako dotyczącego praw majątkowych, droga sądowa jest wyłączona.Skoro więc dla sporów o prawa majątkowe pomiędzy jednostkami państwowymi a spółdzielniami również co do kosztów procesu droga sądowa jest niedopuszczalna, co Sąd Najwyższy ma obowiązek z urzędu wziąć pod rozwagą, to na podstawie art. 380 § 1, 371 § 2 pkt 1, 394 § 3, 390 § 1 i 387 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- C 532/52 1952-04-06Czy sąd powszechny jest właściwy do rozpoznania sporu o charakterze majątkowym pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Przedsiębiorstwem Państwowym "Państwowa Komunikacja Samochodowa", nawet jeśli w sprawie występuje…
- II CR 213/62 1963-03-20Czy droga sądowa jest niedopuszczalna w sporze o prawa majątkowe pomiędzy urzędem państwowym a spółdzielnią, nawet jeśli po drugiej stronie występuje osoba fizyczna?
- III CRN 224/77 1977-09-28Czy sąd rejonowy może przekazać sprawę cywilną do rozpoznania organowi arbitrażowemu, jeśli droga sądowa nie jest niedopuszczalna?
- I PR 191/72 1972-04-12Czy dopuszczalne jest wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanego podmiotu podlegającego państwowemu arbitrażowi gospodarczemu, jeśli nie zachodzi współuczestnictwo konieczne lub jednolite, a roszczenia wobec n…
- I CR 771/61 1962-09-25Czy ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu orzeczenia komisji arbitrażowej mają moc wiążącą dla sądu cywilnego w postępowaniu sądowym?
Powołane przepisy
art. 207 § 1 KPCart. 5 ust. 1art. 380 § 1§ 1§ 2 pkt 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.