I CZ 86/15
PostanowienieIzba Cywilna2015-11-27
Skład orzekający: Grzegorz Misiurek, Józef Frąckowiak, Katarzyna Tyczka-Rote
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, które prawnie nie istniało w czasie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem, może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c. jako osoba niebędąca uczestnikiem postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c., gdy strona nie brała udziału w postępowaniu, ponieważ w czasie jego trwania prawnie nie istniała. Zgodnie z art. 524 § 2 k.p.c., wznowienia może żądać zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania, jednakże w tym przypadku brak istnienia prawnego Stowarzyszenia uniemożliwił jego wezwanie do udziału w postępowaniu. Decyzja o stwierdzeniu nieważności późniejsza niż postępowanie nie przywraca automatycznie wszystkich skutków utraty bytu prawnego, a roszczenie ogranicza się do odszkodowania pieniężnego, jeśli uregulowanie stanu prawnego nieruchomości jest możliwe.Stan faktyczny
Stowarzyszenie „O.” złożyło skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnymi postanowieniami Sądu Rejonowego i Sądu Wojewódzkiego w sprawie o zniesienie współwłasności. Stowarzyszenie twierdziło, że nie brało udziału w postępowaniu. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając brak podstaw do jej uwzględnienia. Stowarzyszenie wniosło zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżącego i zasądził od niego na rzecz E.W. kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 86/15 POSTANOWIENIE Dnia 27 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "O." w W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 1984 r., II Cr 1532/83 w sprawie z wniosku Miasta Stołecznego Warszawy przy uczestnictwie J. M., J. K., E. D. i E. W. o zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 listopada 2015 r., zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt V Ca 2672/14, oddala zażalenie i zasądza od skarżącego na rzecz E.W. kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE
2 Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia „O.” w W. o wznowienie postępowania. W zażaleniu skarżący, zarzucając naruszenie art. 233 § 1, 328 § 2, 524 § 2 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarżący w skardze domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnymi postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 23 czerwca 1983 r. oraz Sądu Wojewódzkiego z dnia 24 kwietnia 1984 r., wskazując jako podstawę art. 401 pkt 2 k.p.c. Skarżący uzasadniając skargę, stwierdził, że nie brał udziału w postępowaniu. Trafnie Sąd Okręgowy uznał, że brak podstaw do przyjęcia, że mamy do czynienia z przesłanką wznowienia określoną w art. 401 pkt 2 k.p.c. Z art. 524 § 2 k.p.c. wynika, że zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania. Skarżący na mocy prawomocnej decyzji z dnia 5 grudnia 1951 r., w czasie gdy toczyło się postępowanie zakończone wskazanymi wyżej postanowieniem, prawnie nie istniał, gdyż Stowarzyszenie „O.” zostało zlikwidowane. Brak było wobec tego podstaw, aby można było uznać go za zainteresowanego i wezwać do udziału w toczącym się postępowaniu. Z decyzji o stwierdzeniu nieważności z dnia 5 grudnia 1951 r. nie wynika, wbrew odmiennej opinii wyrażonej w zażaleniu, że przywróciła ona wszystkie skutki związane z utratą bytu prawnego przez skarżące towarzystwo. Decyzja tak może być podstawą do żądania przywrócenia stanu poprzedniego, ale tylko wtedy gdy jest to możliwe lub nie jest nadmiernie utrudnione. Mając na uwadze, że w czasie gdy skarżący prawnie nie istniał uregulowany został stan prawny nieruchomości, która była przedmiotem procesu o zniesienie współwłasności, roszczenie o odszkodowanie skarżącego ogranicza się do żądania odszkodowania pieniężnego. Brak więc podstaw do uznania, że zachodzi sytuacja opisana w art. 401 pkt 2 k.p.c. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
3
Powiązane orzeczenia
- IV CZ 23/17 2017-05-30Czy pozbawienie możności działania zainteresowanego w postępowaniu nieprocesowym, wynikające z naruszenia przepisów prawa przez uczestników postępowania (a nie tylko przez sąd), może stanowić podstawę wznowienia postępow…
- I CZ 32/18 2018-03-23Czy zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania nieprocesowego, może skutecznie wnieść skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 524 § 2 k.p.c., powołując się na naruszenie jego praw przez prawomocne…
- I CZ 83/18 2018-09-28Czy pozbawienie strony możności działania po uprawomocnieniu się wyroku może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c.?
- V CZ 119/05 2005-10-26Czy pozbawienie strony możności działania w postępowaniu cywilnym, które ustało przed uprawomocnieniem się wyroku, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 2 k.p.c.?
- III CZ 54/10 2010-11-25Czy pozbawienie strony możności działania na skutek naruszenia przepisów prawa, jako podstawa wznowienia postępowania cywilnego, wymaga wykazania związku przyczynowego między naruszeniem a pozbawieniem możności działania…
Powołane przepisy
art. 233 § 1art. 401 pkt 2 KPCart. 524 § 2 KPCart. 39814 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 1§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy