I CZ 98/82
PostanowienieIzba Cywilna1982-11-29
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie umowne o poddaniu sporów sądowi właściwemu dla siedziby jednostki macierzystej strony pozwanej wyłącza właściwość ogólną lub przemienną sądu właściwego dla miejsca wykonywania umowy agencyjnej?Ratio decidendi
Strony mogą umownie określić sąd wyłącznie właściwy do rozpoznania sporów wynikających z oznaczonego stosunku prawnego, nawet jeśli nie jest to sąd właściwy według ustawy. Tak określona właściwość wyłączna eliminuje każdą inną właściwość, w tym właściwość ogólną czy przemienną. W przypadku sporu wynikającego z umowy agencyjnej, postanowienie umowne wskazujące sąd właściwy dla siedziby jednostki macierzystej strony pozwanej jako wyłączny sąd rozstrzygający spory jest skuteczne i wyłącza inne podstawy jurysdykcji.Stan faktyczny
Powódka dochodziła od pozwanego zapłaty należności pieniężnej z funduszu zabezpieczenia w związku z rozwiązaniem umowy agencyjnej. Powódka wskazała Sąd Wojewódzki w B. jako właściwy do rozpoznania sprawy. Sąd Wojewódzki w B. uznał się niewłaściwym, powołując się na postanowienie umowy agencyjnej, zgodnie z którym spory rozstrzygać miały sądy właściwe dla siedziby jednostki macierzystej pozwanego, czyli Sąd Wojewódzki w W. Powódka wniosła zażalenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki, utrzymując w mocy postanowienie sądu pierwszej instancji o przekazaniu sprawy do właściwości Sądu Wojewódzkiego w W.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Gola (spraw.).Sędziowie SN: T. Miłkowski, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 1982 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa K. N. przeciwko Zakładowi Gastronomii i Handlu Detalicznego "H." w G. o należność pieniężną, na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 9 czerwca 1982 r., sygn. akt (…), postanawia:oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneW związku z rozwiązaniem łączącej strony umowy agencyjnej K. N. domagała się od pozwanego Zakładu Gastronomii i Handlu Detalicznego "H." w G. zapłaty kwoty 428.564 zł z tzw. funduszu zabezpieczenia. Powołując się na przepis art. 33 k.p.c., powódka wskazywała Sąd Wojewódzki w B. jako właściwy do rozpoznania sprawy.Postanowieniem z dnia 9 czerwca 1982 r. Sąd Wojewódzki w B. uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i przekazał ją Sądowi Wojewódzkiemu w W. Sąd Wojewódzki powołał się na postanowienie § 25 umowy stron z dnia 1 listopada 1978 r., według którego wszelkie spory pomiędzy stronami wynikłe na tle jej wykonania rozstrzygać mają sądy powszechne właściwe dla siedziby jednostki macierzystej. Skoro siedziba strony pozwanej mieści się w okręgu właściwości Sądu Wojewódzkiego w W., wyłącznie tenże Sąd powołany jest do rozpoznania sprawy niniejszej.W zażaleniu powódka domagała się uchylenia powyższego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w B. do rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według przepisu art. 46 § 1 k.p.c. strony mogą się umówić na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Tak oznaczony sąd będzie wówczas - jeśli strony nie postanowiły inaczej - sądem wyłącznie właściwym do rozpoznania sprawy. Tak określona swoboda dyspozycyjna stron nie może jednak zmieniać właściwości wyłącznej (art. 46 § 2 k.p.c.).Sąd Wojewódzki dostrzegł trafnie, że strony postanowiły w § 25 umowy z dnia 1 listopada 1978 r. poddać wszelkie spory mogące wyniknąć z tejże umowy sądom powszechnym właściwym dla siedziby jednostki macierzystej. Siedzibą strony pozwanej (jednostki macierzystej) jest G., położona w okręgu właściwości Sądu Wojewódzkiego w W.Określona przez strony w umowie właściwość wyłączna sądów dla rozpoznawania ich spraw oznacza, że właściwość w ten sposób określona eliminuje każdą inną właściwość, a więc także ewentualną właściwość ogólną czy przemienną. Nie mogło zatem mieć znaczenia to, iż roszczenie powódki pozostawało w związku z jej działalnością agenta wykonywaną na terenie B. ani to, iż przed Sądem Wojewódzkim w B. toczył się spór wytoczony przeciwko K. N. przez stronę pozwaną w sprawie niniejszej (…).Gdy zatem brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia Sąd Najwyższy z mocy art. 387 w zw. z art. 397 k.p.c. postanowił jak wyżej.
Powiązane orzeczenia
- 1 CR 837/61 1962-07-02Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i rozpoznał wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia zarzuty powoda, w szczególności dotyczące opinii biegłego i podstawy rozwiązania umowy?
- II CZ 77/81 1981-09-06Czy umowne postanowienie o właściwości sądu, które odnosi się do sądu rejonowego, może być interpretowane jako wskazanie sądu wojewódzkiego właściwego według tego samego kryterium, gdy wartość przedmiotu sporu przekracza…
- III CK 307/05 2005-12-09Czy umowa agencyjna zawarta na piśmie może być skutecznie rozwiązana przez czynności konkludentne, jeśli nie zachowano formy pisemnej, a oświadczenie woli złożyły osoby upoważnione do reprezentacji spółki?
- III CSK 337/06 2007-02-22Czy sąd drugiej instancji, oddalając apelację pozwanych od wyroku zasądzającego od nich zapłatę za niedobory w powierzonym mieniu, prawidłowo rozpoznał sprawę, nie wychodząc poza granice zaskarżenia i prawidłowo oceniają…
- IV PR 4/86 1986-01-30Czy sąd może uznać umowę agencyjną za sprzeczną z prawem lub zasadami współżycia społecznego z powodu rażąco wadliwej kalkulacji finansowej, która nie uwzględnia odpowiedniego zysku dla przedsiębiorstwa i dochodu dla age…
Powołane przepisy
art. 33 KPCart. 46 § 1 KPCart. 46 § 2 KPCart. 387art. 397 KPC§ 25§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.