I PKN 666/01

Postanowienie z dnia 11 lutego 2002 r. I PKN 666/01 Burmistrz działający w imieniu gminy jako organu założycielskiego szkoły (art. 91d pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, jed-nolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.) może samodzielnie usta-nowić pełnomocnika procesowego występującego w sprawie dotyczącej rosz-czenia wywiedzionego z art. 22 ust. 1 tej ustawy. Sędzia Sądu Najwyższego Teresa Flemming-Kulesza Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2002 r. sprawy z powództwa Krystyny S. przeciwko Szkole Podstawowej [...] w K. i Gminie K. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki i pozwanej Szkoły Podstawowej [...] w K. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 16 maja 2001 r. [...] o d r z u c i ł kasację strony pozwanej, o d m ó w i ł przyjęcia do rozpoznania kasacji powódki. U z a s a d n i e n i e Krystyna S., po ostatecznym sprecyzowaniu żądań, domagała się - pozywając Szkołę Podstawową [...] w K. i Gminę K. - uznania za nieuzasadnione wypowiedze-nia warunków pracy i płacy z 25 maja 2000 r., zobowiązania Gminy do uzupełnienia jej zatrudnienia do wymiaru pełnego etatu oraz uznania za bezskuteczne wypowie-dzenia z 13 czerwca 2000 r., a także zasądzenia wynagrodzenia za czas pozosta-wania bez pracy. Pozwani - Szkoła Podstawowa [...] w K. i Gmina K. - wnieśli o oddalenie po-wództwa. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kłobucku wyrokiem z dnia 27 października 2000 r. przywrócił powódkę do pracy w pozwanej Szkole Podstawowej na stanowisku nau-czyciela w wymiarze ½ obowiązującego wymiaru zajęć z wynagrodzeniem propor- 2 cjonalnym do czasu pracy (pkt 1), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2 ), oddalił powództwo w stosunku do Gminy K. (pkt 3 ) i orzekł o kosztach procesu (pkt 4). Powódka wniosła apelację od tego wyroku „w części odnośnie pkt 1 wyroku - tj. nie przywrócenia do pracy w wymiarze łącznie 1-go etatu”, „w całości odnośnie pkt 2 - tj. oddalenia powództwa w pozostałym zakresie ½ etatu” oraz „w całości odnośnie pkt 3 - tj. oddalenia powództwa w stosunku do Gminy K.”. We wnioskach apelacji domagała się zmiany zaskarżonego wyroku „w ten sposób, że Sąd wyrokiem zobo-wiązuje pozwanego ad. 2, tj. Gminę K. do wydania odpowiednich decyzji nakazują-cych dyrektorom podległych szkół, a zwłaszcza Szkole Podstawowej [...] i Gimna-zjum w K. uzupełnienie mojego zatrudnienia do pełnego etatu” albo „uznania oświad-czenia pracodawcy z dnia 25.05.00, tj. Szkoły Podstawowej [...] (pozwanego ad.1), zatytułowanego, wypowiedzenie warunków umowy o pracę za bezskuteczne i przy-wrócenie mnie do pracy na pełny etat w Szkole Podstawowej [...] w K.”. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie zmie-nił zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 2 w ten sposób, że przywrócił Krystynę S. do pracy w pozwanej Szkole na poprzednich warunkach na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy, oddalił apelację powódki w pozostałym zakresie w stosunku do pozwanej Gminy K., orzekł o kosztach procesu i odrzucił apelację w za-kresie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Sąd drugiej instancji uznał, że wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy było niedopuszczalne w stosunku do mianowanego nauczyciela i nie mogło ono - wbrew odmiennemu poglądowi Sądu Rejonowego - być potraktowane jako oferta zatrudnienia w „ograniczonym czasie pracy” (ograniczenia wymiaru zatrudnie-nia). Z tego względu uzasadniona była zmiana wyroku w części orzekającej o przy-wróceniu do pracy. Oddalenie apelacji w stosunku do Gminy K. Sąd Okręgowy uza-sadnił tym, że w jego ocenie to szkoła, a nie gmina jest pracodawcą nauczycieli, a ponadto możliwość nałożenia przez organ prowadzący szkołę obowiązku podjęcia przez nauczyciela pracy w innej szkole w celu uzupełnienia tygodniowego wymiaru zajęć dydaktycznych nie stwarza roszczenia po stronie nauczyciela. Organ prowa-dzący nie ma też obowiązku zatrudnienia nauczyciela likwidowanej szkoły w innej placówce oświatowej jemu podległej. Kasacje od tego wyroku wniosły obie strony. 3 Kasacja strony pozwanej opiera się na podstawie naruszenia prawa material-nego - art. 91 Karty Nauczyciela w związku z art. 45 § 2 Kodeksu pracy oraz art. 22 Karty Nauczyciela w związku z art. 22 ust. 2 Karty i zawiera wniosek o uchylenie za-skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o jego zmianę i „utrzymanie w mocy wyroku Sądu I Instancji”. Kasacja nie zawiera przed-stawienia okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie. Obowiązek przedstawienia tych okoliczności wynika z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że warunki, jakim ma odpowiadać kasacja określone w paragrafie 1 art. 3933 k.p.c., w przeciwieństwie do tych, o których traktuje paragraf 2, mają naturę elementów konstrukcyjnych tego szczególnego środka zaskarżenia. Brak którego-kolwiek z tych elementów skutkuje uznaniem niedopuszczalności kasacji, bez wzy-wania wnoszącego kasację do jej uzupełnienia (por. np. postanowienie Sądu Naj-wyższego z dnia 9 listopada 2000 r. II CKN 1385/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 51). Ka-sacja strony pozwanej, jako niedopuszczalna, podlegała więc odrzuceniu na podsta-wie art. 3937 § 2 w związku z art. 3935 k.p.c. Natomiast kasacja powódki zaskarżająca wyrok w części oddalającej apelację wobec pozwanej Gminy K. i odrzucającej apelację „o zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy” powołuje się na obie podstawy. W zakresie podstawy z art. 3931 pkt 2 zarzuca się w niej naruszenie art. 328 § 2 k.p.c., art. 233 §1 k.p.c. oraz art. 4771 § 1 i § 11 k.p.c. w związku z art. 477 k.p.c., które to uchybienia „mogły mieć wpływ na ostateczny wynik postępowania”. Podniesiono też zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, „a zwłaszcza” art. 18 ust. 1 i 4 , art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 1 i 2 Karty Nau-czyciela w związku z art. 8 k.p., art. 231 k.p. w związku z art. 91c Karty Nauczyciela i art. 5 k.p. w związku z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela oraz art. 32 ustawy o związ-kach zawodowych w związku z art. 38 i art. 232 k.p. W uzasadnieniu kasacji podniesiono, że w sprawie zachodzi nieważność po-stępowania, ponieważ pełnomocnicy pozwanych byli nienależycie umocowani i usta-nowieni niezgodnie z art. 87 § 2 k.p.c., oraz że przewodniczący składu orzekającego w Sądzie Okręgowym zamieszkuje w K., a jego żona pracuje w jednej ze szkół na terenie pozwanej Gminy, zatem „istnieć może domniemanie braku bezstronności sę-dziego wobec pozwanej Gminy”. Powołano się też na rozbieżności w orzecznictwie sądów, wskazując na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturach II SA 3057/00 i II SA 2993/00 oraz uchwałę Sądu Najwyższego III ZP 15/00, w których 4 rzekomo uznano gminę za pracodawcę nauczycieli. Sąd Najwyższy uznał kasację powódki za dopuszczalną, gdyż aczkolwiek Sąd Okręgowy uwzględnił jeden z dwóch alternatywnych wniosków apelacji, to zaskarżony wyrok zawiera oddalenie apelacji w stosunku do pozwanej Gminy, istnieje zatem substrat zaskarżenia. Kasacja zawiera też przedstawienie okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, chociaż nie w wy-dzielonej jej części. Kasacja powódki nie powinna być jednakże przyjęta do rozpoznania. Podnoszona w kasacji rzekoma rozbieżność orzecznictwa nie może mieć w tej sprawie żadnego znaczenia, gdyż roszczenie powódki skierowane przeciwko Gminie K. nie było wyprowadzone z jej obowiązków jako pracodawcy, lecz z obowiązków organu prowadzącego szkołę. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że powódka do-magała się od Gminy zapewnienia jej uzupełnienia w innej szkole liczby godzin pracy do uzyskania pełnego (obowiązkowego) wymiaru zajęć (art. 22 ust. 1 Karty Nauczy-ciela). Takie roszczenie było przedmiotem rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji i nie mogło ulec później rozszerzeniu ani powiększeniu o nowe żądania (art. 383 k.p.c.). Wskazywana rzekoma rozbieżność orzecznictwa nie dotyczyła istotnych przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia, chociaż Sąd Okręgowy wypowiedział się w uzasadnieniu na ten temat. Niezależnie od tych stwierdzeń, z orzeczeń których sy-gnatury wskazano w kasacji nie wypływa (w ocenie Sądu Najwyższego) pogląd przy-dający gminom przymiot pracodawcy nauczycieli. Nie zachodzi też zarzucana nieważność postępowania. Zarzuty odnoszące się do wątpliwości co do bezstronności sędziego, abstrahując od ich oceny, w żadnym razie nie odpowiadają przesłankom wyłączenia sędziego z mocy prawa wymienio-nym w art. 48 k.p.c., a tylko udział w składzie sądu sędziego wyłączonego z mocy ustawy skutkuje nieważnością postępowania. Bezpodstawnie zarzuca się też niena-leżyte umocowanie pełnomocnika pozwanych, którym był ten sam radca prawny. Gmina ustanowiła pełnomocnika działając przez burmistrza i jego zastępcę [...]. Ustanowienie przez samego burmistrza pełnomocnika działającego w imieniu Gminy na pierwszej rozprawie w Sądzie Rejonowym nie świadczy o jego nienależytym umo-cowaniu, wbrew sugestiom kasacji. Burmistrz w imieniu Gminy samodzielnie spra-wuje funkcje organu założycielskiego przewidziane w art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela (co wynika z art. 91 d pkt 3 Karty), a zatem mógł w jej imieniu w sporze dotyczącym tych kompetencji podejmować czynności procesowe. Dyrektor pozwanej Szkoły działając w jej imieniu udzielił pełnomocnictwa temu samemu radcy prawnemu (po 5 zawarciu z nim umowy zlecenia), co jest zgodne z art. 87 § 1 k.p.c. Radca prawny nie działał na podstawie art. 87 § 2 k.p.c., a więc niezrozumiały jest zarzut kasacji odnoszący się do tego przepisu. Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że nieważ-ność postępowania uniemożliwia odmowę przyjęcia kasacji tylko wówczas gdy za-chodzi w postępowaniu drugoinstancyjnym. W tej sytuacji Sąd Najwyższy uznał, że kasacja powódki nie powinna zostać przyjęta do rozpoznania (art. 393 k.p.c.). ========================================