I PR 129/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: M. Krzyżanowska (sprawozdawca), J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Sabiny S. przeciwko Spółdzielni Pracy Budowlanej im. Gen. Świerczewskiego w W. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 29.XII.1971 r.,uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie w sprawie.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się uchylenia uchwały walnego zgromadzenia, która zatwierdziła decyzję rady spółdzielni o wykluczeniu powódki ze spółdzielni.Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 5.XII.1970 r. uwzględnił żądanie pozwu. W związku z rewizją pozwanej Spółdzielni Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 27.V.1971 r. uchylił orzeczenie Sądu Wojewódzkiego i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 29.XII.1971 r. powództwo oddalił.Wyrok ten zaskarżył pełnomocnik powódki. Po wniesieniu rewizji powódka w piśmie procesowym z dnia 30.VI.1972 r., skierowanym do Sądu Najwyższego, domagała się umorzenia postępowania w obu instancjach, że sprawa stała się dla niej bezprzedmiotowa i że "wyrządzoną jej krzywdę przez Spółdzielnię musi przeboleć". Również pełnomocnik powódki w piśmie procesowym z dnia 8.VII.1972 r., nawiązując do pisma powódki, cofnął pozew, zrzekł się roszczenia i wniósł o umorzenie postępowania w obu instancjach.Uzasadnienie prawneW związku z cofnięciem pozwu oraz zrzeczeniem się roszczenia przez powódkę w postępowaniu rewizyjnym Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 461 § 3 k.p.c. sąd uzna cofnięcie pozwu lub zrzeczenie się roszczenia za niedopuszczalne, jeśli treść tych czynności procesowych jest niezgodna z prawem, zasadami współżycia społecznego lub też narusza słuszny interes pracownika. W myśl art. 393 § 1 k.p.c. cytowany przepis ma zastosowanie w postępowaniu rewizyjnym. W ten sposób przepisy kodeksu postępowania cywilnego przyznają sądowi pierwszej instancji, jak również sądowi rewizyjnemu prawo kontroli czynności dyspozycyjnych pracownika podejmowanych w procesie, kierując się w tym względzie koniecznością ochrony uprawnień pracowniczych. Z punktu widzenia skuteczności oświadczenia procesowego pracownika w przedmiocie cofnięcia pozwu, cofnięcia rewizji, jak również zrzeczenia się roszczenia istotne znaczenie ma ocena, czy wspomniane oświadczenie procesowe nie jest sprzeczne z interesem pracownika. Z tego też punktu widzenia powinno być rozważone oświadczenie powódki, dotyczące cofnięcia przez nią pozwu oraz rewizji, jak również zrzeczenia się roszczenia, tym bardziej że powódka w piśmie procesowym skierowanym do Sądu Najwyższego dała wyraz swemu przekonaniu o krzywdzie, jaka miała ją spotkać ze strony pozwanej Spółdzielni.Mając na uwadze, że żądanie powódki nie zostało uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji, co stało się przyczyną wniesienia przez powódkę skargi rewizyjnej, ocena skuteczności procesowej oświadczenia powódki w zakresie zrzeczenia się roszczenia musi być poprzedzona rozważeniem zasadności podniesionych przez powódkę zarzutów rewizyjnych. Jeśliby bowiem okazały się one - po przeanalizowaniu - o tyle zasadne, że mogłyby doprowadzić przynajmniej do częściowego ich uwzględnienia oraz w konsekwencji do uchylenia lub zmiany choćby części orzeczenia Sądu pierwszej instancji, to w takiej sytuacji oświadczenie pracownika, dotyczące zrzeczenia się przez niego całości roszczenia, należałoby uznać za szkodzące jego prawom. W dalszej więc konsekwencji sąd - w ramach sprawowanej kontroli nad czynnościami dyspozycyjnymi stron w procesie - musiałby uznać wspomniane oświadczenie procesowe za niedopuszczalne, jako szkodzące prawom pracownika. Natomiast jeśliby analiza zarzutów rewizyjnych doprowadziła sąd do uznania ich bezpodstawności oraz trafności orzeczenia sądu pierwszej instancji, oddalającego żądanie pracownika, to wówczas interes pracownika nie stałby na przeszkodzie zaakceptowaniu przez sąd jego oświadczenia procesowego w przedmiocie zrzeczenia się roszczenia i umorzeniu postępowania w sprawie, choćby nawet pracownik, składając to oświadczenie, miał subiektywne przekonanie, że został skrzywdzony przez zakład pracy. Takie bowiem przekonanie pracownika byłoby podyktowane jego subiektywnym nastawieniem, nie znajdującym potwierdzenia w obiektywnym stanie rzeczy.W tych warunkach prawidłowa wykładnia przepisu art. 461 § 3 w związku z art. 393 § 1 k.p.c. upoważnia do przyjęcia wniosku, że merytoryczna bezpodstawność zarzutów rewizyjnych, prowadząca do oddalenia rewizji, uprawnia sąd rewizyjny do uznania skuteczności oświadczenia procesowego pracownika w przedmiocie cofnięcia rewizji i zrzeczenia się roszczenia, choćby nawet w subiektywnym przekonaniu pracownika został on skrzywdzony przez zakład pracy, a rewizję cofnął nie dlatego, że uznał zarzuty jej za bezpodstawne, lecz tylko dlatego, aby uniknąć dalszego prowadzenia procesu. Zgodnie z art. 203 § 3 w związku z art. 393 k.p.c. sąd rewizyjny może w takiej sytuacji na posiedzeniu niejawnym uchylić zaskarżony wyrok i umorzyć postępowanie w sprawie, jeśli pismo procesowe w przedmiocie zrzeczenia się roszczenia wniesione zostało przed wyznaczeniem rozprawy rewizyjnej.Przechodząc po tych uwagach natury ogólnej do merytorycznej oceny zarzutów powódki podniesionych w rewizji, stwierdzić trzeba ich całkowitą bezpodstawność z następujących względów:Przyczyną wykluczenia powódki ze spółdzielni było ciężkie naruszenie przez nią podstawowych obowiązków pracowniczych, a - jak słusznie podniósł Sąd Wojewódzki - zarzuty stawiane powódce zostały potwierdzone w toku postępowania. Skarżąca zarzutów tych skutecznie nie podważyła w rewizji. W szczególności już w poprzednim wyroku z dnia 27.V.1971 r. I PR 120/71 wiążąco wyjaśnił Sąd Najwyższy, że tylko szczególne okoliczności mogą upoważniać pracownika do żądania, aby otrzymywał polecenia na piśmie, i że w konkretnej sytuacji takie szczególne okoliczności nie miały miejsca, w związku z czym żądanie powódki w zakresie otrzymywania poleceń na piśmie było niczym nie usprawiedliwione i prowadziło tylko do zdezorganizowania pracy.Powódka w dniu 10.III.1970 r., przejmując dział obrotu materiałowego od poprzednika, świadka K., sporządziła protokół zdawczo-odbiorczy i przedstawiła go głównemu księgowemu, który nie uznał tego protokołu za dokument przyjęcia, zatrzymując jednocześnie czwartą stronę tego protokołu z podpisami powódki oraz świadka K. W poprzednim wyroku Sąd Najwyższy podkreślił, że odmowa przyjęcia przez głównego księgowego wspomnianego protokołu była uzasadniona. Ponieważ powódka odmawiała wykonywania pracy do czasu zwrotu przez głównego księgowego zatrzymanej kartki protokołu, zarząd Spółdzielni zlecił specjalnej komisji sporządzenie protokołu przejęcia, co nastąpiło w dniu 13.III.1970 r. Powódka odmówiła podpisania tego protokołu, jakkolwiek Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że protokół z dnia 13.III.1970 r. stanowił wystarczającą podstawę do przejęcia przez powódkę dowodów obrotu materiałowego i że powódka mogła ten protokół podpisać, wnosząc jedynie przy podpisaniu swoje uwagi co do stanu zaległości w księgowaniu dowodów magazynowych i co do braku wzoru podpisów osób uprawnionych do wystawiania i podpisywania dowodów magazynowych. W tych warunkach Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że brak było podstaw do odmowy przez powódkę podpisania protokołu z dnia 13.III.1970 r., natomiast zarzuty skarżącej prowadzą jedynie do niedopuszczalnej polemiki z oceną materiału dowodowego przyjętą przez sąd meriti.Powódka, po odmowie podpisania protokołu, nie przystąpiła do wykonywania zleconych jej przez głównego księgowego prac, tj. do zakładania kartoteki ilościowo-wartościowej na rok 1970, mimo że mogła tę czynność wykonać.Sąd Wojewódzki zatem trafnie uznał, że powódka w sposób ciężki naruszyła obowiązki pracownicze, co uzasadniało wykluczenie jej ze Spółdzielni, skarżąca zaś nie podważyła skutecznie tego stanowiska.W tym stanie rzeczy cofnięcie przez powódkę rewizji oraz żądanie umorzenia postępowania w sprawie nie narusza przepisu art. 461 § 3 w związku z art. 393 § 1 k.p.c., wobec czego Sąd Najwyższy na podstawie art. 203 § 3 i art. 393 k.p.c. orzekł jak w sentencji, nie obciążając stosownie do art. 102 k.p.c. powódki kosztami procesu.