I PR 141/90

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Fabryki Maszyn Budowlanych "Bumar-Hydroma" w S. przeciwko Władysławowi D. o zwrot pobranego wynagrodzenia za projekt wynalazczy na skutek rewizji powodowej fabryki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 25 sierpnia 1989 r. oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 1.513.353 zł wraz z odsetkami, kosztami sądowymi i kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 50.000 zł z tytułu niesłusznie wypłaconego wynagrodzenia za projekt wynalazczy, który nie został zastosowany w produkcji. Urząd Patentowy decyzją z dnia 8 września 1988 r. ustalił, że wynalazek pracowniczy, na który udzielony został powodowej fabryce patent, nie był w niej stosowany.Sąd Wojewódzki wyrokiem z 25 sierpnia 1989 r. powództwo oddalił. W uzasadnieniu wskazując na to, że powództwo było oparte na art. 107 prawa wynalazczego, który stanowi, że kwoty wypłacone z tytułu wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy nie podlegają zwrotowi, chyba że wypłata wynagrodzenia nastąpiła na rzecz osoby działającej w złej wierze albo w wyniku czynu karalnego. Powód nie przytoczył dowodów wskazujących na złą wiarę pozwanego, bo wypłata nastąpiła na podstawie decyzji dyrektora do spraw ekonomicznych, nie było w wyliczeniu nieprawidłowości ani nie stwierdzono przy tym czynu karalnego. Decyzja Urzędu Patentowego dotyczy tylko tego, że produkcja seryjna nie jest objęta patentem, a nie rozstrzyga o stosowaniu wynalazku i o należnym z tego tytułu wynagrodzeniu.W rewizji od powyższego wyroku powód wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zasądzenia kwoty określonej w pozwie. Wyrokowi rewizja zarzuca błędną ocenę dowodów oraz naruszenie art. 107 i 108 ustawy o wynalazczości. Sąd błędnie ustalił, że czym innym jest projekt racjonalizatorski oraz wynalazek, na który udzielony został patent, co spowodowane było błędem organów fabryki, a błąd ten naprawiła decyzja Urzędu Patentowego z 2 lutego 1989 r. Pozwany zaś jako konstruktor specjalizujący się w konstrukcji pomp wiedział, a przynajmniej powinien wiedzieć, że w fabryce są produkowane inne rodzaje pomp niż objęte wnioskiem racjonalizatorskim i patentem. Ponadto w piśmie procesowym z 25 września 1990 r. powodowa fabryka podtrzymała zarzuty rewizji i powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1989 r. I PR 294/89, którym orzeczono, że pozwanemu nie przysługuje wynagrodzenie za projekt racjonalizatorski i wynalazek.Wyrokiem tym Sąd Najwyższy, na skutek rewizji Władysława D. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie, uchylił zaskarżony wyrok w zakresie dotyczącym wynagrodzenia za stosowanie projektu racjonalizatorskiego oraz orzeczenie o kosztach postępowania i sprawę w tym zakresie przekazał temuż sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy uznał, że trafnie Sąd Wojewódzki stwierdził, iż Władysławowi D. nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu stosowania wynalazku, bo prawomocnie stwierdziła to Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym, że pozwana fabryka nie stosuje wynalazku powoda. Sąd Wojewódzki jednakże nie ustalił, czy strona pozwana stosuje projekt racjonalizatorski powoda i czy z tego tytułu powodowi przysługuje wynagrodzenie, bo powód wykazał, że rozwiązanie wynalazku nie jest tożsame z projektem racjonalizatorskim. Z oświadczeń pozwanego nie wynika, ażeby projekt uznał za racjonalizatorski i przyjął go do stosowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do przepisów ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Tekst jednolity: Dz. U. z 1984 r. Nr 33, poz. 177 z późn. zm.) ustalenie prawa do wynagrodzenia za pracowniczy wynalazek lub projekt racjonalizatorski zależy od jego zastosowania w zakładzie pracy oraz od efektów ekonomicznych przynoszonych przez nowe rozwiązanie techniczne. Stanowi o tym przepis art. 98 ust. 2 powołanej ustawy. W przypadku żądania zwrotu kwot wypłaconych tytułem wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy, zupełnie inne elementy kształtują sytuację prawną autora takiego projektu. W myśl art. 107 ust. 1 ustawy o wynalazczości kwoty wypłacone z tytułu pracowniczego projektu wynalazczego nie podlegają zwrotowi. Od tej zasady przepis art. 107 ust. 2 wprowadza wyjątek, albowiem wspomniane kwoty podlegają zwrotowi wtedy, gdy wypłacono je osobie działającej w złej wierze albo w wyniku czynu karalnego. W rozstrzygniętej sprawie nie było żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na czyn karalny, a więc tę przesłankę od razu można w pełni wyeliminować. Z całego materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, ażeby pozwany działał w złej wierze, nie ma żadnego dowodu, który by na to wskazywał. Nie wnikając wobec tego w to, czy był zastosowany pracowniczy projekt wynalazczy w powodowej fabryce, co jest obojętne dla stosowania przepisu art. 107 ustawy o wynalazczości, stwierdzić trzeba, że nie zostały spełnione przesłanki przepisu art. 107 ust. 2 tejże ustawy. Tym samym żądanie zwrotu kwot wypłaconych jako wynagrodzenia za projekt wynalazczy nie ma podstaw prawnych.Z powyższych względów na podstawie art. 387 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.