I PR 191/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Berutowicz, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Juliana B. i 45 innych wnioskodawców przeciwko Kombinatowi Budownictwa Komunalnego w R. - obecnie Kombinatowi Budownictwa Komunalnego w K. o wypłatę premii regulaminowej na skutek odwołania wnioskodawców od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 21 września 1976 r.1) umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do Tadeusza M. i 25 innych wnioskodawców;2) oddalił odwołanie pozostałych wnioskodawców.Uzasadnienie faktyczneSąd, uwzględniając jedynie częściowo roszczenie wnioskodawców, tak uzasadnił swoje orzeczenie:Niesporne jest, że wnioskodawcy dochodzą premii za rok 1975, należnej pracownikom zajmującym stanowiska kierownicze i inne stanowiska, a obliczonej od zysku netto, stosownie do postanowień uchwały nr 298 Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1972 r. (jedn. tekst: M.P. z 1975 r. Nr 23, poz. 151). Stroną biernie legitymowaną w tym postępowaniu jest Kombinat Budownictwa Komunalnego w R., jako następca prawny Zjednoczenia Budownictwa Komunalnego w R., któremu podlegał zakład pracy zatrudniający wnioskodawców.Zgodnie z przepisami wyżej powołanej uchwały oraz regulaminu premiowania uruchomienie funduszu premiowego dla pracowników na stanowiskach kierowniczych i innych samodzielnych jest uzależnione od osiągnięcia planowanego zysku i nieprzekroczenia funduszu płac. W sprawie jest poza sporem, że przedsiębiorstwo zatrudniające wnioskodawców miało do osiągnięcia zaplanowany zysk w kwocie 7.730.000 zł, a osiągnęło jedynie 3.569.000 zł i że przekroczyło fundusz płac. Nieosiągnięcie planowanego zysku nastąpiło z przyczyn od wnioskodawców niezależnych. W takim przypadku dyrektor zjednoczenia może nie stosować sankcji w postaci obniżenia premii (§ 8 regulaminu premiowania pracowników umysłowych KPPMB w Jaśle).Decyzja dyrektora w tym przedmiocie ma charakter administracyjny i dlatego organy rozstrzygające spory ze stosunku pracy nie są władne w drodze orzeczeń zastępować takich decyzji.Częściowe uwzględnienie powództwa nastąpiło na skutek uznania przez KBK w R. roszczeń wnioskodawców. Pozostała bowiem jeszcze kwota 1.028 zł, jako reszta funduszu premiowego za rok 1975 . W pozostałej zaś części wniosek został oddalony.Od tego wyroku wnioskodawcy złożyli odwołanie, wnosząc o jego uchylenie w części oddalającej wniosek i o przekazanie sprawy w tym zakresie Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania. Odwołanie zostało oparte na zarzutach naruszenia prawa materialnego, sprzeczności ustaleń z treścią zebranych dowodów oraz innych istotnych uchybień procesowych.W piśmie złożonym jako załącznik do protokołu rozprawy przed Sądem Najwyższym pełnomocnik wnioskodawców wymienionych w ust. II wniosku cofnął żądanie, gdyż pracownicy ci otrzymali już należne im premie, które nie były uzależnione od osiągnięcia planowanego zysku przedsiębiorstwa. Wypłacenie premii tym pracownikom było konsekwencją decyzji Prezesa Rady Ministrów, który wyraził zgodę na uznanie za usprawiedliwione przekroczenia funduszu płac w 1975 r. przez byłe Zjednoczenie Budownictwa Komunalnego w R.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych został zaskarżony tylko w części oddalającej wniosek. Oświadczenie przeto pełnomocnika wnioskodawców wymienionych w ust. II wniosku należy rozumieć w ten sposób, że cofa on w ich imieniu odwołanie i zrzeka się dalszych roszczeń z tytułu premii za rok 1975. Wobec tego, że należne kwoty ta grupa wnioskodawców otrzymała, postępowanie - w odpowiedniej części - ulega umorzeniu (art. 393 § 2 k.p.c. w związku z art. 72 i 74 ustawy o sądach pracy i ubezpieczeń społecznych).W pozostałym zakresie odwołanie jest nieuzasadnione (art. 61 ustawy o s.p. i u.s.). Dotyczy to tych wnioskodawców, którzy mogą otrzymać premię pod warunkiem osiągnięcia planowanego zysku przedsiębiorstwa.Wbrew stanowisku wnioskodawców trafny jest pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, iż w świetle przepisów uchwały nr 298 Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1972 r. oraz § 8 regulaminu premiowania obowiązującego w zatrudniającym wnioskodawców zakładzie pracy do uprawnień dyrektora zjednoczenia należy decyzja o niestosowaniu sankcji w postaci obniżenia premii. Wymieniona uchwała nr 298 - w części dotyczącej premiowania pracowników zajmujących kierownicze i inne samodzielne stanowiska pracy wiąże zasady tworzenia i podziału funduszu premiowego z efektywnością zarządzania i gospodarowania oraz stymuluje wyniki ekonomiczno-finansowe przedsiębiorstwa. Ten fundusz jest uruchomiony pod warunkiem zrealizowania dyrektywnego wskaźnika planowanego zysku i nieprzekroczenia funduszu płac. Wypłata zaś premii i jej wysokość są uzależnione od oceny wkładu pracy w wykonanie zadań wyznaczonych przedsiębiorstwu lub jego poszczególnym komórkom organizacyjnym i od osiągnięcia wyników ekonomiczno-finansowych przedsiębiorstwa jako całości.Jednostka nadrzędna nad przedsiębiorstwem uprawniona jest do określania zarówno wskaźnika udziału funduszu premiowego w zysku, jak również wyznaczania zadań rzeczowych i związanych z wykonaniem tych zadań kwot premiowych, a także zmniejszania wypłat premii w razie niewykonania tych zadań przez przedsiębiorstwo. Decyzje w omawianym zakresie są podejmowane w ramach dyrektywnych uprawnień jednostki nadrzędnej.Dyrektor zjednoczenia może też podjąć decyzję niestosowania zmniejszeń premii w razie nieosiągnięcia przez przedsiębiorstwo planowanego zysku z przyczyn niezależnych od przedsiębiorstwa.Dopiero jednak podjęcie takiej decyzji usuwa przeszkodę do wypłacenia premii. W razie więc niespełnienia przez przedsiębiorstwo warunków uzasadniających wypłatę premii i braku decyzji jednostki nadrzędnej o niestosowaniu zmniejszenia premii pracownicy nie nabywają do niej prawa. Roszczenia ich więc z tego tytułu są pozbawione podstawy prawnej.Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.