I PR 440/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Sanetra.Sędziowie SN: A. Józefowicz (sprawozdawca), J. Kwaśniewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia Prywatnych Przedsiębiorstw Turystycznych w K. o wpis do rejestru na skutek rewizji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Jeleniej Górze z dnia 27 lipca 1990 r.Postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lipca 1990 r. Sąd Wojewódzki w Jeleniej Górze postanowił odmówić wpisu do rejestru członków zarządu, zgłoszonych do rejestru wnioskiem z dnia 4 lipca 1990 r.W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki stwierdził, że zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz. 104) czynności utworzenia stowarzyszenia na zebraniu założycielskim w dniu 10 kwietnia 1990 r. wykonało 18 osób, których lista i statut złożone zostały do wniosku o rejestrację. Stowarzyszenie zostało zarejestrowane postanowieniem tego sądu z dnia 29 maja 1990 r. jak również statut stowarzyszenia, w którym został określony m.in. sposób nabycia członkostwa. Na zebraniu w dniu 22 czerwca 1990 r. w obecności 23 osób (z protokołu nie wynika, ilu było członków założycieli) podjęto uchwały co do członkostwa w stowarzyszeniu sprzeczne ze statutem. Wybrany został zarząd, w skład którego weszły osoby nie spełniające wymagań przewidzianych w art. 15 ust. 2 statutu. Jeżeli walne zgromadzenie postanowiło zmienić statut, to przed wyborem zarządu należało zarejestrować zmiany statutu, a wówczas wybór byłby zgodny z postanowieniami statutu. Dokonano wyboru zarządu sprzecznie z postanowieniami obowiązującego statutu. W związku z tym taki zarząd nie może być zarejestrowany. Dlatego sąd odmówił jego wpisu do rejestru.Od powyższego postanowienia odwołał się Józef U., nazywając swój środek odwoławczy zażaleniem, które Sąd Wojewódzki właściwie potraktował jako rewizję. Jednakże nie sprecyzował w niej podstaw rewizyjnych, lecz zarzucił, że zaskarżone postanowienie narusza statut i nie odpowiada stanowi faktycznemu i prawnemu. Zdaniem skarżącego, uchwały podjęte na zebraniu w dniu 22 czerwca 1990 r. nie naruszają norm prawnych statutu. Przypisanie uprawnień przewidzianych w art. 9 ust. 2 statutu tylko założycielom stowarzyszenia rewidujący uważa za zbyt wąską formalnoprawną interpretację statutu, gdyż status członków nowo wybranego zarządu odpowiada wymaganiom, o których mowa w art. 8 ust. 2 statutu, i przysługują im uprawnienia przewidziane w art. 21 ust. 2 statutu. Powołanie przez sąd art. 15 ust. 2 statutu w sposób rażący narusza porządek prawny, a odmowa rejestracji zarządu opiera się na błędnych przesłankach formalnoprawnych, co wymaga uwzględnienia wniosku o ustanowienie kuratora celem rozstrzygnięcia członkostwa zarządu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z uzasadnienia rewizji wynika, że w istocie opiera się ona na dwu podstawach wymienionych w art. 368 pkt 1 i 3 k.p.c Skarżący nie wymienił w rewizji przepisów prawa materialnego, które - jego zdaniem - naruszył sąd orzekający, choć ogólnikowo twierdził, że sąd I instancji dokonał błędnej wykładni prawa oraz dopuścił się ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ze względu na przytoczoną podstawę faktyczną tych twierdzeń można dopatrywać się, że rewidującemu chodzi o przepisy art. 2 ust. 2, art. 18 ust. 1 pkt 5 i art. 21 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz. 104). Sprzeczności ustaleń skarżący dopatruje się w pominięciu protokołu nr 1 z zebrania Stowarzyszenia z dnia 22 czerwca 1990 r. w Karpaczu, którego kopię dołączono do akt sprawy.Określone w ten sposób zarzuty rewizji okazują się uzasadnione. Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, że z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że stowarzyszenie samodzielnie uchwala akty wewnętrzne dotyczące działalności, sposób nabywania członkostwa oraz prawa i obowiązki członków, a także zasady dotyczące zmian statutu. Zarząd ma obowiązek zawiadomienia sądu o zmianie statutu. Z dołączonego do akt protokołu nr 1 z dnia 22 czerwca 1990 r. wynika, że ogólne zebranie członków stowarzyszenia podjęto uchwałę o zmianie statutu. Dokonując ustaleń sąd orzekający pominął treść tego protokołu i nie rozważył, czy nastąpiła zmiana i czy właściwy organ stowarzyszenia podjął uchwałę o zmianie statutu, która ma moc prawną, pomimo, że nie została zarejestrowana. Uchwała zebrania ogólnego członków stowarzyszenia o zmianie statutu, podjęta zgodnie ze statutem, ma moc stanowiącą i charakter konstytutywny. Rejestracja zmian statutu ma tylko znaczenie deklaratywne, stwierdzające dokonanie przez właściwy organ statutowy czynności prawnej, podlegający rejestracji. Uchwała o zmianie statutu wywiera skutki prawne od chwili jej podjęcia, a nie od daty wpisania do rejestru. Dlatego wpis do rejestru zmiany statutu nie ma znaczenia prawotwórczego. Należało zatem spowodować uprzednią rejestrację zmian statutu, a następnie zbadać, czy wybór nowego zarządu stowarzyszenia nastąpił zgodnie ze statutem, i dopiero potem rozstrzygnąć wniosek o wpis do rejestru nowego składu zarządu.Sąd Wojewódzki nie ocenił z punktu widzenia przepisów prawa i statutu ważności uchwał podjętych na ogólnym zebraniu członków z dnia 22 czerwca 1990 r. W związku z tym postanowienie o odmowie wpisu do rejestru danych dotyczących składu zarządu bez oceny mocy podjętych uchwał na ogólnym zebraniu członków stowarzyszenia nie może być uznane za trafne i uzasadnione w świetle zebranego materiału dowodowego. W tej sytuacji należało uwzględnić rewizję i z mocy art. 388 § 1 k.p.c. przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w celu dokonania niezbędnych ustaleń na podstawie zebranego materiału dowodowego. Sąd rejestrowy powinien przy tym uwzględnić treść protokołu z zebrania ogólnego członków z dnia 22 czerwca 1990 r. i ocenić w świetle przepisów prawa o stowarzyszeniach ważność uchwał po ustaleniu, czy w zebraniu uczestniczyło quorum członków założycieli. Sąd Wojewódzki powinien także rozważyć, czy wybór zarządu nastąpił zgodnie z postanowieniami statutu, jeżeli uzna ważność uchwały zmieniającej statut, która także powinna być wpisana do rejestru. Dopiero po wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy, jak tego wymaga przepis art. 3 § 2 i art. 316 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., i dokonaniu prawidłowych ustaleń Sąd Wojewódzki będzie mógł rozstrzygnąć wniosek o wpis do rejestru stowarzyszeń.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.