I PR 451/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Tyszka, J. Dankowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii K. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń w W. o 162.000 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 17 maja 1966 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka Maria K. domagała się zasądzenia od pozwanego Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w W. 162.000 zł odszkodowania umownego w związku z wypadkiem przy pracy, jakiemu uległa w dniu 12.XI.1964 r. w Zakładach Radiowo-Telewizyjnych.Strona pozwana powództwa nie uznała, twierdząc, że u powódki, badanej przez lekarza zaufania dra A.S., nie stwierdzono żadnego inwalidztwa w związku z wypadkiem. Ponadto pozwany wyjaśnił, że suma ubezpieczenia na wypadek trwałego inwalidztwa wynosi najwyżej 40.000 złotych.Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powódki od pozwanego 8.000 zł z 8% od 19.XI.1965 r., a w pozostałej części powództwo oddalił.Według ustaleń wyroku, opartych na opinii biegłego dra S.B., powódka w związku z wypadkiem przy pracy w dniu 12.XI.1964 r. była przez 2 miesiące całkowicie niezdolna do pracy, od tego zaś czasu procent niezdolności do pracy wynosi 20%, a to ze względu na wytworzenie się nerwiaka II i III nerwu dłoniowego ręki prawej, który powoduje silne bóle ręki przy chwytaniu przedmiotów.Biegły dr F. konsultował się przy wydaniu opinii ze specjalistami - neurochirurgiem i chirurgiem ręki.Sąd Wojewódzki podzielił nie budzącą wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym opinię biegłego i na podstawie § 7 ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków przyznał powódce taki procent sumy całkowitego ubezpieczenia, w jakim powódka doznała trwałego inwalidztwa. Mając na uwadze, że górna granica ubezpieczenia wynosi 40.000 zł, Sąd zasądził dla powódki 20% tej sumy, tj. 8.000 zł, oddalając powództwo w pozostałej części.Wyrok ten zaskarżyła rewizją strona pozwana, wnosząc w konkluzji o zmianę wyroku i oddalenie w całości powództwa bądź też o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i powołania innego biegłego dla ustalenia procentu trwałego inwalidztwa na podstawie obowiązującej instrukcji lekarskiej PZU Nr 32/64 z 21.VII.1964 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Zarzuty skargi rewizyjnej sprowadzają się w istocie do dwóch twierdzeń. Po pierwsze "że przyjęty dla określenia wysokości należnej powódce sumy »procent niezdolności« do pracy jest czymś pojęciowo różnym od użytego w § 7 ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków określenia »procentu trwałego inwalidztwa«" oraz że w związku z tym ustalony przez biegłego B. stopień procentowej niezdolności do pracy nie może być właściwy dla określenia wysokości należnej powódce kwoty. Zasądzenie w tych warunkach na rzecz powódki kwoty 8.000 zł, zwłaszcza wobec stwierdzenia przez lekarza zaufania Zakładu, że wypadek nie spowodował zaburzeń czynnościowych u powódki, narusza - zdaniem skarżącego - § 7 cyt. ogólnych warunków.Zarzut tak sformułowany jest chybiony i nie może odnieść skutku. Twierdzenie rewizji o istotnej różnicy pomiędzy pojęciem "trwałej niezdolności do pracy" a "trwałym inwalidztwem" nie zostało poparte żadnym rzeczowym argumentem - poza oczywiście literalnym brzmieniem tych określeń. W istocie też brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że "trwałe inwalidztwo", o którym wspomina § 2 ogólnych warunków, różni się w czymkolwiek od pojęcia "trwałej niezdolności do pracy". Stan trwałego inwalidztwa z reguły ujawnia się w trwałej częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy i brak jest jakichkolwiek cech szczególnych, które by te dwa pojęcia pomiędzy sobą różniły w sposób tak istotny, żeby ustalenie procentu trwałej niezdolności do pracy nie było jednoznaczne z procentem trwałego inwalidztwa, o którym mowa w § 7 ogólnych warunków.O tym, że taka wykładnia określenia "trwałego inwalidztwa" jest prawidłowa i że tak też ją rozumie Państwowy Zakład Ubezpieczeń, świadczy również to, że w formularzach drukowanych przez PZU dla własnych potrzeb i użytku tzw. "lekarza zaufania" wymaga się w pkt 6 od lekarza PZU, wystawiającego orzeczenie, określenia tylko "Ile dni ubezpieczony był niezdolny do pracy w związku z wypadkiem" a w szczególności "b) przy częściowej niezdolności (podać procent niezdolności)".Również bezzasadny jest drugi zarzut skarżącej, że biegły sądowy dr S.B., opiniując o stopniu trwałej niezdolności do pracy powódki, pominął całkowicie wspomnianą w § 7 ogólnych warunków instrukcję PZU dla lekarzy orzekających w sprawach oceny skutków nieszczęśliwych wypadków, co uzasadnia wniosek o powołanie innego biegłego i stanowić ma naruszenie cyt. § 7 ogólnych warunków.Bezzasadność tego zarzutu wynika z tego, że uszło zapewne uwagi skarżącego, iż biegły dr S.B. w czasie ustnego uzupełnienia swej pisemnej opinii na rozprawie 17.V.1966 r. stwierdził kategorycznie, że "30% trwałego częściowego kalectwa powódki jest określone zgodnie z instrukcją PZU".Wynikająca z wywodów rewizji sugestia, że dr B., przyjmując 20% niezdolności do pracy powódki, kierował się "niewątpliwie" ogólnym stanem chorobowym poszkodowanej, jest nie tylko dowolna, lecz wyraźnie sprzeczna z wyraźną wypowiedzią biegłego i prawidłowym ustaleniem wyroku, że 20% ograniczenia zdolności do pracy powódki wynika wyłącznie z obecności nerwiaka II i III nerwu dłoniowego, który powoduje silne bóle ręki przy chwytaniu przedmiotów.Zauważyć należy na marginesie niniejszej sprawy, że orzeczenia "lekarzy zaufania" powoływanych przez PZU mają niewątpliwe znaczenie dla Zakładu, natomiast nie wiążą sądu w razie powstania sporu. Sąd oczywiście przy rozpoznawaniu sprawy powinien mieć to orzeczenie na uwadze, tak jak każdy inny dowód, ale istnienie takiego pozasądowego orzeczenia nie ogranicza uprawnień sądu w ramach konieczności wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, do powołania i przyjęcia za decydującą opinii biegłego sądowego.Sąd Wojewódzki w sprawie niniejszej ustalił stopień trwałej niezdolności do pracy powódki na podstawie opinii biegłego sądowego dra B., którą uznał za nie budzącą wątpliwości, i stanowisko swe w tym względzie uzasadnił. Stanowisko takie, niezależnie od podkreślenia w motywach, że opinia dra B. była przedmiotem konsultacji ze specjalistami z zakresu neurochirurgii i chirurgii ręki, uznać należy za trafne i nie budzące zastrzeżeń, zwłaszcza przy uwzględnieniu dodatkowego wyjaśnienia tego biegłego, że w momencie badania powódki przez lekarza zaufania PZU nie było jeszcze nerwiaka nerwu dłoniowego ręki powódki, który utworzył się w późniejszym czasie. Ponieważ związek wypadku powódki przy pracy z powstaniem u powódki nerwiaka prawej ręki, powodującym właśnie 20% ograniczenie zdolności do pracy, nie jest sporny, przeto zasądzenie na jej rzecz odszkodowania w wysokości takiegoż procentu sumy całkowitego ubezpieczenia jest prawidłowe i nie narusza § 7 ogólnych warunków ubezpieczenia, natomiast rewizja pozwanego, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw rewizyjnych, ulega z mocy art. 387 k.p.c. oddaleniu.