III CRN 287/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Piasecki.Sędziowie SN: K. Strzępek (spr.), M. Zakrzewska.Protokolant: T. Pyźlak.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 13 października 1988 r. sprawy z powództwa Wojciecha K. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektoratowi w P. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, C.III.5311/682/88, od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 19 lutego 1988 r., sygn. akt II Cr 41/88,1)uchyla zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 10 listopada 1987 r. i zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń - Inspektoratu w P. na rzecz powoda Wojciecha K. kwotę 120.000 (słownie: sto dwadzieścia tysięcy) złotych z 8% od dnia 28 września 1987 r. oraz kwotę 28.875 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje,2)nakazuje pobrać od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń - Inspektoratu w P. na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Pabianicach) kwotę 7.800 zł tytułem należnego wpisu od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePowód Wojciech K. żądał zasądzenia od pozwanego Państwowego Zakładu Ubezpieczeń - Inspektoratu w P. świadczenia ubezpieczeniowego w kwocie 120.000 zł. Twierdził on, że jako pracownik Zakładów "P." w P. był ubezpieczony od następstw nieszczęśliwych wypadków w tzw. wariancie rozszerzonym i w okresie trwania tego stosunku ubezpieczenia na skutek wypadku przy pracy w dniu 24 lutego 1986 r. uległ zatruciu substancjami chemicznymi.Pozwany PZU wnosił o oddalenie powództwa zarzucając, ż zatrucie powoda stanowiło chorobę zawodową nieobjętą ubezpieczeniem.Sąd Rejonowy w Pabianicach wyrokiem z dnia 10 listopada 1987 r. powództwo oddalił, a Sąd Wojewódzki w Łodzi wyrokiem z dnia 19 lutego 1988 r. oddalił rewizję powoda. Sąd Rejonowy ustalił, że ubezpieczony Wojciech K. w dniu 24 lutego 1986 r. jako pracownik Zakładów "P". zatrudniony był w charakterze aparatowego syntezy leków i uczestniczył w przetłaczaniu z jednego do drugiego zbiornika tlenochlorku fosforu. Podczas tej czynności nastąpiło wylanie się tej substancji i oblanie nią powoda. W protokole ustalenia okoliczności i przyczyn tego wypadku stwierdzono, że był to wypadek przy pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w decyzji z dnia 29 kwietnia 1986 r. stwierdził u powoda istnienie choroby zawodowej w postaci ostrego zatrucia substancjami chemicznymi, które nastąpiło podczas przepompowywania tlenochlorku fosforu. Wojewódzka Komisja ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w orzeczeniu z dnia 6 listopada 1986 r. stwierdziła, że stały uszczerbek na zdrowiu powoda spowodowany tą chorobą wynosi 30%.Sądy obu instancji powołały się na wyłączenie odpowiedzialności pozwanego PZU przewidziane w § 8 Ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków (M.P. z 1985 r. Nr 42, poz. 269) przyjmując, że zgodnie z tym przepisem "z odpowiedzialności PZU wyłączone są choroby zawodowe i wszelkie choroby lub stany chorobowe, nawet takie, które występują nagle...". Chociaż powód był ubezpieczony w rozszerzonym zakresie (bezsporne), to i w tym wypadku nie zachodzi odpowiedzialność PZU na podstawie § 32 ust. 2 pkt 1 powołanych warunków.W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 19 lutego 1988 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 10 listopada 1988 r. i orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie powództwa, ewentualnie o przekazanie sprawy wymienionemu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W rewizji wyrokowi zarzucił rażące naruszenie art. 805 § 1 k.c., art. 12 ust. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych (Dz. U. Nr 45, poz. 242) w związku z § 32 ust. 2 pkt 1 Ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków (M.P. z 1985 r. Nr 42, poz. 269).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości zasługuje na uwzględnienie.Według § 5 Ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków (M.P. z 1986 r. Nr 42, poz. 269), obowiązujących od dnia 1 stycznia 1986 r., przedmiotem ubezpieczenia są trwałe następstwa nieszczęśliwych wypadków, polegające na uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia powodujące trwałe inwalidztwo lub śmierć ubezpieczonego. Zgodnie zaś z przyjętą w § 3 pkt 4 tych warunków definicją - nieszczęśliwym wypadkiem jest nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, w którego następstwie ubezpieczony niezależnie od swej woli doznał trwałego uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub zmarł.W sprawie niniejszej jest bezsporne, że w dniu 24 lutego 1986 r. powód - jako pracownik Zakładów "P." zatrudniony w charakterze aparatowego syntezy leków - podczas czynności przetłaczania tlenochlorku fosforu z jednego do drugiego pojemnika, wskutek wylania się tej substancji i oblania nią powoda, doznał 30% uszczerbku na zdrowiu.Skarżący w rewizji nadzwyczajnej trafnie podnosi, że zdarzenie to zakwalifikowane przez komisję powypadkową jako wypadek przy pracy, a jednocześnie uznane decyzją z dnia 29 kwietnia 1986 r. przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w zakresie skutków wypadku za chorobę zawodową w postaci ostrego zatrucia substancjami chemicznymi, należało potraktować jako wypadek uzasadniający odpowiedzialność ubezpieczeniową PZU. Orzeczenie Sądu Rejonowego oddalające powództwo, a także orzeczenie Sądu Wojewódzkiego oddalające rewizję powoda, należało uznać za wadliwe. Według § 8 Ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków z odpowiedzialności PZU istotnie wyłączone są m.in. choroby zawodowe i wszelkie choroby lub stany chorobowe, nawet takie, które występują nagle, jak zawał serca, wylew krwi do mózgu i przepuklina. Zagadnienie odpowiedzialności PZU wymagało jednak oceny uwzględniającej treść § 32 ust. 2 pkt 1 w związku z § 26 Ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków. Zgodnie bowiem z § 26 tych warunków, w razie, gdy postanowienia zawarte w części ogólnej są odmienne od postanowień zawartych w części szczególnej, obowiązują wówczas postanowienia części szczególnej, odnoszące się do danej grupy osób ubezpieczonych. W § 32 ust. 1 powołanych warunków przewidziane zostały dwa warianty ubezpieczenia: podstawowe i rozszerzone. Powód objęty był ubezpieczeniem rozszerzonym. Stosownie natomiast do § 32 ust. 2 pkt 1 Ogólnych warunków ubezpieczenia, będącego przepisem szczególnym, ubezpieczeniem w wariancie rozszerzonym objęte są również "następstwa w postaci śmierci lub trwałego inwalidztwa spowodowanego zawałem serca lub wylewem krwi do mózgu i następstwa innych zdarzeń uznanych za wypadek przy pracy, a nadto wypadki śmiertelne spowodowane chorobą zawodową". W rozpoznawanej sprawie należało zatem przyjąć, że przewidziane w § 8 Ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków (M.P. z 1985 r. Nr 42, poz. 269) wyłączenie z odpowiedzialności PZU chorób zawodowych nie ma zastosowania w takim zakresie, w jakim odpowiedzialność ta została inaczej określona w § 32 ust. 2 pkt 1 tych warunków z uwagi na zawarcie ubezpieczenia w tzw. wariancie rozszerzonym. Jeżeli trwałe inwalidztwo jest następstwem zdarzenia uznanego za wypadek przy pracy, o którym mowa w powołanym przepisie, wywołane zostało jednocześnie chorobą zawodową, nie uchyla to odpowiedzialności ubezpieczeniowej PZU na podstawie tego przepisu. W sprawie niniejszej chodzi bowiem o takie właśnie następstwa zdarzenia będącego wypadkiem przy pracy i uznanego za taki wypadek. Okoliczność, że zdarzenie to spowodowało jednocześnie u powoda chorobę zawodową, wykazaną w pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294), nie uchyla odpowiedzialności ubezpieczeniowej PZU w rozumieniu § 32 ust. 2 pkt 1 w związku z § 26 cytowanych Ogólnych warunków ubezpieczenia. Treść powołanych przepisów nie daje podstaw do wyciągnięcia wniosku, że tym innym zdarzeniem może być tylko takie zdarzenie, które nie spowodowało choroby zawodowej.Wysokość dochodzonego przez powoda roszczenia ustalona została stosownie do treści § 16 Ogólnych warunków ubezpieczenia i nie była przez stronę pozwaną kwestionowana.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy uchylił oba wyżej wymienione wyroki i z mocy art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O wpisie od rewizji nadzwyczajnej orzekł na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.